III FSK 2403/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk -Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1582/19 w sprawie ze skargi V. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od V. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 25 lutego 2020 r., I SA/Gl 1582/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę V. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 12 września 2019 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie art. 174 ust. 1, ust. 2 p.p.s.a.: - ust. 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; - ust. 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkujące nieważnością postępowania, art. 119 pkt 3 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust 1 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów adwokackich zgodnie z przepisami. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem z 25 listopada 2022 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, bądź motywów usprawiedliwiających żądanie jej oddalenia, w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Po pierwsze przepis art. 174 p.p.s.a. składa się z dwóch jednostek redakcyjnych, pkt 1 i pkt 2, a nie jak napisano w skardze kasacyjnej ust. 1 i ust. 2. Po wtóre przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. ma ewidentnie charakter procesowy, podobnie, jak art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., natomiast art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ma charakter materialnoprawny. W ocenie Naczelnego Sądu żaden z tych przepisów nie został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten obowiązuje od 15 sierpnia 2015 r. i stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Również w piśmiennictwie zasadnie podnosi się, że ustawodawca słusznie dostrzegł, że w tego typu sprawach bezwzględne pierwszeństwo powinna mieć zasada szybkości postępowania (zob. J. Wyporska-Frankiewicz Joanna, Gwarancje ochrony zobowiązanego w egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych, WKP 2019). Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (zob. wyrok NSA z 11 marca 2021 r., I OSK 4109/18). Rozpoznanie sprawy w tym trybie nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów. Chybiona jest argumentacja strony skarżącej, że merytoryczne rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym możliwe jest tylko w przypadku, gdy sąd rozstrzyga sprawę na korzyść strony skarżącej. Tę zasadę można co najwyżej odnieść wyłącznie do art. 119 pkt 1 p.p.s.a. Brak naruszenia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. powoduje, że chybiony jest również zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Za niezasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z jego treścią każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wszystkie te konstytucyjne kryteria w sprawie niniejszej zostały spełnione. Również w odniesieniu do rozpoznania sprawy na jawnej rozprawie. Jawna rozprawa oznacza pewną fazę rozpatrywania (rozpoznawania) przez sąd sprawy, poddanej jego orzeczeniu, jest więc pewnym elementem "rozpatrywania". Faza ta charakteryzuje się określonym dyskursem, wymianą argumentów między składem orzekającym a stronami (stroną) procesowymi, a także rozpoznawaniem dowodów. Z art. 45 nie wynika jednak obowiązek występowania tej fazy w każdym rodzaju postępowania sądowego. Zależy to od decyzji ustawodawcy (por. art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Ustawodawca może więc uznać, że w pewnych kategoriach spraw, jak np. w przypadku postępowania uproszczonego, rozprawy nie muszą mieć miejsca. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Anna Dalkowska sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska