II SAB/Go 195/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M.B. na bezczynność Burmistrza Gminy i Miasta [...] w przedmiocie przekazania akt administracyjnych sprawy organowi odwoławczemu oddala skargę. W dniu 20 sierpnia 2019 r. wpłynęła (nadana w dniu 8 sierpnia 2019 r. - data stempla pocztowego - karta 4 akt sądowych) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: "WSA"), skarga M.B. (dalej: "skarżący"), na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: "organ") w przedmiocie przekazania akt administracyjnych sprawy organowi odwoławczemu - Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu [...] (dalej: "SKO"). W skardze skarżący wskazał, że 25 lipca 2018 r. złożył zażalenie do SKO na decyzję organu nr [...]. Jak natomiast wynika z pisma SKO z [...] czerwca 2019 r., nr [...], organ dopiero w maju 2019 r. przesłał do SKO akta sprawy i dopiero wówczas można była rozpoznać sprawę. Odpowiadając na skargę organ wyjaśnił, że pismem z [...] lipca 2018 r., nr [...] przekazał zażalenie do SKO. Pismem z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] SKO wezwało organ do przekazania całości akt dotyczących sprawy [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie [...]. Organ przekazał akta na wezwanie SKO [...] września 2018 r. (nr pisma [...]). Wcześniejsze przekazanie akt było nie możliwe z uwagi na fakt, że organ nie był w ich posiadaniu albowiem znajdowały się one w Sądzie Rejonowym we [...]. Po ich zwrocie w dniu 5 września 2018 r., pismem z [...] września 2018 r., nr [...] organ przekazał do SKO akta sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Natomiast skarga nieuzasadniona podlega oddaleniu - 151 p.p.s.a., bowiem sąd stwierdza brak merytorycznych podstaw do wydania wyroku przewidzianego w art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania taki tryb został określony w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz. 2096, dalej: "K.p.a."). Zgodnie z założeniami ustawodawcy wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. stanowi warunek formalny do wywiedzenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Znalazło to wyraz także w nowym brzmieniu art. 52 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści powyższych regulacji wynika zatem, że warunkiem dopuszczalności skargi wniesionej przez skarżącego na bezczynność organu było wyczerpanie środka zaskarżenia w postaci ponaglenia. W niniejszej sprawie skarżący, przed wniesieniem skargi dopełnił wymogu wyczerpania środka zaskarżenia w zakresie bezczynności organu, wnosząc do SKO ponaglenie z [...] maja 2019 r. W zakresie dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji publicznej w sprawie przekazania akt administracyjnych sprawy organowi odwoławczemu, wskazać także należy, że zgodnie z art. 133 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji uchylającej lub zmieniającej zaskarżoną decyzję. W orzecznictwie sądowym podnosi się, i stanowisko to WSA podziela, że organy administracji publicznej, rozstrzygając powierzone im sprawy, muszą ściśle przestrzegać reguł określonych w przepisach K.p.a. Są one zobowiązane do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Z powyższych względów należy uznać, że na bezczynność organu I instancji lub przewlekłe prowadzenia postępowania w zakresie wykonania obowiązku ustawowego, określonego w art. 133 K.p.a., służy stronie skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 2651/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 29 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Rz 48/19, orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.) . W tej sytuacji skarga podlegała merytorycznej ocenie Sądu. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione. W konsekwencji w przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu zmierza do sprawdzenia, czy istotnie, mimo obowiązku wszczęcia postępowania w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji, organ administracji pozostaje w zwłoce w wydaniu tej decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie wskazuje się na specyfikę badania skarg na bezczynność, która polega na tym, że sąd ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany, chociaż upłynął już przewidziany na to termin. W przypadku, gdy taka sytuacja zachodzi w dacie orzekania, sąd wydaje wyrok na podstawie art. 149 p.p.s.a., zobowiązując organ administracji do wydania w określonym terminie decyzji (postanowienia), wydania innego aktu, bądź podjęcia czynności. Jeżeli natomiast organ wydał decyzję (lub w inny sposób zakończył postępowanie) lub dokonał czynności przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, to brak jest podstaw do uznania, że organ ten pozostaje w bezczynności. Celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia przez organ określonej sprawy administracyjnej. Zatem w sytuacji, gdy organ załatwił sprawę przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, tak jak w niniejszej sprawie, bowiem w dniu 27 maja 2019 r. organ przesłał akta sprawy SKO (k-317 akt administracyjnych) a skarga na bezczynność wpłynęła do WSA w dniu 20 sierpnia 2019 r. (nadana w dniu 8 sierpnia 2019 r. - data stempla pocztowego - karta 4 akt sądowych), skarga ta powinna podlegać oddaleniu jako nieuzasadniona. W tym stanie rzeczy, WSA nie dopatrzył się bezczynności zaskarżonego organu, dlatego też na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.