V SA/Wa 1410/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... czerwca 2019 r. nr ... w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz A. N. kwotę 1000 zł (tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. N. (dalej: Skarżąca lub Strona) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ administracji) z [...] czerwca 2019 r. [...], nakazująca zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2018 r. oraz wrzesień 2018 r. Rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji na podstawie informacji uzyskanych z ZUS Oddział w P. (pismo z [...] grudnia 2018 r. znak: [...]) stwierdził nieprawidłowości w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego poprzez opłacenie składek ZUS od wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okresy sierpień 2018 r. i wrzesień 2018 r. z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, tj. w terminie przekraczającym 14 dni. Za sierpień 2018 r. – składki zostały opłacone ostatecznie 2 października 2018 r., a za wrzesień 2018 r. - 6 listopada 2018 r. Wobec powyższego Strona została wezwana do zwrotu kwoty 2.250 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu. W piśmie z 29 stycznia 2019 r. Strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz poinformowała, że składki ZUS zostały opłacone w pełnej wysokości i w terminie, natomiast niedopłata powstała w 2017 r., w czasie gdy Strona nie zatrudniała osoby niepełnosprawnej. Do pisma załączyła kopie ZUS DRA od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r. Pismem z 31 stycznia 2019 r. organ administracji podtrzymał stanowisko w zakresie zwrotu środków wypłaconych tytułem miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego. Strona nie dokonała zwrotu środków w terminie. Wobec powyższego pismem z [...] kwietnia 2019 r. została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków PFRON. Prezes PFRON wskazał, że z analizy załączników INF D-P do wniosków Wn-D wynika, że wynagrodzenie płacone jest w tym samym miesiącu, za który pracownik pobiera wynagrodzenie, wobec czego deklaracjom ZUS za okresy składkowe: sierpień i wrzesień 2018 r. odpowiadają wnioski Wn-D za okresy sprawozdawcze: sierpień i wrzesień 2018 r., a obowiązek opłacenia składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia. Podstawę naliczenia składek ZUS stanowi przychód w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W związku z powyższym obowiązek zapłaty składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia. Zasadą jest, że wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, razem na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze oraz innych należności do których poboru jest zobowiązany ZUS, jeżeli płatnik składek opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2019 poz. 1831). Rozporządzenie wydane zostały na mocy delegacji ustawowej, ze wskazaniem zakresu tej delegacji w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2019 poz. 300). Organ administracji stwierdził, że ani w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ani w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r., brak jest norm prawnych, czy też odniesienia do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych. Z przepisów powołanych aktów prawnych wynika, że pracodawca nie może zdecydować o rozliczeniu składek na poszczególne tytuły ubezpieczonych, których wpłata dotyczy. Organ administracji stwierdził, że skoro na koncie płatnika - A. N. za okresy objęte postępowaniem, zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu administracji Strona nienależnie pobrała środki PFRON wypłacone tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze sierpień i wrzesień 2018 r. w łącznej kwocie 2.250 zł. Pismem z 8 lipca 2019 r. Skarżąca złożyła skargę na decyzję organu administracji. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. z 2020 r., poz. 426), dalej: "ustawa o rehabilitacji" poprzez nakazanie Skarżącej zwrotu wypłaconego dofinansowania. Strona wniosła o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że A. N. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "K." nie jest zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy: sierpień 2018 r. w kwocie 1.125 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 10 grudnia 2018 r. do dnia wpłaty i wrzesień 2018 r. w kwocie 1.125 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych liczonymi od 7 listopada 2018 r. do dnia wpłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych prawem. W uzasadnieniu skargi Skarżąca oświadczyła, że opłaciła składki ZUS od wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za sierpień i wrzesień 2018 r. w terminie i w pełnej wysokości. Niedopłata na koncie Skarżącej powstała jeszcze w 2017 r. tj. w czasie, gdy Skarżąca nie zatrudniała osób niepełnosprawnych. Wobec powyższego w ocenie Strony brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a"). Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Prezesa PFRON nakazująca Stronie zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za sierpień 2018 r. oraz wrzesień 2018 r. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był z art. 26a ust. 11 pkt 1, art. 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji. Stosownie do art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Na podstawie art. 45ust. 3a ustawy o rehabilitacji przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostało wskazane, że Skarżąca opłaciła składki ZUS od wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za miesiące sierpień i wrzesień 2018 r. po terminie tj. składki za okres sierpień 2018 r. zostały opłacone w dniu 2 października 2018 r., za wrzesień 2018 r. zostały opłacone w dniu 6 listopada 2018 r. Z akt administracyjnych wynika (karta 39), że w każdym miesiącu 2018 r. oraz w styczniu 2019 r. Skarżąca dokonywała wpłat z tytułu składek. Z przedstawionego rozliczenia wynikają wpłaty, np.:, w dniu 2 sierpnia 2018 r. – 486,57 zł, w dniu 6 września 2018 r. zaewidencjonowano kwotę 1.284,33 zł, w dniu 2 października 2018 r. wpłatę w takiej samej wysokości. Strona oświadczyła, że niedopłata na jej koncie powstała w 2017 r. tj. w czasie, gdy Skarżąca nie zatrudniała osób niepełnosprawnych. Organ administracji zaliczył wpłaty zrealizowane przez Stronę tytułem składek za sierpień 2018 r. i wrzesień 2018 r. na poczet zaległości powstałych na koncie Skarżącej w 2017 r. powołując jako podstawę prawną przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. Stosownie do § 33 Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Organ administracji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie oświadczenia złożonego przez Skarżącą, co do czasu powstania niedopłaty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak ustaleń dotyczących dokładnej daty powstania niedopłaty, wysokości niedopłaty oraz przyczyny jej powstania. Uzasadnienie, w którym organ administracji jedynie powołał przepisy, które w jego ocenie miały zastosowanie w sprawie bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej nie spełnia warunków uzasadnienia w rozumieniu art. 107 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu sporne zagadnienie zostało potraktowano fragmentarycznie, jedynie w kontekście stwierdzenia niedookreślonej niedopłaty na koncie i bezpośredniego przełożenia tego faktu na stwierdzenie, że Strona zapłaciła należne składki na ubezpieczenie osób niepełnosprawnych z opóźnieniem przekraczającym 14 dni. Zgodnie z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest to zasada prawdy obiektywnej, co oznacza, że organy prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak by ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a w szczególności jest obowiązany wszechstronnie ocenić okoliczności konkretnego przypadku, zaś stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym z uwzględnieniem zasad ogólnych obowiązujących w procedurze. Do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niezbędne jest - stosownie do art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego - wyczerpujące zebranie i ocena materiału dowodowego. Wszelkie ustalenia poczynione w sprawie oraz ich analiza powinny mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, co wynika z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ zastosował przepisy: art. 26a ust. 11 pkt 1, art. 45 ust. 3a, art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji przedwcześnie, ponieważ postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami regulującymi zasady prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienia mogły mieć lub miały wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.