III SA/Wa 1651/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-25
Skład orzekający: Elżbieta Olechniewicz, Ewa Izabela Fiedorowicz, Radosław Teresiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, uznając je za nierzetelne, bez przeprowadzenia wystarczającego postępowania dowodowego w zakresie faktycznego dysponowania towarem przez wskazane podmioty?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy podmioty wystawiające faktury faktycznie dysponowały towarem. Brak takiego ustalenia uniemożliwia prawidłową ocenę, czy podatnik świadomie uczestniczył w oszustwie podatkowym i czy odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego była uzasadniona. Konieczne jest przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, w tym zwrócenie się do syndyka masy upadłości oraz przesłuchanie kluczowych świadków.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w VAT za I kwartał 2016 r. Organy podatkowe uznały faktury zakupu od spółek "..." i "..." za nierzetelne, twierdząc, że nie odzwierciedlają one faktycznych zdarzeń gospodarczych i że spółka świadomie uczestniczyła w procederze wyłudzenia VAT. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym odmowę przeprowadzenia istotnych wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2019 r. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz C. sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz C. sp. z o.o. z siedzibą w J. kwotę 58.404 zł (słownie: pięćdziesiąt osiem tysięcy czterysta cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] Sp. z. o.o. z siedzibą w J. (dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") decyzję z dnia [...] maja 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] W. (dalej: "NUS", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz kwoty do przeniesienia na następny miesiąc za I kwartał 2016 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 25 października 2016 r. organ I instancji wszczął wobec Strony postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r.
W ocenie organu I instancji, ustalenia dokonane w trakcie kontroli świadczą o dobrze przygotowanym, celowym działaniu wprowadzenia do obrotu gospodarczego faktur nieodzwierciedlających faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych oraz w konsekwencji uzyskiwania korzyści majątkowych w postaci niezasadnego obniżania podstaw opodatkowania w podatku od towarów i usług, przy jednoczesnym nie odprowadzaniu podatku należnego na wcześniejszym etapie obrotu. Spółka miała wiedzę, że [...] Sp. z o. o. (dalej: [...] ) i [...] Sp. z o. o. (dalej: [...] ) - kontrahenci Spółki nie byli faktycznymi dostawcami towaru. Uznano, iż ustalenia dokonane w trakcie kontroli wskazują na świadomy udział Strony w czynnościach mających na celu wprowadzenie do obrotu gospodarczego faktur nieodzwierciedlających faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych.
W związku z powyższym decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. NUS określił Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz kwotę do przeniesienia na następny miesiąc za I kwartał 2016 r.
Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie.
DIAS decyzją z dnia [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaznaczył, że wzajemne powiązania wskazanych w decyzji organu I instancji osób ułatwiły i umożliwiły stworzenie mechanizmu funkcjonowania nierzetelnych dostawców [...] i [...] na wzór nierzetelnych dostawców [...] i [...] Sp. z o.o. (dalej: [...] ). Organ odwoławczy zwrócił uwagę na niekonsekwencję działań Spółki, która z jednej strony nie widziała konieczności zawierania umów handlowych w postaci papierowej (z uwagi na wieloletnią znajomość), a z drugiej strony dokonuje ona weryfikacji kontrahentów w KRS. Ponadto zdaniem DIAS, brak wiedzy prokurenta Spółki o kontrahentach Spółki (np. o ich infrastrukturze), firmach transportowych (przez kogo były wynajmowane, kto płacił za ich usługi), brak wiedzy o aktualnym miejscu pobytu prezesa (w sytuacji, gdy to prezes o wszystkim decyduje), świadczy o całkowitym braku zainteresowania prowadzoną działalnością. W ocenie organu odwoławczego całkowita bezczynność i bierność M. B. (nie był zainteresowany działalnością Spółki, jej przyszłością i rozwojem) świadczy o tym, że wiedział o tym, że Spółka brała udział w procederze, mającym na celu wyłudzenie nienależnego podatku VAT. Dodatkowo, jak zwrócił uwagę DIAS, zgodnie z zeznaniami świadka M. A. , to prezesi Spółki i [...] decydowali od kogo, w jakiej cenie kupować. Ponadto, zgodnie z pismem Spółki z dnia 23 czerwca 2017 r. (adresowanym do Naczelnika [...] w T. ) wskazano, iż "Współpracę nawiązano tak, że Spółka chciała zakupić towar od firmy [...] z siedzibą w G.. Od tej firmy dowiedziała się, że towary będące w jego asortymencie można kupić w Polsce od [...] i Spółka otrzymała kontakt do Pana J. S. (...)".
W ocenie organu odwoławczego, przedstawione powyżej działania są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Trudno bowiem uwierzyć, że kontrahent rezygnuje z własnego zysku i wskazuje klientowi swojego konkurenta handlowego, lub kontrahenci razem decydują od kogo kupić towar i w jakiej cenie. Co więcej Spółka kwitowała odbiór towaru transportowanego z H. do [...] . Zgodnie z zeznaniem złożonym do protokołu przesłuchania przez prokurenta Spółki "nie wiem kto był nadawcą tego towaru. Ten towar przyjechał do Spółki do K. i dlatego w CMR Spółka kwitowała odbiór tego towaru". Zdaniem DIAS, powyższe zeznanie jest niezgodne z dokumentami przedstawionymi przez Spółkę jako załączniki do zastrzeżeń do protokołu kontroli podatkowej, gdzie na dokumentach CMR widnieją dane, np.:
- odbiorca [...] , miejsce przeznaczenia W., odbiorca Spółka,
- odbiorca [...] , miejsce przeznaczenia K. ul. [...], odbiorca Spółka,
- odbiorca [...] , miejsce przeznaczenia Ł. ul. [...], odbiorca Spółka.
W ocenie organu odwoławczego dokumenty CMR poddają w wątpliwość prawdziwość zeznań M. B. oraz rzetelność kwestionowanych transakcji ze spółką [...] . Ponadto Spółka kwitowała również CMR adresowany na spółkę [...] .
Mając powyższe na względzie, DIAS stoi na stanowisku, że [...] i [...] zostały utworzone w celu "papierowego" obrotu fakturami, które nie dokumentowały nabyć towaru przez Spółkę od spółek nieposiadających infrastruktury niezbędnej do prowadzenia działalności na tak dużą skalę w przeciągu półtora miesiąca ([...] wystawiała faktury do połowy lutego, [...] przejęła wystawianie faktur od połowy lutego do marca), nie posiadających zaplecza technicznego, środków transportu, nie zatrudniających pracowników, co także wynika z zeznań prokurenta Spółki i prokurenta [...] . Spółki [...] i [...] , które nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej firmowały i legalizowały towar na fakturach wystawianych dla Spółki, które nie dokumentowały rzeczywistych transakcji pomiędzy Skarżącą a [...] i [...] . Obrót pomiędzy tymi spółkami był czysto "papierowy", oparty na tworzeniu i przekazywaniu faktur, którym nie towarzyszyło przenoszenie ekonomicznego władztwa nad rzeczą, gdyż [...] i [...] nie dysponowały prawem do dysponowania towarem jak właściciel. Co więcej na żadnym etapie postępowania nie kwestionowano istnienia towaru, będącego przedmiotem transakcji, uznano, iż towar był, tyle, że dostaw nie dokonały spółki [...] i [...] ale inne, nieustalone podmioty. Przedstawione i opisane powyżej fakty świadczą o dobrze przygotowanym, celowym działaniu wprowadzania do obrotu gospodarczego faktur nieodzwierciedlających faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych oraz w konsekwencji uzyskiwania korzyści majątkowych w postaci niezasadnego obniżania podstaw opodatkowania w podatku od towarów i usług.
Organ odwoławczy stwierdził zatem, że faktury mające dokumentować transakcje dostaw i usług na rzecz Spółki są nierzetelne i nigdy nie doszło do realizacji transakcji przez podmioty w nich wskazane. Okoliczności opisane w decyzji wskazują na świadomy udział Strony w czynnościach mających na celu wprowadzenie do obrotu gospodarczego faktur nieodzwierciedlających faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych.
