II SA/Bk 26/20
WyrokWSA w Białymstoku2020-03-05
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Marcin Kojło, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie złożyła oświadczenie o rezygnacji z tego zasiłku z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli w międzyczasie strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, nawet jeśli złożyła oświadczenie o rezygnacji z tego zasiłku z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza zbieg uprawnień do obu świadczeń. Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane dopiero od momentu, gdy odpadnie przesłanka negatywna, czyli od dnia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego.Stan faktyczny
J. W. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując m.in. na fakt pobierania przez wnioskodawczynię specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty, przyznając świadczenie pielęgnacyjne od 1 listopada 2019 r., odmawiając przyznania go za okres od 1 sierpnia 2019 r. do 31 października 2019 r. Skarżąca wniosła skargę, domagając się przyznania świadczenia również za okres od 1 sierpnia 2019 r., argumentując, że złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant specjalista Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], Burmistrz Miasta A. odmówił J. W. – na jej wniosek złożony [...] sierpnia 2019 r. – przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – J. M.
Z decyzji tej wynika, że podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia były następujące okoliczności. Po pierwsze, niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 77. roku życia. Po drugie, osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po trzecie, wnioskodawca jest beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad ojcem - J. M. na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2018 r.
Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty, w pkt 1 – odmawiając przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem - J. M. na okres od dnia 1 sierpnia 2019 r. do dnia 31 października 2019 r., w pkt 2 - przyznając J. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem - J. M., w wysokości 1.583,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony.
Zdaniem Kolegium bezspornym jest, że wnioskodawczyni należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), ponieważ ciąży
na niej obowiązek alimentacyjny względem ojca, który jest osobą niepełnosprawną
w stopniu znacznym i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i taką opiekę zapewnia córka - J. W.. Z dokumentacji przekazanej przez organ
I instancji wynika, że strona nie pracuje zawodowo i od grudnia 2016 r. opiekuje się chorymi rodzicami – M. i J. M.. Z uwagi na to, że J. W. była beneficjentką specjalnego zasiłku opiekuńczego, sytuacja rodziny była monitorowana przez Ośrodek, dlatego też nie budzi wątpliwości charakter, czy też zakres sprawowanej przez opieki.
Organ zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy stwierdził, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż wskazuje art. 17 ust. 1b ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, bowiem nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej,
w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) ma obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Kolejną kwestią, którą rozważało Kolegium była okoliczność, czy pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z M. M., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, eliminuje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego sprawującej opiekę nad ojcem J. W..
W tym zakresie organ odwoławczy przywołał jednolite stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym, wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, nie jest przesądzający sam fakt, iż osoba niepełnosprawna pozostaje
w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli.
Kolegium zauważyło, że M. M., współmałżonka wymagającego opieki J. M., ma 84 lata. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że choruje na zdiagnozowaną demencję starczą i z tego powodu nie może sprawować opieki nad chorym mężem, gdyż sama wymaga opieki osób drugich. Wnioskodawczyni w dniu [...] września 2019 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w A. złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że jej mama będzie ubiegała się o stopień niepełnosprawności. Powyższe jest w ocenie organu odwoławczego wystarczające do przyjęcia, że z obiektywnych, usprawiedliwionych przyczyn M. M. nie może sprawować opieki nad J. M..
Organ odwoławczy wskazał następnie, że Burmistrz Miasta A. mocą ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] przyznał J. W. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad ojcem - J. M., na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na interpretację art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którą nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwu lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać (art. 27 ust. 5 ustawy). Fakt uzyskiwania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna.
Organ stwierdził, że w niniejszym stanie faktycznym, decyzja przyznająca J. W. specjalny zasiłek opiekuńczy nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, natomiast została już zrealizowana, ponieważ specjalny zasiłek opiekuńczy był przyznany na okres zasiłkowy, który upłynął z dniem 31 października 2019 r. Z uwagi na upływ terminu zastrzeżonego w decyzji, nastąpiło jej wygaśnięcie, a co za tym idzie decyzja ta - na dzień wydania niniejszego aktu - nie kształtuje już sytuacji prawnej strony. Z dniem wygaśnięcia decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. odpadła negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, tj. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przez wnioskodawczynię przesłanki pozytywne warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i jednocześnie nie wystąpiła żadna z przesłanek negatywnych. J. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu [...] sierpnia 2019 r., jednakże do dnia 31 października 2019 r. była beneficjentką specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym przypadku należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne począwszy od momentu, w którym wnioskodawczyni spełnia wszelkie przesłanki do jego przyznania, a więc od 1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony (J. M. legitymuje się orzeczeniem wydanym na stałe).
W tym stanie rzeczy Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzji w całości i orzekło jak w sentencji.
Na powyższą decyzję SKO skargę do Sądu złożyła J. W.. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył ją w części, w jakiej nie przyznano świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 sierpnia 2019 r do dnia 31 października 2019 r.
W skardze sformułowano zarzuty naruszenia:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
- art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co
w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Wskazując na powyższe autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego
i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 sierpnia 2019 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik nie zgadzając się zapatrywaniami organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia i nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone
w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od [...] października 2014 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2018 r. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że skarżąca jest osobą, która z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad ojcem nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Skarżąca spełnia tym samym określone art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki warunkujące prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium trafnie uznało, że wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Organ odwoławczy słusznie zweryfikował również błędne stanowisko Prezydenta uznającego, że za odmową przyznania wnioskowanego świadczenia przemawia okoliczność, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Znane organowi schorzenia i wiek małżonki J. M. wskazują, że obiektywnie nie jest ona w stanie opiekować się mężem. Potwierdza to również złożone do akt sądowych orzeczenie z dnia [...] listopada 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności M. M.
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli (zob. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia
26 listopada 2019 r. sygn. II SA/Bk 649/19, LEX nr 2746345).
Spór w sprawie ogniskuje się natomiast wokół oceny przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy
o świadczeniach rodzinnych, która doprowadziła Kolegium do wniosków odmiennych od prezentowanych przez pełnomocnika skarżącej w zakresie daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu
i wypłacie zasiłku dla opiekunów.
W sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją, w której organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego między innymi z tego powodu, że strona miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Nie ulega wątpliwości, że składając w sierpniu 2019 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczyła przy tym, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy
o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Zdaniem Sądu, Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy
o świadczeniach rodzinnych, ponieważ przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w światle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy nie pominął również treści przepisu art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną.
Niewątpliwie celem opisanych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania np. świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku spełnienia warunkujących go przesłanek i skorzystania z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego przez osobę wnioskującą, uzależnionego przy tym od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego będącego w zbiegu wykluczającym. W przypadku wyboru świadczenia korzystniejszego czynienie przeszkód do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego
z powodu jego zbiegu z prawem do innego świadczenia wymienionego wprost
w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może zasługiwać na aprobatę. Zauważenia jednak wymaga, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła nieprecyzyjne oświadczenie, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oświadczenie to w sposób jednoznaczny warunkuje rezygnację z dotychczas otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznaniem w pierwszej kolejności świadczenia pielęgnacyjnego. Dodać również trzeba, że w samym wniosku skarżąca zwróciła się do organu, że w przypadku wydania decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne wnosi również o uchylenie
z dniem jej wydania decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.
Wobec treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 ustawy trudno jest uznać za możliwe, w pierwszej kolejności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego,
a dopiero po jego otrzymaniu rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia konkurencyjnego i wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji je przyznającego, o co w istocie wnosiła skarżąca reprezentowana przez adwokata.
Poza tym reformując decyzję organu I instancji Kolegium poruszało się
w określonych uwarunkowaniach faktycznych wynikających z faktu wygaśnięcia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, która to decyzja stanowiła jedyną przeszkodę do przyznania przez organ odwoławczy aktualnie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W sprawie tej nie można było już zatem nakazać organowi I instancji zidentyfikowania precyzyjnych żądań skarżącej i uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w nadzwyczajnym trybie wynikającym z art. 155 k.p.a.
Kolegium trafnie wskazało, że w dniu procedowania przez organ wyższej instancji niemożliwym stała się weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym przez Burmistrza Miasta A.. Skoro decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy wygasła z dniem 31 października 2019 r., to nie można już jej uchylić w trybie art. 155 k.p.a. Przepis art. 155 nie ma zastosowania do decyzji, które wygasły (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX 2019 i przywołane tam orzecznictwo). Natomiast warunek wskazany we wniosku skarżącej ziścił się
w dniu wydania zaskarżonej decyzji Kolegium, tj. [...] listopada 2019 r., czyli
w momencie, kiedy decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. została już zrealizowana i nie kształtowała sytuacji prawnej skarżącej.
Niewątpliwie, skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia korzystniejszego to organy nie powinny czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez stronę takiego świadczenia, tylko przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W realiach rozpatrywanego przypadku nie było już możliwe nakazanie organowi I instancji jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy zasiłek, czy też rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach
w jednej decyzji.
Tym samym organ odwoławczy w pełni zasadnie przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem na okres od dnia
1 listopada 2019 r. na czas nieokreślony. Dopiero bowiem od listopada 2019 r. brak było przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Uwzględniając realia prawne i faktyczne rozpatrywanego przypadku Sąd doszedł do wniosku, że organ odwoławczy przyjął takie rozwiązanie procesowe, które gwarantuje skarżącej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
i przyznanie tego prawa na okres wynikający z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie było natomiast prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od 1 sierpnia 2019 r. z uwagi na to, że w okresie tym skarżącej przysługiwało konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego Sąd uznał, że decyzja w jej zaskarżonej części została wydana zgodnie z prawem. Skargę należało zatem oddalić o czym orzeczono jak
w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło