III SA/Wa 1673/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant sekretarz sądowy Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. O. i A. O. na uchwałę Rady Gminy Garwolin z dnia 11 lutego 2019 r. nr Nr VI/43/2019 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 4 w zakresie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, 2) zasądza od Rady Gminy Garwolin na rzecz J. O. i A. O. solidarnie kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 11 lutego 2019 r. Rada Gminy Garwolin podjęła uchwałę nr VI/43/2019 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki za pojemnik. Zgodnie z treścią skarżonej uchwały przyjęto, że ustala się stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 14,00 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość, jeżeli odpady zbierane i odbierane są w sposób selektywny oraz ustala się stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 28,00 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość, jeżeli odpady zbierane i odbierane są w sposób nieselektywny. Ponadto, w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, uchwala się ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne są zbierane w sposób selektywny w wysokości 240,00 zł za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno- wypoczynkowe. W przypadku, gdy odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny, stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosi 360,00 zł za rok od domku letniskowego lub innej nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Na powyższą uchwałę A. O. oraz J. O. (dalej "Skarżący"), pismem z dnia 30 maja 2019 r., wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzając, że nieruchomość, której dotyczy opłata jest leśną letnią działką rekreacyjną usytuowaną na terenie lasów prywatnych we wsi W.. Działka nie jest zamieszkała na stałe, nikt nie przebywa tam całorocznie. Powstałe tam nieczystości posegregowane zawsze były wywożone do miejsca stałego zamieszkania. Skarżący wskazali, że jako właściciele działki leśnej rekreacyjnej są traktowani jak stali mieszkańcy zamieszkujący te tereny i zostali zobowiązani do wniesienia jednorazowej opłaty za cały bieżący rok do 15 maja. Skarżący wskazali, że trudno pogodzić się z faktem ponoszenia opłaty w miejscu stałego zamieszkania oraz za ten sam okres w gminie Garwolin, trudno bowiem przebywać jednocześnie w dwóch miejscach na raz. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Garwolin wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna, choć z innych względów niż zostały w niej przedstawione. W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania art. 6j ust. 3b i 3c u.c.p.g. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w 2019 r., (na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały) w ust. 3b stanowił, że w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Zgodnie z ust. 3c ryczałtowa stawka opłaty jest ustalana jako iloczyn średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach, o których mowa w ust. 3b, na obszarze gminy, wyrażonej w liczbie pojemników oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2. Z przytoczonych przepisów w sposób bezsprzeczny wynika, że istnieje korelacja pomiędzy ilością powstających odpadów a wysokością ryczałtowej stawki opłaty. Inaczej mówiąc, organ nie jest uprawniony do określenia ryczałtowej stawki opłaty, jeśli nie posiada rzetelnych danych odnośnie do ilości odpadów powstających na nieruchomościach, na których znajdują się domki letniskowe, lub innych nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, jedynie przez część roku. Podstawą do obliczenia opłaty są właśnie te dane (wyroki NSA z 12 września 2017 r., II FSK 543/17 oraz II FSK 623/17; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Przepis art. 6j ust. 3c u.p.c.g. wprawdzie nie obliguje organu do udowadniania sposobu wyliczenia opłaty ryczałtowej, jednak użycie przez ustawodawcę sformułowania "średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach" nakazuje przynajmniej uprawdopodobnienie poczynionych ustaleń. Rada gminy podejmując uchwałę w przedmiocie stawek opłaty za gospodarowanie odpadami jest zobowiązana do dokonania rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, tak aby pobierane opłaty pokrywały rzeczywiste koszty związane z funkcjonowaniem systemu zagospodarowania odpadami na terenie gminy. Prawidłowo skalkulowana opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna z jednej strony zapewnić sprawne funkcjonowanie systemu odbioru