Organ odwoławczy wskazał również, że NUS w swojej decyzji odwołał się do decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. wydanej przez Naczelnika [...] w Ł. dla [...] w upadłości, w której ustalono, że spółka ta zawyżyła wielomilionową kwotę podatku naliczonego o wartość wynikającą z faktur wystawionych przez dwa krajowe podmioty ([...] i [...] ), gdyż mając wiedzę i świadomość, iż dostarczany jej towar nie pochodzi od firm, które wystawiały faktury, dokonała odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur, które nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego. W uzasadnieniu ww. decyzji organ obszernie i szczegółowo wykazał powiązania osobowe prezesów fikcyjnych spółek, pracowników spółki [...] oraz osób z nią współpracujących, m.in. M. A. (pracownik fikcyjnej spółki [...] , w późniejszym okresie prezes [...] , potem prokurent [...] ), S. Y. (Główny Kierownik Magazynu i Administrator Sieci Komputerowych w [...] . potem współpracował w zakresie informatyki w Spółce), I. K. (Vice Prezes Zarządu [...] ; S. B. pracownik i księgowy [...] , obecnie pracownik Spółki odpowiedzialny za wewnętrzną księgowość Spółki), oraz przedstawił proceder "zamawiania i kupowania" pustych faktur za zapłatę, dostarczania fikcyjnych faktur w celu "zrobienia księgowości", posiadania przygotowanych dowodów na "dobrą wolę" (wydruków z KRS , kserokopii deklaracji VAT, kserokopii zeznań CIT - 8. dokumentów ZUS), które dotyczyły uczestniczących w transakcjach nabywania tkanin podmiotów gospodarczych, a w szczególności spółki [...] .
Poza tym, zdaniem DIAS, Strona pominęła fakt, że Prokuratura Okręgowa w L. prowadzi śledztwo z art. 258 kk i inne. a osobom reprezentującym podmioty gospodarcze, mającymi być dostawcami towarów na rzecz spółki [...] jak również tym, związanym z procederem wystawiania faktur VAT, Prokuratura przedstawiła zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi gospodarczemu, przyjmując faktury VAT poświadczające nieprawdę, czyli zdarzeń gospodarczych polegających na sprzedaży towarów w postaci przędzy dziewiarskiej, tkanin. Wystawione faktury, o których mowa w przedstawionych przez Prokuraturę zarzutach (m.in. wystawione dla [...] przez A. M. pracownika fikcyjnej spółki [...] ) miały jedynie na celu umożliwienie wprowadzenia do legalnego obrotu towarów nieustalonego pochodzenia. DIAS podkreślił również, że wyjaśnienia kontrahentów Spółki uzasadniają ustalenie, że I. K. czynnie i aktywnie wykonywał czynności bezpośrednio związane z działalnością Spółki. Poza tym Strona pominęła w zastrzeżeniach, że kontrahenci wskazali w swych wyjaśnieniach również inne osoby związane z działalnością firmy [...] we wcześniejszym okresie: S. Y. , S. B., które współpracowały ze Spółką. Argument Strony, że "tylko 3 firmy" potwierdziły udział I. Y. w prowadzeniu działalności Spółki - a inne nie - jest całkowicie nietrafiony i świadczy, że Strona wybiórczo potraktowała ustalenia kontroli i nie "zauważyła", że wskazano również prokurenta Spółki, który współpracował z odbiorcami towaru: podpisywał faktury sprzedaży, uzgadniał szczegóły transakcji a także przyjmował w gotówce zapłaty za towar.
Odnosząc się do zastrzeżeń do protokołu, które podniosła Strona, DIAS skonstatował, że z materiału dowodowego wynika, że osoby powiązane z [...] , a później przejęte przez Spółkę miały znaczący wpływ na funkcjonowanie kontrolowanego podmiotu, co jednoznacznie wynika m.in. z wyjaśnień kontrahentów, którym zaprzecza Strona. Zgromadzony w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego materiał dowodowy wskazuje zatem, że faktury zakupu od [...] i [...] stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, czyli nie dokumentują przebiegu faktycznych zdarzeń gospodarczych. W związku z powyższym Stronie nie przysługuje prawo odliczenia podatku naliczonego z nich wynikającego. Organ odwoławczy, zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji stwierdził, że faktury VAT wystawione na rzecz Spółki w I kwartale 2016 r., wystawione przez [...] i [...] nie odzwierciedlają prawdziwego przebiegu zdarzeń gospodarczych, a w konsekwencji nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w nich wykazany.
Odnosząc się do zagadnienia tzw. dobrej wiary nabywcy, rozumianej jako dochowanie należytej staranności kupieckiej, DIAS zauważył, że jej badanie uzależnione jest od konkretnego stanu faktycznego i może dotyczyć zarówno oszustwa podatkowego jak i nadużycia prawa. Nie jest przy tym konieczne dokonywanie ustaleń w tym zakresie, jeżeli mamy do czynienia z pustą fakturą sensu stricto, tj. gdy za fakturą nie podąża żaden towar lub usługa. Wiedza wyklucza bowiem możliwość domyślania się. Tym samym odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego powinna mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy sam podatnik popełnił oszustwo lub nadużycie, ale także wówczas, gdy podatnik wiedział albo powinien był wiedzieć, że przez nabycie towaru uczestniczył w transakcji związanej z oszustwem albo nadużyciem w zakresie VAT. W związku z powyższym organ odwoławczy, zgadzając się ze stanowiskiem NUS uznał, iż wiedza dotycząca oszustwa wyklucza dobrą wiarę podatnika. Organ podatkowy nie miał zatem obowiązku badania dobrej wiary podatnika, jednakże całokształt okoliczności wykazanych w przedmiotowej decyzji, powiązania osobowe, brak elementarnej wiedzy prokurenta Spółki w przedmiocie prowadzonej działalności, bezsprzecznie wskazują, iż Skarżąca miała pełną wiedzę i świadomość, iż transakcje dokumentowane fakturami VAT nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia decyzji DIAS z dnia [...] maja 2019 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie:
1. art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p.") w związku z art. 121 § 1, art. 122 i art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie wniosku dowodowego o zwrócenie się do Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości z zapytaniem czy w 2015 r pomiędzy [...] a [...] doszło do zwrotu towaru; jeżeli tak to jakiego rodzaju to był towar, w jakiej ilości o jakiej wartości, kiedy dokładnie zwrot miał miejsce; przedłożenie przez Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości dokumentów potwierdzających dokonanie zwrotu przedmiotowego towaru; zwrócenie się do organu podatkowego (Urzędu Kontroli Skarbowej w L.. ) celem nadesłania kserokopii załącznika do protokołu z czynności sprawdzających z dnia 4 sierpnia 2016 r. w [...] w postaci rejestru sprzedaży za I kwartał 2016 r.;
2. art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wykroczenie poza zakres swobodnej oceny dowodów, w tym pomijanie dowodów korzystnych dla strony i wyciąganie z dowodów niedotyczących bezpośrednio Strony, negatywnych dla niej skutków, dokonywanie ustaleń nie znajdujących odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym;
3. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oparcie rozstrzygnięcia na materiale dowodowym w postaci wyjaśnień pisemnych kontrahentów Spółki, decyzji Naczelnika [...] w L. z dnia 27 lipca 2016 r. wydanej dla [...] , materiałów otrzymanych z Prokuratury Okręgowej w L. ze sprawy o sygn. [...], wyciągów z notatki urzędowej funkcjonariuszy CBŚP z dnia 11 maja 2015 r., protokołu przesłuchania podejrzanego M. A. z dnia 26 listopada 2015 r., postanowienia o przedstawieniu zarzutów M. A. pomimo, iż kontrahenci Spółki w swoich wyjaśnieniach nie wypowiadali się na temat okoliczności transakcji pomiędzy Skarżącą a dostawcą [...] i [...] a wskazane materiały z Prokuratury Okręgowej w L.. czy też notatka urzędowa funkcjonariuszy nie dotyczy skarżącej Spółki;
4. art. 121 § 1, art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w tym prowadzenie postępowania w sposób mający na celu udowodnienie Stronie winy pomimo dowodów przeczących jej świadomemu udziałowi w nadużyciu podatkowym, dokonywanie sprzecznych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a nadto brak należytego uzasadnienia wydanej przez organ decyzji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Skarżąca miała prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez [...] i [...] . W konsekwencji ustalenie, czy faktury wystawione przez powyższy podmiot dokumentują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Przy czym należy zauważyć, że organy nie mają wątpliwości, co do okoliczności faktycznego istnienia towaru, którego następnie dostawy dokonała Skarżąca na rzecz swoich kontrahentów.
Przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia sprawy należy wyjaśnić, że w orzecznictwie TSUE jak i sądów krajowych ukształtował się pogląd, że pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy podatnik nie dochował dobrej wiary w kontaktach z kontrahentem. Zatem badanie dobrej wiary ma miejsce wtedy, gdy dostawa towaru lub świadczenie usługi w rzeczywistości miało miejsce ale zachodzi tzw. niezgodność podmiotowa. Co oznacza, że dostawcą towarów lub usługodawcą był inny podmiot niż wskazany na fakturze.
Natomiast w sytuacji, gdy dostawa towarów lub świadczenie usługi w rzeczywistości nie miało miejsca pomiędzy podmiotami wskazanymi na fakturze badanie dobrej wiary nie jest konieczne. Podatnik ma bowiem świadomość, że dostawy towarów lub świadczenia usług nie dokonał podmiot ujawniony na fakturze. W ramach takiej transakcji nie doszło także do rzeczywistej dostawy lub świadczenia usług. Powyższe nie wyklucza oczywiście, że podatnik może dysponować towarem lub usługa mogła zostać wykonana przez zupełnie inny podmiot nieujawniony na fakturze w ramach zatajonej przed organami podatkowymi transakcji.
