II OSK 3408/19

Dnia 27 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 462/19 w sprawie ze skargi E. P.-K. i A. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie skierowania obowiązku do wykonania zastępczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 3 czerwca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 462/19, powołując się na art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę A. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2018 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] października 2018 r. o skierowaniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym z [...] grudnia 2016 r., nr [...] do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanej E. P. – K., celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego decyzją z [...] stycznia 2016 r. o nakazaniu rozbiórki jednonawowego pawilonu blaszanego wraz z przylegającą wiatą, położonych na części działki nr [...] przy ul. [...] w W. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżącemu A. K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w tej sprawie. Oznacza to brak podstaw, by w stosunku do tego skarżącego zastosowanie miał art. 50 § 1 p.p.s.a., który uprawniałby do wniesienia skargi. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że skardze E. P. – K. na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2018 r. nadano dalszy bieg. W skardze kasacyjnej A. K. zarzucił naruszenie art. 50 § 1 w zw. z art. 32 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie przysługuje mu w sprawie przymiot strony, mimo że posiada on niewątpliwie interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji powyższego skarżący zarzucił błędne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wyjaśnił po pierwsze, że swój interes prawny wywodzi z faktu, że kiedyś dysponował tytułem prawnym do działki nr [...] przy ul. [...] w W. i w sytuacji, gdyby wystąpiła wada nieważności "w dacie, w której strona dysponowała jeszcze tytułem rzeczowym do nieruchomości" mógłby dochodzić roszczeń odszkodowawczych. Po drugie, że "ocena braku interesu prawnego (brak przymiotu strony) prowadzić winna do oddalenia skargi nie zaś do jej odrzucenia". We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji w całości i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniesiono także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zarzuty skargi kasacyjnej można sprowadzić do następujących dwóch kwestii: po pierwsze, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo odrzucił skargę, bowiem w sprawie skarżący posiadał interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowego postanowienia. Po drugie, jeżeli nawet przyjąć, że skarżący nie posiadał takiego interesu, to przedmiotową skargę należało oddalić. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jest badaniem pod kątem spełnienia warunków formalnych jej wniesienia. W ramach tego postępowania sąd bada m.in. czy skargę wniósł uprawniony do tego podmiot. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zasadniczym kryterium dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi jest jej wniesienie przez podmiot uprawniony, tj. taki, któremu przepisy prawa przyznają legitymację procesową do jej złożenia i popierania. Na tym tle przyjmuje się, że brak legitymacji skargowej po stronie wnoszącego skargę stanowi "inną przyczynę" odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), z tym że wydanie postanowienia odrzucającego skargę jest dopuszczalne wówczas, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny. W innym przypadku sąd powinien oddalić skargę w formie wyroku (art. 151 p.p.s.a.). O interesie prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 919/04, ocenił, że istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2005, s. 199 - 130). Istnienie przywołanej powyżej legitymacji skargowej, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., podlega badaniu przez sąd administracyjny. Inaczej mówiąc interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Oznacza to, że podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Zatem kluczowym elementem przy składaniu skargi jest posiadanie interesu prawnego, rozumianego jako istnienie związku miedzy sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa. Przymiotu strony nie ma podmiot, który swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego. W ocenie NSA, w niniejszej sprawie nie występuje interes prawny skarżącego, który spełniałby powyższą definicję. Jak wynika z akt sprawy stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie skierowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym z [...] grudnia 2016 r. do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanej E. P. – K., jest skarżąca E. P. – K., jako jedyna właścicielka działki nr [...] przy ul. [...] w W. Skarżący wyzbył się udziałów w prawie własności do działki zabudowanej obiektem budowlanym objętym nakazem rozbiórki, gdyż zbył udział we wspólności majątkowej na rzecz byłej żony E. P. – K. w drodze umowy z dnia [...] kwietnia 2018 r. o podziale majątku wspólnego. W świetle powyższego, A. K. nie może zostać uznany za stronę w postępowaniu, w którym podejmowane są czynności polegające na stosowaniu środków egzekucyjnych wyłącznie w stosunku do jedynej właścicielki nieruchomości E. P. – K. Zaskarżone postanowienie dotyczy bowiem wyłącznie praw i obowiązków E. P. – K., jako wyłącznie zobowiązanej w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.). Tym samym skarżący niewątpliwie nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe NSA uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a. W oparciu o art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. NSA skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.