II FSK 1502/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia WSA del. Mirosław Surma (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1354/19 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 19 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1354/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a", oddalił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo W. (Nadleśnictwo) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 15 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do jego wniesienia. 1.1 Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie bezspornym jest, że odwołanie od decyzji Burmistrza M., zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej. Niesporne jest również to, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z dopełnieniem warunków, wynikających z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, czyli w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz z dopełnieniem czynności, dla której termin był określony, tj. wniesieniem odwołania. Organ odwoławczy był zatem uprawniony do badania, czy do uchybienia terminu doszło w sposób zawiniony przez stronę. Zdaniem sądu pierwszej instancji, organ prawidłowo uznał, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazana we wniosku przyczyna, tj. błędne wpisanie doręczonej decyzji do rejestru poczty przychodzącej dopiero następnego dnia roboczego po jej otrzymaniu, nie może spowodować uznania jej za uprawdopodobnioną, ponieważ to na stronie postępowania podatkowego spoczywa obowiązek takiego zorganizowania odbioru korespondencji, aby nie było przeszkód w dokonaniu czynności procesowych (pełny tekst uzasadnienia oraz inne powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Nadleśnictwo wniosło o wydanie wyroku reformatoryjnego, uwzględnienie skargi, przywrócenie terminu do wniesienia skargi i o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Zarzuciło naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 162 § 1 i 2 w zw. z art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w przedmiotowym stanie sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania ze względu na fakt, że skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Przesłanki te natomiast zostały spełnione, albowiem Nadleśnictwo, we wniosku o przywrócenie terminu, w sposób wyraźny wskazało, że do uchybienia terminu doszło w wyniku błędnego oznaczenia terminu odbioru decyzji, w następstwie odbioru korespondencji przez pracownika zastępującego osobę obsługującą sekretariat i pozostawienie jej do dnia powrotu ww. osoby, co doprowadziło do oznaczenia inną datą wpływu przedmiotowego pisma aniżeli rzeczywista data jego odbioru. Okoliczność ta wynikała z niewiedzy i nieświadomości pracownika skarżącego. Tym samym należy przyjąć, że skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił fakt, że w dniu wnoszenia odwołania od decyzji, nie miał wiedzy o niewłaściwym oznaczeniu daty wpływu pisma, tym samym wniesienia pisma po upływie terminu; 2. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i faktów przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu, co doprowadziło do odmowy jego przywrócenia. W następstwie powyższego, organ podatkowy doszedł do przekonania, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Wszelkie natomiast okoliczności i fakty przedstawione we wniosku w sposób wyraźny wskazywały na brak dotychczasowej świadomości Nadleśnictwa o uchybieniu terminu i brak winy w jego uchybieniu. Tym samym w przypadku należytego i kompleksowego rozważenia okoliczności sprawy, organ podatkowy doszedł by do przekonania o zasadności przywrócenia termin, co jednak nie nastąpiło 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej, unormowane w art. 174 - art. 176 p.p.s.a, wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Powyższe uwagi były konieczne, bowiem w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona nieprecyzyjnie. Autor skargi kasacyjnej w jej petitum postawił zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 i § 2 w zw. z art. 12 § 1 oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Tymczasem wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów Ordynacji podatkowej, lecz jedynie kontroluje prawidłowość ich zastosowania przez organy podatkowe. Kierując się jednak treścią uzasadnienia uchwały z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny pominął wady redakcyjne sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów polegające na braku ich powiązania z naruszeniem właściwych przepisów p.p.s.a., a tym samym uznał, że skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu. 4.2 Aktem poddanym sądowej kontroli w rozpoznanej sprawie było postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego, którym organ ten odmówił skarżącemu Nadleśnictwu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miastka określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2017 r. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). Z przywołanych regulacji wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia przesłanek, którymi są: złożenie wniosku w tym zakresie przez zainteresowanego w stosownym terminie przewidzianym w ustawie, uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie wraz ze złożeniem wniosku czynności, dla której był określony termin. W sprawie spór koncentrował się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a który to powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Istotne przy tym jest, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu administracyjnym i sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. To strona skarżąca ponosi konsekwencje działań swoich pracowników. W klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych i doręczycieli pocztowych. Wybór pracowników jest sprawą wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje nie można przenosić na inne osoby fizyczne lub prawne (por. wyrok NSA z 25 października 2010 r., II FSK 731/10). 4.3 W realiach niniejszej sprawy sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko tego sądu, że okoliczności powoływane przez stronę skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu nie stanowiły wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Nie sposób bowiem uznać, że wpisanie doręczonej decyzji do rejestru poczty przychodzącej dzień później po jej otrzymaniu przez niedoświadczonego pracownika strony skarżącej, co skutkowało uchybieniem terminu, świadczy o braku winy strony w niedochowaniu terminu. Tym bardziej że strona sama przyznała, że nieprawidłowe wpisanie daty otrzymania decyzji do rejestru nastąpiło przez pomyłkę czy w wyniku błędu, a nie w wyniku nadzwyczajnych, niedających się przewidzieć okoliczności. Podkreślić należy, że za działania pracownika strona ponosi skutki prawne, jak za swoje własne. Skoro uchybienie terminu zostało spowodowane pomyłką pracownika, to należy uznać, że strona nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. To bowiem na stronie postępowania spoczywał obowiązek takiego zorganizowania odbioru korespondencji, aby nie było przeszkód w dokonaniu czynności procesowych. 4.4 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).