II SA/Rz 1319/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]. Przedmiotem skargi M. S. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco. W dniu 28 stycznia 2019 r. skarżąca złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem A. J., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] organ I instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że matka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na brak ustaleń, czy E. J. jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem, a także czy istnieje związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią osobistej opieki na niepełnosprawnym bratem. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna, obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2019, oraz art. 104, art. 107 i art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) - odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 28 stycznia 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego waz z kompletem dokumentów w związku ze sprawowaną opieką nad bratem A. J., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczona niepełnosprawność ma charakter trwały, orzeczenie zostało wydane na stałe, niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 20 lipca 2000 r. W toku prowadzonych czynności organ ustalił, że A. J. jest kawalerem, jego ojciec nie żyje, a wobec matki – E. J. lekarz orzecznik ZUS wydał orzeczenie z dnia [...] marca 2017 r. uznające ją za częściowo niezdolną do pracy do dnia 23 października 2020 r. E. J. posiada również zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych, w którym stwierdzono, że nie może opiekować się synem ze względów zdrowotnych. E. J. złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, że nie może opiekować się synem w takim stopniu jak powinna, z powodu przebytej operacji stawu biodrowego, pogarszającego się stanu zdrowia oraz problemów z chodzeniem. W trakcie przeprowadzonego w dniu 21 maja 2019 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że A. J. mieszka razem ze swoją matką, skarżącą, jej mężem oraz małoletnim dzieckiem skarżącej. A. J. cierpi od urodzenia na porażenie mózgowe, niedowład lewostronny oraz częste napady padaczki. A. J. nie jest osobą całkowicie leżącą, o własnych siłach jest w stanie samodzielnie przejść się po domu, samodzielnie spożywa posiłki. Wymaga jednak stałej opieki, która polega przede wszystkim na wykonywaniu zabiegów pielęgnacyjno- higienicznych, ubieraniu, przygotowywaniu posiłków, dawkowaniu leków, robieniu zakupów, praniu odzieży, pomocy w załatwianiu spraw urzędowych. Skarżąca podała, że nie pracuje od 2016 r. ze względu na konieczność sprawowania opieki nad bratem. E. J. stwierdziła natomiast, że opiekuje się synem pod nieobecność skarżącej. Organ I instancji wskazał, że skarżąca jako siostra osoby wymagającej opieki jest spokrewniona z A. J. w linii bocznej i ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności po matce – E. J. Organ uznał, że w związku z tym, iż E. J. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad bratem. W ocenie organu I instancji złożone przez E. J. oświadczenie o niemożności opiekowania się synem oraz zaświadczenie lekarskie, nie są wystarczające do wykluczenia jej z kręgu osób, które mogą sprawować opiekę nad A. J. Natomiast orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy nie jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji wskazał również, że E. J. przyznała w trakcie wywiadu środowiskowego, że opiekuje się synem podczas nieobecności w domu skarżącej, w związku z czym organ uznał, że dzielą się one opieką nad A. J. Zdaniem organu nie można zatem wykluczyć E. J. z kręgu osób sprawujących opiekę nad A. J. Organ I instancji zwrócił również uwagę na to, że skarżąca podczas wywiadu środowiskowego oświadczyła, że nie pracuje od 2016 r. z powodu opiekowania się bratem. Jednakże w okresie od 30 czerwca 2017 r. do 29 czerwca 2018 r. skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia rodzicielskiego na dziecko urodzone w dniu [...] czerwca 2017 r. Organ stwierdził więc, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą w tym okresie było spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem, którym nadal się zajmuje. Nie występuje więc bezpośredni związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ odwoławczy wskazał, że brat skarżącej – A. J. ur. [...] jest osobą w znacznym stopniu niepełnosprawną, posiada bowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], zgodnie z którym, został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczona niepełnosprawność ma charakter trwały, orzeczenie zostało wydane na stałe, niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa, a ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 20 lipca 2000 r., ze wskazaniem, iż wymaga stałej opieki innej osoby. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec brata, a tym samym należy ona do kategorii osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie zaś z art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca jako siostra A. J. jest jego krewną drugiego stopnia w linii bocznej, co oznacza, że zastosowanie w jej przypadku będzie miał art. 17 ust. 1a u.ś.r. i wskazane w nim, warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast z akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że matka skarżącej i jej niepełnosprawnego brata – E. J. żyje, jednak nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaganym przez art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. Zdaniem organu odwoławczego, to na E. J. ciąży obowiązek alimentacyjny względem syna A. J., który to obowiązek, z uwagi na treść art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., nie przechodzi na osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. To z kolei oznacza, iż skarżąca, będąca krewną drugiego stopnia w linii bocznej, nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności faktyczne i prawne organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona odwołaniem decyzja została wydana prawidłowo, po pełnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla podjęcia zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy, co doprowadziło do błędnych ustaleń, polegających na tym, że zdaniem organu odwoławczego: - E. J. nie jest wykluczona z kręgu osób, które mogą opiekować się A. J.,  - nie występuje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo istnienia przesłanek do jej uchylenia przez organ odwoławczy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., 3) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, brak szczegółowego odniesienia się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także nieustalonych okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, oraz brak należytego uzasadnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W konsekwencji powyższych uchybień organu odwoławczego oraz braku ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zdaniem skarżącej doszło do naruszenia następujących przepisów prawa materialnego: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż skarżąca nie podejmuje pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem A. J., 2) art. 17 ust. 1a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, pomimo iż matka skarżącej E. J. nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym synem A. J. