II SA/Gl 1585/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na czynność Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną czynność wpisu daty ważności uprawnienia kat. B w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, 2. zasądza od Prezydenta Miasta S. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu [...] r. Prezydent Miasta S., działając na wniosek M. P. (strona, odwołujący, skarżący) o wydanie prawa jazdy kat. A, wydał w wyniku wymiany dokumentu prawa jazdy, nowy dokument z uprawnieniami kat. AM, A1, A2, A, B1 i B, w którym w rubryce 11 (data ważności uprawnienia), odnośnie wszystkich kategorii wpisał datę "[...]r.". Pismem z dnia 12 listopada 2019 r. strona wniosła skargę na wymienioną powyżej czynność Prezydenta polegającą na wydaniu w dniu [...] r. blankietu prawa jazdy, w którym ograniczono posiadane przez skarżącego uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B, co nastąpiło z naruszeniem art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. poprzez ich błędne zastosowanie lub niezastosowanie oraz dokonanie czynności materialno- prawnej w postaci wpisania w dokumencie prawa jazdy skarżącego, daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w pozycji 11 dokumentu, podczas gdy w owym miejscu winien być umieszczony symbol "-" jako bezterminowe. Uwzględniając powyższe wniósł o stwierdzenie bezskuteczności tego wpisu oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] r. uzyskał dokument prawa jazdy wydany z upoważnienia Prezydenta Miasta S., w którym określono bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Podczas, gdy wobec uzyskania dodatkowych uprawnień do kierowania motocyklem (kategoria A) w dniu [...] r. złożył wniosek do Urzędu Miasta -Wydział Komunikacji wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy, dołączył do wniosku m.in. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. wymagane przez art. 13 cytowanej ustawy. Stwierdzono w nim brak przeciwskazań do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T., wskazując datę kolejnego badania na dzień [...] r. W dniu [...] r. przyznano mu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A oraz wydano prawo jazdy, zwracając oryginał poprzedniego prawa jazdy, unieważnionego przez obcięcie jednego rogu dokumentu. W nowym dokumencie jako datę uzyskania uprawnień dla kategorii A wskazano datę "[...]" a dla kategorii B - "[...]". W polu 11 dokumentu - "ważne do" wpisano dla wszystkich kategorii datę "[...]". Skarżący podkreślił, że prawo jazdy kat. B uzyskał bezterminowo, a złożony w dniu 13 czerwca 2019 r. wniosek związany był z uzyskaniem nowych dodatkowych uprawnień - do kierowania motocyklami - kat. A. Stąd też w jego ocenie w polu 11 dla kategorii B winien być umieszczony symbol "-" - bezterminowe. Podniósł, iż na powyższe wskazuje zapis § 29 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Podkreślił, że należy rozróżnić pojęcia "data ważności dokumentu prawa jazdy" oraz "data ważności uprawnienia do kierowania pojazdami". Zaskarżona czynność dotyczy tylko zmiany daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Sporną czynnością materialno- prawną doszło do dodania nowych uprawnień dot. kategorii A oraz zmiany kategorii B, podczas gdy oba powyższe uprawnienia nadane zostały osobnymi decyzjami, z których pierwsza z nich - dot. kat. B stała się ostateczna. Stąd też przedmiotową czynnością organ dokonał zmiany rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] r. nadającej mu bezterminowo uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B, co w ocenie skarżącego, jest niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta S. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazując na żądanie skargi skarżącego podniósł, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nadaniem kierowcy po raz pierwszy uprawnienia w zakresie kat. A oraz wydaniem prawa jazdy potwierdzającego to uprawnienie. Organ wydając skarżącemu w dniu [...] r. dokument prawa jazdy potwierdził uzyskanie przez niego uprawnienia po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, a także potwierdził uzyskane uprawnienie w zakresie kat. B. Dalej stwierdził, iż wydanie nowego prawa jazdy nastąpiło stosownie do § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W następstwie wydania tego dokumentu nastąpiło rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami. Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat, z tym, że może być on krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 11 ust.1 pkt 2 lit.a. W przywołanym rozporządzeniu został określony wzór prawa jazdy, zgodnie z którym na pierwszej stronie określona jest data ważności prawa jazdy, a w dalszej części dokumentu podane są daty ważności poszczególnych uprawnień. Jak wynika z § 10 ust. 3 pkt 10 cyt. rozporządzenia data ważności uprawnienia to najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od wydania prawa jazdy w przypadku wymienionych powyżej kategorii, jeżeli orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydano bez określenia takiej daty. Organ dodał, że zgodnie z § 10 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia data ważności prawa jazdy to najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy. Organ podkreślił, że oceny predyspozycji kierującego dokonuje uprawniony lekarz podczas badania lekarskiego przeprowadzanego w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W trybie art. 79 ust. 2 i ust. 3 cytowanej ustawy wydaje on orzeczenie lekarskie, które zawierać może ograniczenia w zakresie: terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami, pojazdów , którymi może kierować osoba badana, ich wyposażenia, oznakowania lub przystosowania oraz specjalnych wymagań wobec osoby kierującej. Zgodnie też z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r, w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania uprawniony lekarz nie dokonuje oceny stanu zdrowia dla pojedynczej kategorii prawa jazdy lecz obejmuje grupę kategorii. W przypadku więc wystąpienia jakichkolwiek ograniczeń do kierowania pojazdami dotyczą one wszystkich kategorii uprawnień wdanej grupie. Z przedłożonego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r. data ponownego badania lekarskiego, także dla kat. B określona została na dzień [...] r. Organ przeprowadzając dowód z dokumentu nie mógł pominąć tej okoliczności i stosownie do tego określił dla wszystkich kategorii prawa jazdy datę ważności na dzień [...] r. Na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. skarżący podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację, dodając, że uzyskał uprawnienie kat. B bezterminowo i gdyby nie zmieniał blankietu dokumentu prawa jazdy tak oznaczoną kategorię B by posiadał. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na wniosek osoby uprawnionej, w przypadkach o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą (...), m.in. w pkt 2 - nowy dokument po warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Zatem wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 stanowi czynność z zakresu administracji publicznej (czynność materialno- techniczną) dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta została kognicją sądów administracyjnych W niniejszym przypadku skarżona jest właśnie czynność Prezydenta Miasta dotycząca wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B. Bezsporne pozostaje, że została ona dokonana na wniosek skarżącego, który wnosił o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy wobec uzyskania dodatkowych uprawnień - do kierowania motocyklem (kategorii A). Organ wydając nowy dokument umieścił w nim informacje o posiadanych przez stronę uprawnieniach do kierowania pojazdami, to jest posiadanym na podstawie decyzji z dnia [...] r. bezterminowo uprawnieniu do kierowania pojazdami kat. B, oraz uprawnieniach dodatkowych - do kierowania motocyklem - kat. A, dla wszystkich kategorii wpisując w rubryce 11 - data ważności - datę [...] r. Z akt sprawy wynika jednak, że w dacie złożenia wniosku skarżący posiadał ważne prawo jazdy kategorii B, wydane przez Prezydenta Miasta S. w dniu [...] r., w którym w rubryce 11 wpisano "-", czyli bezterminowe. Z analizy wskazanego jako podstawa prawna działania organu wymienionego powyżej art. 18 ust. 2 ustawy wynika, że organ wydając na tej podstawie nowy dokument prawa jazdy, po dokonaniu w nim wnioskowanych zmian, w istocie dokonuje fizycznej wymiany dokumentu stanowiącego dowód posiadania przez określoną osobę uprawnienia do kierowania pojazdami. Zatem nowy dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 ustawy, w części dotyczącej poświadczenia uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi jedynie powtarza zapisy zawarte w dokumencie pierwotnym, a zmiany w nim wprowadzone dotyczą wyłącznie danych wnioskodawcy nieuwidocznionych dotychczas w posiadanym dokumencie i niezwiązanych z posiadanym uprawnieniem do kierowania pojazdami. Dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy nie wpływa więc w żaden sposób na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. W orzecznictwie wskazuje się, że na gruncie regulacji ustawy o kierujących pojazdami zachodzi konieczność wyraźnego odróżnienia uprawnienia do kierowania pojazdami, stanowiącego w swej istocie prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem lub pojazdami, od dokumentu prawa jazdy, który jedynie stwierdza posiadanie tego uprawnienia przez określoną osobę, stanowiąc w swej istocie dowód prawa - uprawnienia do kierowania pojazdami (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13). Uwzględniając powyższe należy więc stwierdzić, że organ dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 czynności materialno- technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku, a więc zmian dotyczących danych wnioskodawcy. Skutkiem takiej czynności organu nie jest zatem powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy jakichkolwiek posiadanych uprawnień, czy też ich czasowe ograniczenie. Ustalona ustawowo forma wymiany dokumentu, o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, potwierdza deklaratoryjny charakter czynności organu. Przy wymianie prawa jazdy w celu dokonania wpisu, o jakim mowa w tym przepisie, nie dochodzi, jak w niniejszej sprawie bezpodstawnie przyjął organ - do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień w zakresie kierowania pojazdami, ale jedynie do wymianu dokumentu w oparciu o kryteria ustawowo określone (które ograniczają się do przedłożenia wymaganych ustawą dokumentów, o jakich mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy). Zdaniem Sądu, treść art. 18 ustawy nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem regulacja ta ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy, udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikająca ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim – pierwotnym. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posianych już uprawnień do kierowania pojazdami, w przypadku skarżącego uprawnienia kat. B, które uzyskał mocą decyzji z dnia [...] r. – bezterminowo. Stanowiska organu, stwierdzającego, że ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B wynika z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r., w którym skarżącemu wyznaczono datę kolejnego badania na dzień [...] r. dla wszystkich wskazanych kategorii, a więc także dla kat. B, nie można uznać za prawidłowe. Pozostaje ono bowiem w sprzeczności z treścią § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis ten wyraźnie rozróżnia pojęcia "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". Zgodnie z ust. 1 tego przepisu w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawniania do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dna kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy mówi ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit.a , nie może być dłuższa niż 15 lat. Tak więc przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami rozróżniających (jak wskazano powyżej|) przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienia do kierowania danego rodzaju pojazdami, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę tego uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawa jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zob. m.in. cytowany już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., czy wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn.. akt II SA/Sz 897/13, Lex nr 1424454). Podstawę orzeczenia lekarskiego nr [...], na które organ się powoływał, stanowił art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazd, zwanym "badaniem lekarskim", podlega osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem. Organ uznał więc, że skoro w z przedstawionego orzeczenia, które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o kat. AM, A1, A2, A termin kolejnych badań określony został na dzień [...] r., to mając na względzie przywołane przepisy jako datę ważności uprawnień w zakresie kat. B – też należało wpisać datę z tego orzeczenia. Stanowisko takie należy jednak uznać za całkowicie nieuprawnione. Po pierwsze aktach administracyjnych sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie nr [...] wydane skarżącemu bezterminowo w dniu [...] r. stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Po drugie skarżący nie ubiegał się o dokonanie wpisu potwierdzającego już uzyskane uprawnienia. Zatem organ nie dokonuje w przypadku uprawnień kat. B weryfikacji już wcześniej nadanych uprawnień. Nie może też z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w tym zakresie. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień w zakresie kat. A data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na uprawnienia kat. B – organ uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 29 wymienionego powyżej rozporządzenia wykonawczego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.