II OSK 1098/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 647/17 w sprawie ze skargi D. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 17 listopada 2017 r. (sygn. akt II SA/Gl 647/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej także jako: "WSA w Gliwicach") oddalił skargę D. L. (dalej także jako: "skarżący" lub "strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO w Katowicach") z [...] maja 2017 r. [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania. Wyrok powyższy został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżonym postanowieniem SKO w Katowicach stwierdziło, że odwołanie D. L. od decyzji Burmistrza R. z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 10.591,38 zł za usunięcie drzewa bez wymaganego pozwolenia, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Organ ustalił, że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej została doręczona skarżącemu 2 grudnia 2016 r. Termin do wniesienia odwołania dla strony upłynął w 16 grudnia 2016 r., natomiast pełnomocnik skarżącego nadał odwołanie w placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu 19 grudnia 2016 r. (dowód: koperta, w której zostało nadane odwołanie, opatrzona pieczątką z datą: "19122016"). SKO w Katowicach podkreśliło, że strona została prawidłowo pouczona o trybie i terminie zaskarżenia decyzji. Jednocześnie skarżący nie zwrócił się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani też nie uprawdopodobnił, iż jego uchybienie nastąpiło bez jego winy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie SKO w Katowicach pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. i art. 129 § 2 k.p.a. WSA w Gliwicach oddalając skargę wyrokiem z 17 listopada 2017 r. (sygn. akt II SA/Gl 647/17) stwierdził, że strona została pouczona o treści art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. Jako bezsporne i prawidłowo ustalone Sąd I instancji przyjął, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona do rąk skarżącego 2 grudnia 2016 r. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem 16 grudnia 2016 r. (piątek, dzień roboczy). Odwołanie zostało zaś sporządzone i nadane w placówce pocztowej dopiero 19 grudnia 2016 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. WSA w Gliwicach uznał, że niezrozumiałe jest stanowisko skarżącego, że "korespondencja została mu przekazana później", skoro na dowodzie doręczenia widnieje osobisty podpis skarżącego. Skarżący nie może się też skutecznie powoływać na treść art. 40 § 2 k.p.a., skoro w postępowaniu przed organem I instancji nie był reprezentowany przez pełnomocnika, ani nie ustanowił pełnomocnika dla doręczeń. WSA podkreślił, że skarżący nie wniósł jednocześnie wniosku o przywrócenie tego terminu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") wywiódł D. L. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. i art. 129 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący otrzymał decyzję w dniu 2 grudnia 2016 r., podczas gdy tę decyzję otrzymała osoba, która nie przekazała skarżącemu przesyłki tego samego dnia, w którym doręczyciel potwierdził doręczenie odpisu decyzji. Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu skarżący twierdzi, że przesyłkę odebrała osoba nieuprawniona do odbioru przesyłek. Data wynikająca z dokumentu pocztowego nie jest datą, w której przesyłkę odebrał skarżący. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które NSA rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 K.p.a. (por. np. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., II OSK 2126/12, LEX nr 1497908). Zgodnie natomiast z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Bezsporne i niekwestionowane jest, że organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego pozwolenia i doręczył tę decyzję na adres skarżącego przy pomocy operatora pocztowego. Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, a stosownie do art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeśli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi (art. 40 § 2 k.p.a.). Wskazując ostatnio przywołany przepis skarżący kasacyjnie zdaje się wywodzić, że skoro ustanowiony został pełnomocnik procesowy, to wszelkie doręczenia winny następować temu pełnomocnikowi. Choć skarga kasacyjna nie wskazuje w zarzutach na naruszenie przez sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., niemniej jednak twierdzenia skarżącego sprowadzają się do zakwestionowania przyjętego przez organ II instancji stanu faktycznego. Tymczasem stan ten został ustalony prawidłowo albowiem w toku postępowania przed organem I instancji skarżący występował osobiście. Pełnomocnik profesjonalny włączył się w tok postępowania jednocześnie ze złożeniem odwołania. Nie doszło zatem do naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., albowiem ten ostatni przepis nie mógł być zastosowany w świetle ustalonego prawidłowo stanu faktycznego. Skarżący kasacyjnie twierdzi, że decyzję o wymierzeniu kary otrzymała inna osoba, nie wskazując jaki charakter nadać tej osobie. Twierdzenie powyższe pozostaje w oczywistej sprzeczności z dokumentem urzędowym, jakim jest dowód doręczenia decyzji. W aktach administracyjnych znajduje się potwierdzenie odbioru decyzji, z którego wynika, że przesyłkę w dniu 2 grudnia 2016 r. odebrał osobiście skarżący. Zdaniem NSA sąd I instancji, w realiach sprawy, dokonał prawidłowej wykładni art. 39 k.p.a. Właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę jest zwrotne potwierdzenie odbioru (tzw. zwrotka). Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej wydane przez placówkę pocztową ma moc dokumentu urzędowego. Przesyłką rejestrowaną jest przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczenia za pokwitowaniem odbioru (art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego). Potwierdzenie nadania, jako dokument urzędowy zgodnie z art. 76 § 2 K.p.a., stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (vide wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3444/18 i przywołane tam wyroki). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Nie można natomiast uznać za taki przeciwdowód jedynie twierdzeń skarżącego negujących fakt, że przesyłka została doręczona jemu osobiście. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym. Jednocześnie, skoro skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika, brak było podstaw do stosowania art. 40 § 2 k.p.a. i wysyłania decyzji przez organ I instancji pełnomocnikowi. W konsekwencji zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 i art. 129 § 2 k.p.a. okazał się bezzasadny. Z powyższych względów NSA skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.