odpadów na terenie gminy, z drugiej zaś nie powinna stanowić źródła dodatkowych zysków gminy (zob. wyroki WSA z 6 listopada 2013 r., I SA/Bk 127/13, z 5 grudnia 2017 r., I SA/Łd 919/17, z 10 stycznia 2018 r., I SA/Gl 1122/17 oraz wyrok NSA z 28 czerwca 2017 r., II FSK 1072/17, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie kontrolowana uchwała Rady Gminy została podjęta bez przedstawienia prawidłowej kalkulacji uzasadniającej przyjętą stawkę opłaty ryczałtowej. W przedstawionej do spornej uchwały Kalkulacji Stawki Ryczałtowej wskazano jedynie, że odbiór odpadów będzie odbywał się całorocznie oraz dodatkowo w okresie od maja do października dwa razy w miesiącu. W związku z tym wyliczono 6 miesięcy x 14 zł = 84 zł (usługa odbioru 1 raz w miesiącu); 6 miesięcy x 28 zł = 168 zł (usługa odbioru nieczystości 2x w miesiącu). Następnie obie opłaty zostały dodane, co dało wynik 252 zł. Kwotę tę pomnożono przez 1,4 osoby i w rezultacie wyliczono opłatę ryczałtową w kwocie 235,20 zł. Jednak dane zamieszczone w kalkulacji nie znajdują żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. Pomimo, że Skarżący kwestionują przede wszystkim wysokość ustalonej przez organ rocznej opłaty, to organ nie przedstawił dokumentów (np. firmy wywożącej odpady w gminie), w których wskazana byłaby liczba odebranych pojemników z odpadami z posesji, na których usytuowane są domy letniskowe. Ostatecznie, stawki opłat przyjęte przez Radę Gminy nie były w istocie wynikiem rzetelnej kalkulacji, uwzględniającej w szczególności, zebrane dane szacunkowe oraz koszty funkcjonowania całego systemu gospodarowania odpadami. W konsekwencji nie pozwala to na stwierdzenie, że wysokość opłaty rocznej została ustalona zgodnie z wolą ustawodawcy. Nie sposób w tej sytuacji dokonać oceny, czy zaskarżona uchwała uwzględnia przesłanki wynikające z art. 6j ust. 3c u.p.c.g. Brak rzetelnych danych, na podstawie których ustalono opłatę, stanowi istotne naruszenie prawa nakazujące stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie został naruszony przepis art. 6j ust. 3b i ust. 3c u.c.p.g. poprzez zaniechanie dokonania przez organ rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, pozwalającej na prawidłowe ustalenie rocznej opłaty ryczałtowej związanej z zagospodarowaniem odpadów z nieruchomości letniskowych. Organ dokonując obliczenia ryczałtowej opłaty rocznej, przekroczył upoważnienie ustawowe w zakresie uwzględnienia parametrów pozwalających na ustalenie jej ostatecznej wysokości (podobnie wyrok NSA z 12 września 2017 r., II FSK 623/17). Ponadto kwestionowana uchwała narusza art. 6j ust. 3c u.p.c.g. jeszcze w inny sposób. Z regulacji tej jednoznacznie wynika, że w celu ustalenia rocznej stawki ryczałtowej należy najpierw określić średnią ilość odpadów, powstających na nieruchomościach letniskowych, wyrazić ją w liczbie pojemników, a następnie pomnożyć tę kwotę przez stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2. Przepisy nie dają tu organom gminy żadnej swobody (wyrok NSA z 28 czerwca 2017 r., II FSK 1072/17 oraz wyrok WSA z 11 stycznia 2017 r., I SA/Łd 1012/16; CBOSA). Stawkę ryczałtową ustala się jako iloczyn liczby pojemników i stawki, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2. Natomiast zgodnie z powołanym przepisem rada gminy, określając stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bierze pod uwagę: 1) liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę; 2) ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych; 3) koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6r ust. 2-2b i 2d; 4) przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo. Z przedstawionej regulacji prawnej wynika, że na opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie składają się jedynie koszty odbierania, transportu, zbierania, wywozów odpadów z nieruchomości letniskowych, ale także koszty funkcjonowania całego systemu obejmujące dodatkowo koszty odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, także koszty tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czy też obsługi administracyjnej tego systemu. W rozpoznawanej sprawie nie wiadomo w jaki sposób Rada Gminy obliczyła stawkę opłaty w wysokości 14 zł i 28 zł. Ustalając stawkę opłaty Rada Gminy winna to uczynić zgodnie z dyspozycją art. art. 6k ust. 1 pkt 2. Z uwagi na wskazane powyżej istotne wady zaskarżonej uchwały, należało stwierdzić jej nieważność, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 94 ust. 1 u.s.g. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.