II SA/Gl 1681/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 341 z późn. zm.) orzekł o zatrzymaniu J.J. (dalej zwanemu: "skarżącym") prawa jazdy kategorii B nr [...], nr druku [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta wskazał, że decyzją z [...] r. skierował skarżącego posiadającego prawo jazdy kategorii B na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jednakże skarżący nie przedłożył stosownego orzeczenia lekarskiego. Z tego względu organ zastosował art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. W imieniu skarżącego odwołanie od powyższej decyzji wniosła jego siostra działająca na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa. W odwołaniu podniosła, że skarżący nie uchyla się od badań lecz przebywa w zakładzie karnym. W związku z tym, aby takie badanie mogło się odbyć potrzebne jest zarejestrowanie w ośrodku wykonującym badania oraz zapewnienie transportu z konwojem. Z pisma przesłanego organowi przez dyrektora zakładu karnego wynika, że istnieje możliwość przeprowadzenia takich badań na zlecenie prokuratora prowadzącego postępowanie, lecz prokurator nie prowadzi żadnego postępowania, więc w ocenie pełnomocnika skarżącego nie wystawi takiego zlecenia. Z tego względu w odwołaniu zawarto wniosek, aby z badaniem poczekać do momentu, gdy skarżący opuści zakład karny lub aby pomóc mu dostać się na te badania. Odwołanie nie przyniosło jednak skutku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. utrzymało bowiem w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium najpierw przybliżyło treść kwestionowanego rozstrzygnięcia organu I instancji oraz streściło zarzuty podniesione w odwołaniu. Kolegium przytoczyło także treść art. 102 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 101 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy ostateczną decyzją z dnia [...] r. skarżący został skierowany do wojewódzkiego ośrodka medycyn pracy na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Skarżący nie wykonał jednak w ustawowym terminie obowiązków wynikających ze wskazanej powyżej decyzji i nie przedłożył orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na zarzuty odwołania Kolegium wskazało, że termin na poddanie się badaniom ma charakter materialnoprawny. Bezskuteczny upływ tego terminu rodzi skutek prawny w postaci obowiązku zatrzymania prawa jazdy. Jednocześnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości przedłużenia terminu, jak i przywrócenia. Takiej możliwości brak nawet wtedy, gdy osoba skierowana na badanie przebywa w zakładzie karnym. Kolegium zaakcentowało, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy należy do kategorii aktów związanych. Są to takie akty, co do których przepis prawa determinuje treść rozstrzygnięcia w sytuacji, w której zaistniał stan faktyczny opisany w przepisie. Decyzje takie nie podlegają uznaniu administracyjnemu. Skargę na powyższą decyzję, podobnie jak odwołanie, wniosła w imieniu skarżącego jego siostra działająca na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego. W skardze pełnomocnik podniosła, że pismem z dnia 7 lutego 2019 r. zwróciła się do Starosty o zmianę terminu badania ze względu na przebywanie skarżącego w zakładzie karnym. Jednak w odpowiedzi otrzymała decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Ponadto pełnomocnik skarżącego zaprzeczyła jakoby wskazała datę, w której skarżący ma opuścić zakład karny. Co prawda Starosta zwrócił się z zapytaniem do Dyrektora Zakładu Karnego, jednak w odpowiedzi Dyrektora nie wskazano daty [...]r., o której pisze Starosta w załączonej do skargi decyzji o skierowaniu skarżącego na badania. Natomiast w piśmie z dnia 18 marca 2019 r. znak [...] opisano drogę administracyjną niezbędną do tego, aby skarżący mógł zostać przebadany. Pismo zawiera wady administracyjne i dlatego nie było możliwe przeprowadzanie badania. Pełnomocnik skarżącego zaakcentowała również, że nie uchyla się on od badania, lecz nie może sam opuścić zakładu karnego, aby poddać się badaniu. Do skargi pełnomocnik załączyła pięć ponumerowanych załączników: (1) kopię pisma do Starosty z dnia 7 lutego 2019 r. z prośbą o zmianę terminu badania, (2) kopię decyzji Starosty z dnia [...] r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi, (3) kopię pisma Starosty znak: [...] skierowanego do Dyrektora Zakładu Karnego, (4) kopię pisma Dyrektora Zakładu Karnego datowanego na dzień 18 mara 2019 r. stanowiącą odpowiedź na pismo Starosty, (5) fragment pisma bez daty, zawierający m.in. opis interwencji Pogotowia Ratunkowego i informację o wynikach badania krwi skarżącego, w trakcie których nie stwierdzono środków odurzających innych niż lek uspakajający podany przez lekarza Pogotowia. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych powyżej kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone właściwie, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego całościowego, ponownego przedstawiania w tym fragmencie uzasadniania. Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 341 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem m.in. wówczas, gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 wskazanej ustawy. W konsekwencji wyłącznymi przesłankami wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy są: po pierwsze, posiadanie przez kierującego prawa jazdy, po drugie, nałożenie na kierującego obowiązku wykonania badań lekarskich w określonym terminie i po trzecie, brak wykonania tego obowiązku, jak i przedłożenia w wyznaczonym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest to, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o skierowaniu skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. W pouczeniu zamieszczonym w tej decyzji organ wskazał skarżącemu, że na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy zgłosić się w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu, zaś orzeczenie lekarskie należy przedstawić organowi kierującemu na badanie w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Pouczenie to było zgodne z art. 101 ust. 2 pkt. 1, 2 ustawy o kierujących pojazdami. Ponadto jak wynika z akt sprawy powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 