II SA/Kr 1487/19

Dnia 25 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie : WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. P., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 września 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia 19 lutego 2019 r. II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. ([...]) Burmistrz Gminy K. określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia p.n. Wydobywanie kopalin ze złoża "[...]" wraz z instalacją do ich przerobu". W dniu 23 kwietnia 2018 r. Burmistrz Gminy K. obwieścił o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez umieszczenie stosownych ogłoszeń na tablicach w miejscowościach D. , S. i D. Decyzją z dnia 27 września 2018 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze: 1. Umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania W. F., R. Ł., Z. D., A. K. oraz B. S. – W. uznając, że osoby te nie są stronami postępowania; 2. Utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wnioskiem z dnia 8 listopada 2018 r. B. P. zwróciła się do Burmistrza Gminy K. o wznowienie postępowania – w oparciu o przesłankę z art. 145 §1 pkt 4 kpa. Podała, że jest właścicielką działek o nr [...] i [...] położonych w miejscowości S.. W trakcie toczącego się postępowania zakończonego decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. organ uznał za strony postępowania osoby, których nieruchomości znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości wnioskodawczyni, ale w większej odległości od planowanej inwestycji. W sytuacji, kiedy jej nieruchomości położone są bliżej źródła ponadnormatywnych oddziaływań, wnioskodawczyni również powinna była być zaliczona do stron postępowania. Jak podała, zamieszkuje w miejscowości Z. i nic nie wiedziała toczącym się postępowaniu w sprawie kopalni [...], nie było również w jej miejscu zamieszkania żadnych informacji na ten temat ogłaszanych na tablicach ani w żaden inny zwyczajowo przyjęty sposób. W wyniku powyższego nie określono, jakie ponadnormatywne oddziaływanie będzie dotyczyło jej nieruchomości i jak wpłynie na pogorszenie lub uniemożliwienie korzystania z nich zgodnie z ich przeznaczeniem. W uzupełnieniu wniosku oświadczyła, że o wydaniu decyzji przez organ I instancji dowiedziała się przypadkowo w dniu 1 lub 2 listopada 2018 r. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2019 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 61 a kpa odmówiło wznowienia postepowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. Organ przyjął, iż nie można wszcząć i prowadzić postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K., skoro decyzję tę utrzymał w mocy organ odwoławczy. B. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2019 r. Sygn. akt II SA/Kr 1548/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2018 r. Postanowieniem z dnia 23 września 2019 r. ([...]) na podstawie art. 145 §1 pkt 4 oraz art. 138 §1 pkt 2 w zw. z art. 127 §3 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze: 1. Uchyliło w całości ww. postanowienie z dnia 19 lutego 2019 r. ; 2. Odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2018 r. Organ odwoławczy podał, co następuje: W sytuacji gdy wniosek o wznowienie postępowania dotyczy sprawy zakończonej decyzją organu I instancji, która w postępowaniu odwoławczym została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego, to wniosek o wznowienie postępowania winien zostać rozpoznany w odniesieniu do decyzji organu odwoławczego, bowiem to ta decyzja występuje w obrocie prawnym. Stąd też tylko ww. decyzja Kolegium co do zasady mogłaby być przedmiotem weryfikacji w trybach nadzwyczajnych tj. w trybie wznowienia postępowania bądź w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Nawet wtedy, gdy wnioskodawca zwraca się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją organu I instancji, to jeśli w postępowaniu odwoławczym decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją organu odwoławczego, ten ostatni organ winien rozpatrywać wniosek o wznowienie postępowania traktując go jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną. Stąd też postanowienie Kolegium z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. jest nieprawidłowe, gdyż mocą tegoż postanowienia potraktowano wniosek o wznowienie postępowania złożony przez B. P. jako dotyczący decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 23 kwietnia 2018 r. o uwarunkowaniach środowiskowych. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, została uchylona wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/ Kr 1548/18. Powyższy wyrok nie jest prawomocny, bowiem od wyroku została złożona skarga kasacyjna, w związku z czym objęta wnioskiem o wznowienie postępowania decyzja Kolegium z dnia 27 września 2018 r. nie została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Sprawa kontroli objętej wnioskiem o wznowienie postępowania decyzji administracyjnej jest sprawą aktualnie zawisłą w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przepis art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie normuje jednak sytuacji, w której- po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego – ma nastąpić wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub wznowienia postępowania. Skoro wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Kr 1548/18 decyzja Kolegium z dnia 27 września 2018 r. sygn. [...] została uchylona w całości, to pomimo, iż wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny, to jednak nie ulega wątpliwości, że prawidłowość zarówno merytoryczna, jak i formalna zaskarżonej decyzji Kolegium była już przedmiotem analizy i oceny przez WSA w Krakowie, który w uzasadnieniu wyroku wypowiedział się w tym przedmiocie. Stąd też ponowna ocena tej samej decyzji przez Kolegium dokonywana w trybie nadzwyczajnym (wznowienia postępowania), nie jest w tych okolicznościach uzasadniona. W tej sytuacji Kolegium orzekałoby bowiem już po dokonaniu kontroli sądowej kwestionowanej decyzji, prowadząc w efekcie do dwutorowości postępowania. Z tej też przyczyny nie powinno mieć w tym konkretnym przypadku zastosowania wznowienie postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, a następnie jego zawieszenie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa w oczekiwaniu na uzyskanie waloru prawomocności przez w/w wyrok WSA w Krakowie. Na powyższe rozstrzygnięcie B. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca podała, że kwestię nadzwyczajnej kontroli administracyjnej w sprawie kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia wyjaśnia i rozstrzyga uchwała NSA II GPS 1/17 z dnia 5 czerwca 2017 r. Jak wynika z powyższej uchwały, fakt kontroli sądowej w odniesieniu do postępowania administracyjnego nie jest dostateczną przesłanką do odmowy wznowienia postępowania, jak ma to miejsce w zaskarżonym postanowieniu. W takiej sytuacji postępowanie powinno być wznowione, a następnie zawieszone do czasu zapadnięcia rozstrzygnięcia sądowego. Na podkreślenie zasługuje fakt, że rozważania prawne przedstawione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dotyczą sytuacji, gdy strona najpierw wnosi skargę do Sądu, a następnie wnioskuje o podjęcie działań administracyjnych w trybie nadzwyczajnym. W niniejszej sprawie te dwie czynności dokonywane są przez inne osoby. Wykluczenie z udziału w postępowaniach administracyjnych wykluczyło skarżącą z postępowań sądowych i zaskarżenia do Sądu zapadłych rozstrzygnięć. W następstwie tego, wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podnoszone przeze skarżącą argumenty w żaden sposób nie mogły być uwzględnione przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. W wyniku przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził konieczność jego uchylenia. Dla porządku stwierdzić należy, że pierwotny oczywisty błąd organu, polegający na przyjęciu wadliwej podstawy prawnej odmowy wznowienia, został wyeliminowany przy ponownym rozpoznaniu wniosku. Nie oznacza to jednak, że samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Rzeczywiście, tak jak wskazuje to organ, przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują wprost sytuacji, w której wniosek o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego składany jest po wszczęciu postępowania sądowego dotyczącego tego samego aktu administracyjnego. Tym bardziej jednak każdy taki przypadek wymaga dokładnego rozważenia skutków określonej reakcji organu w stosunku do tak złożonego wniosku. W ramach tych rozważań konieczne jest uwzględnienie m.in. czy skarga i wniosek pochodzą od tej samej osoby oraz czy odmowa wszczęcia postępowania nadzwyczajnego może doprowadzić do utraty uprawnienia (np. poprzez upływ terminu). W wyniku analizy takich przypadków Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że " w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zmianami) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego" (uchwała II GPS 1/17 z dnia 5 czerwca 2017 r.). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wydanie prawomocnego orzeczenia przez sąd nie zawsze zamyka drogę do weryfikacji decyzji lub postanowienia w trybie nadzwyczajnym, jednak oba postępowania pozostają ze sobą w ścisłym związku. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie stanowi podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania zakończonych zaskarżoną decyzją lub postanowieniem. Sąd rozpoznający sprawę w całości pogląd ten podziela. Dla przyjęcia tego poglądu bez znaczenia pozostaje to, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wypowiedział się już co do zgodności decyzji ostatecznej z prawem, skoro jego wyrok nie jest prawomocny. Z całą pewnością zatem odmowa wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną tylko na tej podstawie, że postępowanie sądowe wszczęte skargą innej osoby na tę decyzję pozostaje w toku, nastąpiła z istotnym naruszeniem prawa. Oczywiste jest, że nie można wykluczyć istnienia innej przyczyny niemożności wszczęcia postępowania wznowieniowego, zwłaszcza przy uwzględnieniu specyficznych warunków zawiadamiania osób zainteresowanych o podejmowanych czynnościach. Ustalenie jednak stosownych okoliczności i ich ocena należeć będą do organu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. Z art. 135 ppsa uchylono zaskarżone jak i poprzedzające je postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.