III SAB/Po 3/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu 12 marca 2020 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi B. N. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ponownego przeliczenia kapitału początkowego, postanawia odrzucić skargę. Strona skierowała do tut. Sądu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie złożonych przez stronę odwołań od wskazanych decyzji Zakładu o ponownym ustaleniu kapitału początkowego oraz o przeliczeniu emerytury. Strona wskazała, że odwołania złożyła [...] września 2015 r., jednak Zakład nie nadał im biegu, w szczególności nie przekazał ich do właściwego sądu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Organ rentowy wskazał, że sprawa nie należy do właściwości sadu administracyjnego. Poinformował przy tym, ze wskazane odwołania zostały już przekazane do rozpoznania do Sądu Okręgowego w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. 2019, poz. 300 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, 1a) ustalania płatnika składek, 2) przebiegu ubezpieczeń, 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek, 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 u.s.u.s.). Jedynie od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w art. 83 ust. 2 u.s.u.s., nie przysługuje. Stronie przysługuje zaś prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w I instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z uwagi na powyższe podstawą merytorycznego rozpoznania skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest stwierdzenie, że jej przedmiot podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Skarga na bezczynność organu administracji publicznej stanowi natomiast pochodną skargi na określone formy działania tego organu, a więc jest ona zasadniczo dopuszczalna w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12, CBOSA). W art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. przewidziano zaś, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej także w sprawach ze skarg na bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postepowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jakiej organ ten dopuścić się miał przy przekazaniu odwołań skarżącej skierowanych do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Zarówno samo odwołanie do sądu powszechnego, jak i czynność jego przekazania przez organ rentowy, nie następują już w postępowaniu, do jakiego miałyby zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz w postępowaniu regulowanym przez Kodeks postępowania cywilnego (zob. art. 83 ust. 7 u.s.u.s., a także art. 4779 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Rozpatrywana skarga na bezczynność, jako nie należąca do właściwości sądu administracyjnego, podlega zatem odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.