I SA/Wa 2148/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Anna Falkiewicz - Kluj (spr.) Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2019 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/kolegium) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku [...] (dalej także jako skarżący) w sprawie rozgraniczenia działek nr [...] w miejscowości [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że kwestie rozgraniczania nieruchomości reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 276, dalej jako ustawa), zgodnie z którą rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami graficznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają w miarę potrzeby wszystkie lub niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Ustawa nie definiuje pojęcia strony postępowania rozgraniczeniowego, stąd też należy w tym zakresie stosować ogólne zasady postępowania administracyjnego, tj. art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa), zgodnie z którym stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności od organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Odnosząc się do pojęcia interesu prawnego organ wskazał, że musi on być indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a w orzecznictwie przyjmuje się dodatkowo, że podstawą interesu prawnego może być jedynie przepis powszechnie obowiązującego prawa materialnego. Organ podniósł, że w doktrynie prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu rozgraniczeniowym stronami są wszyscy ci, których uprawnienia wynikają bezpośrednio z praw podmiotowych do gruntów przyległych do przedmiotu rozgraniczenia. Oprócz właścicieli mogą to być użytkownicy wieczyści, samoistni posiadacze oraz podmioty którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do tych nieruchomości. W ocenie organu skarżący nie wykazał, aby przysługiwało mu jakiekolwiek prawo do nieruchomości mających podlegać rozgraniczeniu, a tym samym nie wykazał również swojego interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym. W takiej sytuacji postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł [...]. Skarżący wskazał, że komin stwarza zagrożenie pożarowe, a ponieważ część domu z kominem wystaje poza działkę, brak jest dojścia do komina i możliwości jego naprawy, wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący ma interes prawny i legitymację czynną do wszczęcia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia działek nr [...] w miejscowości [...]. Organ trafnie wskazał, że z uwagi na brak przepisu szczególnego w postępowaniu rozgraniczeniowym należy stosować ogólną normę postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 28 kpa. Wywody kolegium na temat istoty interesu prawnego znajdują poparcie w doktrynie i ugruntowanym orzecznictwie, Sąd wywody te podziela i przyjmuje jako własne. Przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego jest rzecz w znaczeniu materialnym, tj. nieruchomość, rozumiana jako część powierzchni ziemi stanowiąca odrębny przedmiot własności (art. 46 § 1 kc). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic między nieruchomościami gruntowymi (nie działkami ewidencyjnymi) gdy albo nie zostały dotychczas ustalone, albo są one sporne, a w ten sposób ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do sąsiadujących ze sobą nieruchomości, tj. ustalenie do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich (zob. np. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2451/17). W rezultacie rozgraniczenia następuje skonkretyzowanie nieruchomości jako odrębnego przedmiotu własności. Powyższe wskazuje zatem, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości związane jest z prawem własności nieruchomości. W postępowaniu tym są realizowane przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony własności, dochodzi w nim do ukształtowania treści stosunków cywilnoprawnych między właścicielami sąsiednich nieruchomości. W doktrynie wskazuje się, że odwołując się do celu i przedmiotu postępowania rozgraniczeniowego należy uznać, że legitymację czynną do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego mają właściciele i każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, a ponadto z pewnymi zastrzeżeniami i ograniczeniami: użytkownicy wieczyści i każdy ze współużytkowników, osoby którym przysługuje na nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe oraz każda z osób współuprawnionych z tytułu tego prawa rzeczowego, jeżeli rozstrzygnięcie w sprawie o rozgraniczenie ma wpływ na zakres wykonywania tego prawa oraz władający gruntami na zasadzie samoistnego posiadania (zob. Dariusz Felcenloben, Procedury geodezyjno-prawne ustalania granic i podziałów nieruchomości, Wolters Kluwer, Warszawa 2019 r.). Jak wynika z treści ksiąg wieczystych dla nieruchomości stanowiących działki ewidencyjne nr [...], skarżący nie posiada żadnego prawa rzeczowego w stosunku do żadnej z tych nieruchomości. W toku postępowania pismem z [...] lutego 2019 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego o nadesłanie dokumentu potwierdzającego interes prawny w postępowaniu, tj. tytuł prawny do dysponowania którąkolwiek z działek będących przedmiotem postępowania. Pomimo wezwania skarżący dokumentu takiego nie nadesłał. Z akt sprawy wynika jedynie, że skarżący zamieszkuje w domu znajdującym się na jednej z działek. Okoliczność ta nie może jednak świadczyć o posiadaniu legitymacji czynnej w sprawie, jako że nie wiąże się z posiadaniem jakiegokolwiek prawa rzeczowego do nieruchomości, jak również zamieszkiwania w domu znajdującym się na działce nie można utożsamiać z posiadaniem samoistnym gruntu. Treść skargi oraz przebieg postępowania przed organem wskazuje, że skarżący domaga się zmiany granicy nieruchomości ze względu na konieczność naprawy komina który wystaje poza działkę i stwarza zagrożenie pożarowe. Tego rodzaju interes faktyczny nie daje jednak podstawy do zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 28 kpa podstawę taką daje jedynie interes prawny. Reasumując w ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak legitymacji czynnej po stronie wnioskodawcy i zasadnie umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.