I SAB/Wa 156/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz R. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. R.B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] , ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. poprzedniczka prawna skarżącego J.B. wniosła o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną, zabudowaną nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, oznaczoną jako dawna "[...]". Jedyną właścicielką przedmiotowej nieruchomości była A. z [...] Z., której wnioskodawczyni była córką. Wnioskodawczyni zmarła w dniu [...] czerwca 2018 r. Jej następcą prawnym został syn R.B., który jest zarządcą i wykonawcą spadku po niej. Jeszcze w 2015 r. Prezydent [...] podjął działania w celu zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, jednakże do dnia dzisiejszego nie wydał merytorycznej decyzji administracyjnej. Od tego czasu, zdaniem skarżącego, organ zgromadził obszerny materiał dowodowy, który pozwala na wydanie merytorycznej decyzji w sprawie, czego jednak nie uczynił, a co z uwagi na długi okres od momentu przekazania akt do dnia dzisiejszego pozostaje całkowicie niezrozumiałym. Prezydent [...] nie podjął rozstrzygnięcia, pomimo upływu, w miesiącu maju 2018 r., terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2018 r. do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł, że upłynęły już wszelkie terminy załatwiania sprawy wynikające z art. 35 kpa. Wyjaśnił, że nie zachodzą niezależne od organu administracyjnego okoliczności, które usprawiedliwiałyby uchybienie powyższym terminom i niewydanie do dnia dzisiejszego merytorycznej decyzji. W tej sytuacji skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania przedmiotowego wniosku z dnia [...] czerwca 2015 r. o odszkodowanie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2015 r. E.W., J.B. i M.P. wystąpiły do Prezydenta [...] z wnioskiem o ustalenie odszkodowania nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] 9 lipca 2018 r. pełnomocnik stron wystąpił z wnioskiem o zawieszenie przedmiotowego postępowania z uwagi na śmierć jednej ze stron. W przedmiotowym piśmie wskazano, że J.B. zmarła [...] czerwca 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia o nabyciu praw lub aktu poświadczenia dziedziczenia do spadku po J.B.. Organ wskazał, że skarżący R.B. jest zarządcą i wykonawcą spadku po zmarłej J.B., a do dnia dzisiejszego do organu nie wpłynęły żadne dokumenty potwierdzające, że R.B. jest następcą prawnym dawnego właściciela przedmiotowego gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skarżący wyczerpał wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i również gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy, mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). W sprawie niniejszej, w związku z wydaniem przez organ I instancji postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]. o zawieszeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia o nabyciu praw lub aktu poświadczenia dziedziczenia do spadku po J.B., orzekanie przez Sąd zgodnie z żądaniem skargi o zobowiązaniu organu do wydania decyzji stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje bowiem, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego, a tym samym zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest w takim postępowaniu nieuprawnione. W aktach sprawy brak jest postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Z tych też względów, mając na uwadze wydane w sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zatem prowadzenie postępowania przez organ do czasu jego zawieszenia, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Analiza akt sprawy wskazuje, że od daty wpływu w dniu [...] czerwca 2015 r. przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wszczynającego postępowanie w sprawie do czasu zawieszenia postępowania w dniu [...] kwietnia 2019 r. upłynęły prawie 4 lata. W tym okresie organ nie robił nic w sprawie. Tak długi okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa strony do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach kpa. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do podjęcia działań na postawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.