25 kwietnia 2019 r. Z akt sprawy organu I instancji wynika również, że od decyzji tej strona nie wnosiła odwołania. Zasadnie zatem Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że decyzja z dnia [...] r. ma charakter ostateczny. Stwierdzenie to nie zostało zakwestionowane w skardze. Nie stanowi zatem przedmiotu sporu to, że na skarżącego ostatecznie został nałożony obowiązek poddania się badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Sporny charakter ma natomiast zasadność nałożenia na skarżącego obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu. Jednak ta ostatnia kwestia została już rozstrzygnięta przez Starostę w drodze decyzji z dnia [...] r. o skierowaniu skarżącego na badania. Tym samym nie może być ona ponownie badana w postępowaniu odwoławczym dotyczący decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a do tego w istocie zmierzają niektóre stwierdzenia pełnomocnika skarżącego zawarte w skardze. Okolicznością bezsporną jest to, że skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu w wymaganym terminie 1 miesiąca, a w konsekwencji nie przedstawił w terminie Staroście orzeczenia lekarskiego i nie uczynił tego do dnia wydania zaskarżonej decyzji, czyli do tego czasu stan jego zdrowia nie został zweryfikowany. W świetle powyższych okoliczności nie ulega zatem wątpliwości to, że zaistniały przesłanki z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, gdyż w wymaganym terminie skarżący nie stawił się na badanie lekarskie i nie przedstawił w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W związku z powyższym, działając na podstawie powołanego przepisu ustawy, organ zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Zaakcentować należy, że zaskarżona decyzja nie ma charakteru uznaniowego lecz jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, którą organ był zobowiązany wydać. Takie stanowisko w sposób jednolity prezentują sądy administracyjne (por. wyroki: WSA w Krakowie z dnia 19 października 2016 r. sygn. III SA/Kr 403/16, WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2088/15, NSA z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2224/14 – wszystkie wyroki przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela pogląd o związanym charakterze decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy kierowcy, który nie zgłosił się na badania lekarskie, mimo że została wydana decyzja nakazująca poddanie się takiemu badaniu. Związany charakter decyzji oznacza, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy skarżący poddał się badaniu lekarskiemu, a w sytuacji ustalenia braku zgłoszenia się na badanie lekarskie, miał obowiązek zatrzymania prawa jazdy. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że art. 101 ustawy o kierujących pojazdami wprowadzając ustawowe terminy wykonania obowiązków przez kierowców, nie przewiduje ich przedłużania czy usprawiedliwiania ich przekroczenia. Takie stanowisko tutejszy Sąd zaprezentował już w wyroku z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. II SA/Gl 1773/13. W ocenie Sądu w składzie obecnie orzekającym stanowisko to pozostaje aktualne w obowiązującym stanie prawnym. Zgodzić się przy tym należy, że "Zatrzymanie prawa jazdy, jako instrument prewencyjny, jest efektem jedynie braku weryfikacji zastrzeżeń co do stanu zdrowia, stwierdzonych w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o skierowaniu na badania lekarskie." Oznacza to, że organ ma obowiązek orzec o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy nie doszło do badań i nie jest rozstrzygnięte, czy posiadający uprawnienia jest w stanie bezpiecznie z nich korzystać. Zaakcentować także należy, że zatrzymanie prawa jazdy nie rodzi skutku pozbawienia uprawnień, a jedynie eliminuje z grona uczestników ruchu osoby, u których stwierdzono zastrzeżenia co do stanu zdrowia lub których stan zdrowia nie został zweryfikowany w ustawowym terminie. Sytuacja, gdy z różnych powodów, w tym także z powodu odbywania kary pozbawienia wolności, skierowany nie ma możliwości poddania się badaniom, nie uzasadnia odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jak słusznie zauważono w przywołanym powyżej wyroku tutejszego Sądu, organy administracji właściwe w sprawie nie mają instrumentów monitorowania miejsca pobytu i zmian w sytuacji faktycznej kierowców, nie jest zatem możliwe nałożenie na nie obowiązku nadzorowania stanu faktycznego i uruchamiania postępowania w zależności od tego, czy zobowiązany uzyskał możliwość wykonania badań, a w realiach rozpoznawanej sprawy czy zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności. Jednocześnie zatrzymanie prawa jazdy nie stanowi przeszkody do tego, aby po ustaniu dotychczasowych przeszkód tj. po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, poddać się badaniu lekarskiemu. Wówczas w przypadku pozytywnego wyniku takiego badania skarżący będzie mógł ubiegać się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Jak bowiem stanowi art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Zastrzec jednak przy tym należy, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W kontekście treści skargi zauważyć dodatkowo należy, że wskazana przez pełnomocnika skarżącego data [...] r. została przywołana przez organ I instancji w decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jako data, w której zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a nie jako data zakończenia odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja była dotknięta wadami, które uzasadniałyby jej uchylenie z urzędu. Organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Podsumowując, stwierdzić należy, że skarżący miał obowiązek poddania się badaniu lekarskiemu i przedstawienia w wymaganym terminie stosownego orzeczenia, a obowiązku tego nie uchyliła okoliczność przebywania przez niego w zakładzie karnym. W konsekwencji skoro termin wyznaczony na poddanie się badaniu upłynął bezskutecznie, to bez względu na przeszkody, które uniemożliwiły skarżącemu poddanie się badaniu, obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia reguł procedury mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.