W niniejszej sprawie w ocenie organów podmioty - [...] i [...] nie dokonały spornych dostaw towarów, co oznacza, że Skarżący był świadomy ww. okoliczności. Stanowisko organów jest jednak zdaniem Sądu przedwczesne, gdyż nie przeprowadzono postępowania dowodowego w wystarczającym zakresie.
Warunkiem zasadności twierdzenia, że podmioty [...] i [...] nie dokonały w rzeczywistości spornych dostaw towarów jest ustalenie, że ww. podmioty nie dysponowały faktycznie towarem. Jeżeli bowiem podmioty te dysponowały towarem którego dostawa została udokumentowana fakturami VAT, to organ ponownie musiałby ocenić, czy Skarżący uczestniczył w oszustwie podatkowym i jakiego typu oszustwo podatkowe zostało dokonane. Organ ponowie musiałby ocenić także konieczność badania dobrej wiary Skarżącej.
Oceniając zatem zebrany materiał dowodowy dotyczący podmiotów [...] i [...] należy stwierdzić, że niewątpliwie podmioty te unikały kontroli podatkowej i nie przedstawiły wymaganych dokumentów (rejestrów, ksiąg podatkowych, faktur). W istocie zostały "porzucone" przez osoby nimi zarządzające i w konsekwencji wykreślone z rejestru podatników podatku VAT. Okoliczność "porzucenia" ww. podmiotów może wskazywać, że ich funkcją było wyłącznie uszczuplenie podatku VAT oraz "legalizacja podatkowo-celna" towaru. Należy zauważyć, że "legalizacji" towaru wprowadzanego na obszar celny UE towarzyszy równocześnie uszczuplenie podatku VAT - poprzez wykorzystanie różnych mechanizmów oszustwa podatkowego. Podmiot taki nie uiszcza należnego podatku VAT oraz "legalizuje" towar poprzez wystawienie faktur kolejnemu podmiotowi, który dokona dostawy towaru na rzecz ostatecznego klienta. Dzięki uszczupleniu podatku VAT importowany towar oferowany jest w atrakcyjnej cenie ostatecznym klientom, którzy nabywają go od podmiotu niedokonującego już oszustw podatkowych. Organ nie przedstawił jednak w skarżonej decyzji mechanizmu uszczuplenia podatku VAT, w którym uczestniczyła Skarżąca. Przedstawienie mechanizmu oszustwa pozwala na zrozumienie przyczyny dla której Skarżąca zdaniem organów przyjmowała faktury niedokumentujące rzeczywistych dostaw towaru i uczestniczyła w ukrywaniu faktycznego dostawcy. Konieczne jest bowiem wyjaśnienie przyczyn podjętego ryzyka podatkowego przez Skarżącą w ramach realizacji przez organ zasady wynikającej z art. 124 Ordynacji podatkowej.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w stosunku do [...] i [...] wydano ostateczne decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzje te są jednak konsekwencją nieprzedłożenia faktur zakupu (duplikatów) - dokumentujących kwoty podatku naliczonego. W związku z powyższym organy uznały, że [...] i [...] nie mogły skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT, tj. do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w skutek czego doszło do zaniżenia kwoty zobowiązania podatkowego.
W związku z powyższym należy skonstatować, że to nie ustalenia dowodowe w zakresie fikcyjnego obrotu towarem stanowiły podstawę ustaleń zawartych ww. decyzjach, ale okoliczność braku należytego udokumentowania prawa do odliczenia podatku naliczonego. Nie można zatem uznać, że w postępowaniach prowadzonych w stosunku do [...] i [...] wykazano, że podmioty te rzeczywiście nie dysponowały towarem.
Znamienne jest to, że organ nie przytacza okoliczności bezpośrednio wskazujących na brak dysponowania towarem przez [...] i [...] . Organ wskazuje okoliczności pośrednie jak brak infrastruktury, tj. środków transportu, brak zatrudniania pracowników, powiązania osobowe ze Skarżącą. W zakresie powiązań osobowych to w ocenie Sądu organ musi sformułować w sposób przejrzysty wnioski jakie wynikają z zatrudnienia przez Skarżącą pracowników spółki [...] . Jeżeli bowiem organ ocenia, że Skarżąca "kontynuuje" działalność spółki [...] , a osoby nią zarządzające dopuszczały się przestępstw skarbowych to musi przedstawić stosowne dowody. W szczególności organ musi posiadać informację o przedstawieniu ww. osobom co najmniej zarzutów przez organy ścigania. Dowodem na kontynuację przez Skarżącą działalności [...] nie jest subiektywne stanowisko trzech kontrahentów. W tym zakresie organ powinien przeprowadzić bardziej szczegółowe dowody w odniesieniu do wszystkich kontrahentów. Ponadto organ musi wykazać związek pomiędzy zatrudnieniem byłych pracowników spółki [...] a brakiem rzeczywistego charakteru dostaw od spółek [...] i [...] na rzecz Skarżącej.
Udowodnienie przez organy okoliczności niedysponowania towarem przez [...] i [...] ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż tylko wtedy można uznać, że Skarżąca świadomie pomniejszyła kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu towarów nie dokumentujących rzeczywistych transakcji.
Dlatego też w ocenie Sądu konieczne jest przeprowadzenie wnioskowanego przez Skarżącą dowodu w postaci zwrócenia się do Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości z zapytaniem, czy w 2015 r. pomiędzy [...] a [...] doszło do zwrotu towaru; jeżeli tak to jakiego rodzaju to był towar, w jakiej ilości o jakiej wartości, kiedy dokładnie zwrot miał miejsce; przedłożenie przez Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości dokumentów potwierdzających dokonanie zwrotu przedmiotowego towaru. Przeprowadzenie powyższego dowodu nie tylko pozwoli na dokonanie ustaleń odnośnie dostawy towaru udokumentowanego 5 fakturami zakupu, ale również uprawdopodobni lub zaprzeczy okoliczności wykorzystywania magazynu przez [...] . Sąd nie podziela zatem stanowiska organu, że okoliczność braku rzeczywistej dostawy towaru od spółki [...] została już wykazane innymi dowodami w omawianym zakresie. Organ nie przeprowadził bowiem odrębnych dowodów odnośnie ww. dostaw towaru udokumentowanych 5 fakturami zakupu. Powyższe jest konieczne także dla ustalenia ogólnej liczby zakwestionowanych dostaw udokumentowanych 37 fakturami zakupu od spółki [...] .
Po przeprowadzeniu powyższego dowodu w zależności od jego rezultatu organ ponownie oceni całokształt okoliczności niniejszej sprawy w szczególności w aspekcie świadomego udziału Skarżącej w procederze wystawiania pustych faktur sensu stricto.
W odniesieniu do spółki [...] zdaniem Sądu konieczne jest doprowadzenie do przesłuchania w charakterze świadka M. S. prezes [...] . Jak wynika bowiem ze skarżonej decyzji na zlecenie ww. firmy agencje celne dokonywały odpraw celnych na rzecz [...] . Zatem M. S. ma wiedzę nie tylko w zakresie prowadzonych na rzecz [...] ksiąg rachunkowych ale również na temat obrotu towarem dokonywanym przez ten podmiot. Organ nie wykorzystał dostępnych prawnie środków, aby doprowadzić do przesłuchania ww. osoby. Wiedza powyższej osoby odnośnie tego kto ze spółki [...] zlecił spółce [...] udział w odprawach celnych, w jaki sposób następowało rozliczenie finansowe itd. pozwoli ustalić, czy spółka [...] prowadziła rzeczywistą działalność gospodarczą, czy jedynie ją pozorowała.
Sąd nie dostrzega z kolei potrzeby zwrócenie się do organu podatkowego (Urzędu Kontroli Skarbowej w L. ) celem nadesłania kserokopii załącznika do protokołu z czynności sprawdzających z dnia 4 sierpnia 2016 r. w [...] w postaci rejestru sprzedaży za I kwartał 2016 r. Tego rodzaju dowód nie potwierdza faktycznego dysponowania towarem.
Reasumując należy zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanego przez Skarżącą dowodu w postaci zwrócenia się do Syndyka Masy Upadłości [...] w upadłości ze wskazanym zapytaniem.
Organ naruszył również art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odstąpienie od przesłuchania M. S. prezes [...] , która posiada istotne informacje w zakresie działalności gospodarczej [...] .
Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. oraz zasądził zgodnie z art. 200, 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego odpowiadającą kwocie uiszczonego wpisu od skargi (43 387 zł); kwocie wynagrodzenie pełnomocnika (15 000 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło