I SA/Wa 1519/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg Miasta [...], K. G., E. G., B. Z., T. G., D. G., E. W., U. B., A. N., B. K., J. S., B. A. i M. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. na rzecz K. G., E. G., B. Z., T. G., D. G., E. W., U. B. i A. N. solidarnie kwotę 816 (osiemset szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. na rzecz B. K., J. S., B. A. i M. K. solidarnie kwotę 748 (siedemset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...], po rozpoznaniu sprawy w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2012 r. nr [...], zmieniającej ją decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2013 r. nr [...] oraz zmieniającej ją decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2013 r. nr [...] dotyczących nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]; działając na podstawie art 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. oraz art. 38 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z 9 marca 2017 r. - stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2013 r., nr [...] w całości. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawy wnieśli: a) Miasto [...], zaskarżając powyższą decyzję w zakresie obejmującym wskazane w skardze części uzasadnienia zaskarżonej decyzji; b) K. G., E. G., B. Z., T. G., D. G., E. W., U. B., A. N., zaskarżając powyższą decyzję w całości w zakresie odnoszącym się do nich; c) B. K., J. S., B. A. i M. K., zaskarżając powyższą decyzję w całości. Powyższe skargi zarejestrowane zostały odpowiednio pod następującymi sygnaturami akt: I SA/Wa 1519/19, I SA/Wa 1520/19 i I SA/Wa 1521/19. Następnie postanowieniami z 4 października 2019 r. wydanymi w sprawach o sygn. akt: - I SA/Wa 1520/19 na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1520/19 i 1519/19 i prowadzenia ich pod sygn. akt I SA/Wa 1519/19; - I SA/Wa 1521/19 na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1521/19 i 1519/19 i prowadzenia ich pod sygn. akt I SA/Wa 1519/19. W odpowiedzi na skargi Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wniosła o ich oddalenie - jako bezzasadnych. W dniu [...] lutego 2020 r. do akt sprawy wpłynął odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że w dniu [...] maja 2019 r. zmarła W. R. - uczestniczka niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi okazały się uzasadnione, choć zupełnie z innych przyczyn niż podniesione w skargach. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267). Zgodnie z art. 38 ust. 1 powołanej wyżej ustawy w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 8 § 2, art. 13, art. 25, art. 31, art. 96-96n, art. 114-122, art. 127-144 tej ustawy. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał przede wszystkim na uwadze fakt, że zaskarżona decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 14 maja 2019 r. została skierowana do osoby zmarłej - a więc została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazać należy, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy prawnej, która wprost reguluje kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1722/15, stwierdził, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, iż prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie wobec takiej osoby decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to uzasadnione ustaniem zdolności prawnej osoby fizycznej z chwilą śmierci, co w konsekwencji powoduje, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji (wyrok NSA z: 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83, z aprobującą glosą M. Stahl – OSP 1985/5/108 s. 262-263; 14 listopada 2001 r., I SA 2462/99; 20 września 2002 r., I SA 428/01; 11 marca 2008 r., I OSK 1959/06, Lex 505429; 30 września 2009 r., I OSK 1429/08; 6 czerwca 2013 r., II OSK 383/12, Lex 1352914). Pogląd taki w pełni aprobuje doktryna (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 666). Podkreślić należy, iż jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Wynika to przede wszystkim z faktu, że aby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a. status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto, jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, która kończy się z chwilą śmierci. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że W. R. była stroną postępowania zakończonego wydaniem przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] zaskarżonej decyzji z [...] maja 2019 r. Bezspornym jest też fakt, iż W. R. zmarła w dniu [...] maja 2019 r. - co potwierdza znajdujący się w aktach sądowych odpis skrócony jej aktu zgonu. Nie ulega zatem wątpliwości, że zmarła W. R. - jako osoba nie mająca zdolności prawnej - nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak, to w stosunku do niej nie można było prowadzić postępowania, ani skierować do niej wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy uznać, iż rozstrzygnięcie to obarczone jest od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy prowadząc postępowanie organ miał wiedzę na ten temat, czy też nie. Wobec stwierdzenia wystąpienia rażącego naruszenia prawa Sąd nie oceniał merytorycznie zasadności wniesionych skarg - gdyż w warunkach niniejszej sprawy byłoby to przedwczesne. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 119 pkt 1, art. 120 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.