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ odwoławczy błędnie uznał, że E. J. jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem, pomimo iż ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podołać temu zadaniu. Ponadto organ błędnie uznał, że skarżąca nie podejmuje pracy z uwagi na opiekę nad dzieckiem, pomimo iż rozpoczęła opiekę nad bratem w 2016 r., czyli jeszcze przed urodzeniem dziecka. Skarżąca podniosła, że nie podejmuje pracy z uwagi na opiekę nad bratem, a nie ze względu na opiekę nad synem. Gdyby nie musiała opiekować się bratem, mogła by podjąć pracę, a syn mógłby w tym czasie uczęszczać do żłobka. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona wyłącznie z przyczyn procesowych, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, nie będąc związany granicami skargi oraz podniesionymi w niej zarzutami (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przyjęta przez organy wykładnia prawa materialnego jest co do zasady prawidłowa. W istocie zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nieodzownym warunkiem możliwości nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnoprawną przez podmioty, na których z mocy przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny względem tej osoby, inne niż spokrewnione w stopniu pierwszym z powyższą osobą wymagającą opieki, jest łączne spełnienie przesłanek wymienionych w pkt. 1-3 ust. 1a art. 17 u.ś.r. Treściowe zestawienie art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do rodziców osoby wymagającej opieki tylko ich śmierć, pozbawienie ich praw rodzicielskich (jeżeli osoba niepełnosprawna jest małoletnia), ich małoletność lub legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności mogą stanowić przesłanki do nabycia prawa do świadczenia przez inne osoby spokrewnione, na których ciąży choćby potencjalny obowiązek alimentacyjny i które są spokrewnione z osobą wymagającą opieki w innym stopniu niż pierwszy. (np. rodzeństwo). W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że matka (E. J.) osoby wymagającej opieki (A. J.) żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (legitymuje się jedynie orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o uznaniu za osobę częściowo niezdolną do pracy, co zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest traktowane jako lekki stopień niepełnosprawności). W konsekwencji co do zasady skarżąca (M. S.) jako siostra wymagającego opieki (a więc spokrewniona z nim w dalszym stopniu niż pierwszy w linii bocznej) i obciążona potencjalnym obowiązkiem alimentacyjnym z mocy art. 129 § 1 k.r.o. nie spełnia warunku nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem. Trzeba jednak pamiętać, że ten zasadniczo prawidłowy wniosek może być modyfikowany przez szczególne okoliczności stanu faktycznego sprawy, z których może wynikać, że zgodnie z odpowiednio stosowanym w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (na podstawie odesłania w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) przepisem art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Organy orzekające w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie zawsze mogą więc ograniczyć ustalenia faktyczne oraz ocenę stanu sprawy jedynie do stwierdzenia, że rodzic osoby wymagającej opieki żyje oraz aktualnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustalenia w tym zakresie wymagają bowiem kategorycznego stwierdzenia, że rodzic ten ze względu na swój stan zdrowia oraz warunki osobiste jest w stanie efektywnie uczynić zadość obowiązkowi opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustalenie to powinno być poczynione nie tylko na podstawie wywiadu środowiskowego oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności lub orzeczeń o niezdolności do pracy rodzica, lecz także pełnej i aktualnej dokumentacji lekarskiej, z której będzie wynikać, że żyjący rodzic może efektywnie i sprawnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Szczególnie wnikliwe ustalenia i oceny w tym zakresie są niezbędne w sytuacji, gdy zestawienie rodzaju i cech niepełnosprawności oraz stanów chorobowych osoby wymagającej opieki ze stanem zdrowia żyjącego rodzica prowadzi do wniosku, że rodzic ten ze względu na istniejące schorzenia, choroby lub upośledzenia nie może sprostać obowiązkowi zapewnienia odpowiedniej i gwarantującej bezpieczeństwo życia i zdrowia opieki niepełnosprawnemu dziecku. Odnosząc powyższe ogólne uwagi do stanu faktycznego sprawy, należy zauważyć, że istnieją poważne wątpliwości co do możliwości zapewnienia odpowiedniej i bezpiecznej opieki A. J. przez jego matkę. Z akt sprawy wynika bowiem, że niepełnosprawny jest nie tylko osobą wymagającą stałej opieki i pomocy oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji, lecz także jest dotknięty chorobą epilepsji i w związku z częstymi atakami chorobowymi wymaga natychmiastowej fizycznej interwencji innej osoby w celu odwrócenia niebezpieczeństw grożących jego życiu i zdrowiu (zob. wywiad środowiskowy z dnia 22 maja 2019 r. oraz twierdzenia skarżącej zawarte w odwołaniu). Tymczasem – jak wynika z zawartej w aktach dokumentacji lekarskiej – mająca ponad 60 lat matka niepełnosprawnego cierpi na poważne zaburzenia funkcji układu ruchowego (w tym w odcinku szyjnym kręgosłupa i stawach biodrowych, a także znajduje się w stanie po protezoplastyce biodra prawnego, oczekując na kolejny zabieg biodra lewego). Jak stwierdzono w orzeczeniu lekarskim lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2017 r., stan powyższych schorzeń jest przewlekły i postępujący oraz nie rokuje pozytywnie. W tej sytuacji na podstawie dalszej szczegółowej dokumentacji lekarskiej dotyczącej aktualnego stanu zdrowia matki skarżącej (wystawionej przez uprawnionych lekarzy specjalistów, np. z zakresu chirurgii ortopedycznej), przedłożonej przez skarżącą, kontrolowane organy dokonają ostatecznej oceny, czy istnieją podstawy do uznania, że E. J. nie jest w stanie efektywnie uczynić swojemu obowiązkowi opieki nad niepełnosprawnym synem, przede wszystkim w zakresie możliwości udzielenia mu natychmiastowej pomocy w razie ataków epilepsji. Ocena ta – co oczywiste – pozwoli dopiero na dokonanie końcowej oceny możliwości nabycia przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na względnie powyższe argumenty, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., jak w sentencji.