I GZ 173/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. J. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 886/19 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z 8 maja 2020 r. w sprawie I SA/Rz 886/19, Przewodniczący Wydziału I WSA w Rzeszowie na podstawie art. 235a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wezwał doradcę podatkowego reprezentującego skarżącego J. J. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie wydruku złożonego w sprawie dokumentu elektronicznego – skargi kasacyjnej od wydanego w tej sprawie wyroku WSA w Rzeszowie z 18 lutego 2020 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] października 2019 r. w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, w kwocie 11 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i zwrot niezasadnie uiszczonej opłaty kancelaryjnej. Zarzucił naruszenie art. 235a w zw. z art. 74a § 10 p.p.s.a. oraz art. 16 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 47 § 3 p.p.s.a. w przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Natomiast zgodnie z art. 235a p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. Konsekwencje nieuiszczenia tej opłaty określa art. 220 § 3a p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 235a, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zaskarżone zarządzenie nie wskazuje celu sporządzenia wydruku dokumentów nadesłanych przez stronę w formie elektronicznej, jednak mając na uwadze treść przepisu art. 235a p.p.s.a., wskazanego w podstawie prawnej zarządzenia, oraz fakt, iż w sprawie nie występują inni uczestnicy postępowania, NSA przyjął, że Sąd I instancji nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej celem doręczenia sporządzonego wydruku organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję. Istotne w tym miejscu jest określenie zasad komunikacji elektronicznej, realizowanej pomiędzy sądami administracyjnymi a organami publicznymi. W myśl art. 74a § 10 p.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru. Powyższy przepis stanowi, że sąd, przesyłając organowi dokument w postaci elektronicznej, czyni to na jego elektroniczną skrzynkę podawczą (ESP). Przy określeniu zasady doręczania pism przez sąd organom, trzeba mieć również na względzie art. 16 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a). Z powołanych przepisów (art. 74a ust. 10 p.p.s.a. i art. 16 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne) wynika, że po pierwsze, sąd wysyła korespondencję elektroniczną do organu publicznego na jego ESP, po drugie, organ publiczny ma zapewnić "gotowość" przyjmowania korespondencji na ESP od adresatów, czyli także od sądu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu tego Sądu z 12 marca 2020 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 109/20, zgodnie z którym sąd, kierując korespondencję do organu, który komunikował się z sądem w postaci papierowej, może dowolnie wybrać sposób tej komunikacji. Sąd może bowiem wysłać korespondencję w postaci papierowej, bądź też – kierując się tym, że organy zostały zobowiązane do przyjmowania korespondencji elektronicznej – wysyłać ją za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W związku z powyższym, zdaniem NSA, w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przez Przewodniczącego Wydziału WSA w Rzeszowie art. 235a p.p.s.a. W tej sytuacji, Sąd I instancji zobowiązany będzie do zwrotu nienależnie pobranej opłaty kancelaryjnej na podstawie art. 225 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 198 p.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia.