II OSK 2249/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-14
Skład orzekający: Roman Hauser
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rozbiórkę budynku, w sytuacji gdy budynek został wpisany do rejestru zabytków?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił sprzeciw. Wpisanie budynku do rejestru zabytków wyklucza zastosowanie art. 67 Prawa budowlanego (nakaz rozbiórki), co uzasadnia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że konieczne są dalsze ustalenia faktyczne, w tym możliwość remontu budynku i uzgodnienia z konserwatorem zabytków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na wpisanie budynku do rejestru zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw Miasta Stołecznego Warszawy od tej decyzji. Miasto Stołeczne Warszawa wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Stołecznego [...] Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 311/20 w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie ze sprzeciwu Miasta Stołecznego [...] Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m.st. [...] od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w sprawie nakazu rozbiórki postanawia oddalić skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 16 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 311/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił sprzeciw Miasta [...] Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...][...] (dalej Miasto albo skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej [...]) z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], zapadłej w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w sprawie nakazu rozbiórki.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej PINB) z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] nakazał współwłaścicielom, tj. Miastu [...] oraz [...] Sp. o.o. (dalej zwana Spółką), w trybie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., dalej pr.bud.) rozbiórkę budynku położonego przy ul. [...] w [...], z jednoczesnym wskazaniem sposobu i terminu rozbiórki, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
[...] zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej pr.bud.) po ponownym rozpatrzeniu odwołania spółki uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia [...] wyjaśnił, że sprawa była już przedmiotem postępowania zarówno przed organami nadzoru budowlanego, jak i sądami administracyjnymi. Na ostatnim etapie, zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2018 r. PINB poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku położonego przy ulicy [...] w [...].
Następnie z [...] marca 2018 r. organ powiatowy, na podstawie art. 67 ust. 1 pr.bud., nakazał współwłaścicielom, tj. Miastu oraz Spółce, rozbiórkę budynku położonego przy ul. [...] w [...].
Odwołanie od ww. decyzji w ustawowym terminie złożyła Spółka. [...] decyzją z [...] maja 2018 r. uchylił decyzję z [...] marca 2018 r. i umorzył postępowanie I instancji wszczęte z urzędu przez PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1754/18 (dalej wyrok z dnia 10 kwietnia 2019 r.), uchylił ww. decyzję [...].
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym organ działając w ramach przyznanych mu kompetencji oraz zgodnie z zaleceniami zawartymi w ww. wyroku [...] ustalił, że decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...],[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej Konserwator Zabytków) wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego kamienicę, wzniesioną na początku XX wieku i rozbudowaną w latach 30 XX wieku położoną w [...] przy ul. [...] oraz nie wpisał do rejestru zabytków terenu posesji, tj. podwórza tylnego ww. kamienicy obejmującego działkę nr [...] obr. [...] (uwzględniono zmianę wskazaną w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] grudnia 2019 r.). Decyzją z [...] grudnia 2019 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił w części ww. rozstrzygnięcia oraz w części opisowej załącznika graficznego wskazujących na błędny numer obrębu i w tym zakresie orzekł określając prawidłowy numer obrębu ewidencyjnego, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r. [...] stwierdził, że wobec powyższego brak jest podstaw do nakładania na współwłaścicieli ww. obiektu nakazu rozbiórki w trybie art. 67 pr.bud., gdyż zgodnie z art. 67 ust. 2 tej ustawy, ww. trybu nie stosuje się do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków. [...] ponownie rozpoznając niniejszą sprawę był zobowiązany uwzględnić zmianę stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Jakkolwiek na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania decyzji rozbiórkowej w trybie art. 67 pr.bud., to organ powiatowy w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego ww. budynku jest zobligowany do ustalenia czy w omawianej sprawie nie będzie miał zastosowania inny tryb umożliwiający doprowadzenie ww. budynku do odpowiedniego stanu technicznego, w tym art. 66 pr.bud. Zakres i warunki wykonania robót związanych z doprowadzeniem obiektu do użytkowania również wymagają szczegółowych ustaleń faktycznych w sprawie. W tym kontekście wymagane jest dokonanie nie tylko analizy i oceny opracowań technicznych przedłożonych przez strony postępowania (współwłaścicieli obiektu) jak również należy ocenić, czy w niniejszej sprawie obiekt budowlany, będący w złym stanie technicznym da się doprowadzić do należytego stanu, umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie poprzez nakazanie wykonania prac naprawczych, mieszczących się w pojęciu "remont".
W ocenie organu odwoławczego, postępowanie PINB zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów procesowych w stopniu uniemożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wykracza poza art. 136 k.p.a. i ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co wypełnia dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przemawia za tym również konieczność zapewnienia stronom możliwości instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia w przedmiocie zebranego materiału dowodowego i jego kwalifikacji prawnej.
Sprzeciw do WSA od powyższej decyzji złożyło Miasto [...]- Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...][...], reprezentowane przez pełnomocnika.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Zdaniem WSA, sprzeciw wniesiony przez skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ orzeczenie organu odwoławczego, oceniane pod kątem wystąpienia wyżej wskazanych przesłanek, jest prawidłowe.
W niniejszej sprawie organ II instancji orzekał w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego sposobu postępowania, dokonanymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2019 r.
W ww. wyroku Sąd - uchylając zaskarżoną decyzję [...] - dokonał jednoznacznej (i wiążącej zarówno Sąd, jak i organy) oceny prawnej. Z tej oceny wynikało, że organ powinien uwzględnić aktualny na dzień wydania decyzji stan prawny i faktyczny. A więc nie tylko kwestie prawidłowości zastosowanej postawy prawnej, ale także jej zastosowania w świetle nowo zaistniałych i ustalonych faktów dotyczących wpisania budynku do rejestru zabytków, co z kolei powodowało konieczność zastosowania innych przepisów prawa budowlanego. Wydanie bowiem decyzji o nałożeniu obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 67 ustawy - Prawo budowlane, było bowiem przedwczesne, gdyż nie uwzględniono zapadłych w tym czasie decyzji organów konserwatorskich.
Jak słusznie zauważył w zaskarżonej sprzeciwem decyzji [...], nie ulega wątpliwości, że stan techniczny ww. budynku z uwagi na brak remontów i prac remontowych ze strony współwłaścicieli jest nieodpowiedni i ulega stopniowemu pogorszeniu i dalszej degradacji. Tak stan ponadto wynika z akt sprawy i opracowań specjalistycznych, znajdujących się w aktach sprawy. Poza tym, analiza materiału dowodowego (w tym znajdujących się w aktach opracowań technicznych) oraz pism składanych przez strony wykazała, że między współwłaścicielami ww. budynku istnieje spór i rozbieżność interesów co do dalszego losu tego obiektu, gdyż Miasto [...] [...] dąży do wyburzenia budynku, na co nie zgadza się Spółka deklarując, że możliwe jest przeprowadzenie remontu i modernizacji budynku. Na to z kolei nie wyraża zgody drugi współwłaściciel (posiadający większościowy udział w tej nieruchomości), który stoi na stanowisku, że remont obiektu jest nieopłacalny.
Jakkolwiek na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania decyzji rozbiórkowej w trybie art. 67 pr.bud., to organ powiatowy w ramach prowadzonego postępowania w sprawie stanu technicznego ww. budynku powinien był ustalić, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania inny tryb umożliwiający doprowadzenie ww. budynku do odpowiedniego stanu technicznego, w tym np. z art. 66 pr.bud.
Jednakże - jak słusznie zauważył [...] - zakres i warunki wykonania robót związanych z doprowadzeniem obiektu do użytkowania wymagają również dokonania szczegółowych ustaleń faktycznych w sprawie. Niezbędne dla należytego ustalenia stanu faktycznego, pozwalającego na prawidłową subsumcję, staje się więc dokonanie nie tylko analizy i oceny opracowań technicznych przedłożonych przez strony postępowania (współwłaścicieli obiektu), ale również oceny, czy ten obiekt budowlany (jako będący w złym stanie technicznym) da się doprowadzić do należytego stanu, umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie poprzez nakazanie wykonania prac naprawczych, mieszczących się w pojęciu "remont".
W ocenie WSA, [...] słusznie uznał, że jako organ odwoławczy nie miał możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego w sposób opisany w art. 136 k.p.a. i dokonania merytorycznej oceny – bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. Takim organem, który powinien prawidłowo przeprowadzić postępowanie w omawianym zakresie jest organ, tj. PINB. Strony mają bowiem prawo do tego, aby móc – o ile zaistnieje taka konieczność – kwestionować istotne dla treści rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne i prawidłowość subsumcji już w postępowaniu odwoławczym przed organem II instancji, a nie dopiero w postępowaniu sądowym.
Sąd uznał w swojej ocenie, że [...], uchylając decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania, czyli orzekając kasatoryjnie, nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie w tej sytuacji. Słusznie bowiem doszedł do wniosku - po analizie decyzji PINB, zastosowanej w decyzji podstawy prawnej i jej uzasadnienia oraz w kontekście ww. wyroku WSA – że organ I instancji nie uwzględnił stanu prawnego i faktycznego zaistniałego w międzyczasie w prowadzonym postępowaniu w sprawie spornego budynku, oraz jasnych wskazań co do dalszego postępowania, jakie Sąd ten w wyroku poczynił.
W skardze kasacyjnej z dnia [...] lipca 2019 r. Miasto [...]- Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...][...], reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżyło wyrok z dnia 16 marca 2020 r. w całości, opierając skargę kasacyjną na:
1) art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o u stroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm., dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 9, 10, 11, 77 § 1 o 107 § 3 k.p.a., gdyż mimo swojej właściwości sąd I instancji, błędnie oceniając sprzeciw, nie rozpoznał go z uwzględnieniem kryterium legalności i wadliwie stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ orzeczenie organu odwoławczego, w którym uchylono w całości decyzję z dnia [...] marca 2018 r. jest prawidłowe, podczas gdy decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art. 67 § 2 pr.bud.,
2) art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4, art. 97 § 2, art. 102 i art. 103 k.p.a., gdyż pomimo swojej właściwości sąd I instancji błędnie oddalając sprzeciw, nie rozpoznał go z uwzględnieniem kryterium legalności i pomijając wadliwie, że postanowieniem PINB z dnia [...] października 2018 r., nr [...] miało miejsce w sprawie zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a postępowanie to nie zostało podjęte, co tworzyło niedopuszczalnym wydanie decyzji, a jej wydanie w takim przypadku nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, co powinno skutkować jej uchyleniem przez sąd I instancji w całości,
3) art. 151a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a. przez błędne oddalenie sprzeciwu wskutek wadliwego przyjęcia, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., zamiast art. 136 k.p.a., podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki i warunku do zastosowania tego przepisu,
4) art. 141 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 9, 10, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 151 § 2 p.p.s.a., przez błędne dokonanie przez sąd I instancji oceny prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wskutek wadliwego ustalenia i przyjęcia, że:
a) zakres i warunki wykonywania robót budowlanych związanych z doprowadzeniem obiektu do użytkowania wymagają dokonania szczegółowych ustaleń faktycznych w sprawie,
b) niezbędne jest dokonanie nie tylko analizy i oceny opracowań technicznych znajdujących się w aktach sprawy, ale również oceny, czy obiekt budowlany da się doprowadzić do należytego stanu,
c) w sprawie należy rozważyć, czy rzeczywiście zasadnym jest zobowiązanie właścicieli do wykonania licznych i kosztownych robót naprawczych,
d) obecnie wszystkie roboty budowlane powinny być uzgadniane z organem konserwatorskim, co może oznaczać konieczność sporządzenia i opiniowania projektów wykonawczych,
e) organ powiatowy powinien starannie rozważyć (konieczność wydania decyzji nakładającej obowiązek zabezpieczenia obiektu przed dalszą degradacją),
f) organ I instancji nie uwzględnił stanu prawnego i faktycznego zaistniałego w międzyczasie w prowadzonym postępowaniu w sprawie spornego budynku oraz wskazań co do dalszego postępowania,
g) na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania decyzji rozbiórkowej,
h) decyzja była poprawna,
i) postępowanie przez organ I instancji musi być prowadzone w całości, a nie przez organ odwoławczy, co stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania,
oraz przez sprzeczność dokonanych ustaleń wskutek wskazania, że na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania decyzji rozbiórkowej (s. 16 uzasadnienia wyroku) oraz, że organ odwoławczy wskazał w decyzji na możliwość zastosowania przepisów o rozbiórce (s. 19 uzasadnienia wyroku).
5) art. 141 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4, art. 97 § 2, art. 102 i 103 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 p.p.s.a. przez to, że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w sprawie, wskutek czego doszło do błędu polegającego na przedstawieniu w wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, przejawiającego się w tym, że miało miejsce wadliwe pominięcie w zaskarżonym wyroku, że postępowanie w sprawie, w której wydano decyzję, zostało postanowieniem PINB z dnia [...] października 2018 r. zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i przed wydaniem decyzji nie zostało podjęte, co tworzyło niedopuszczalnym wydanie decyzji, a jej wydanie w takim przypadku nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa,
6) art. 151a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 2 pr.bud. poprzez błędne przyjęcie, że na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania decyzji rozbiórkowej w sytuacji, gdy dotyczące wpisania do rejestru zabytków kamienicy przy ul. [...] w [...], decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2019 r. oraz decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2019 r. są niezgodne z przepisami prawa i nie mogą być ocenianie, że z tego powodu wywołują skutki prawne.
7) art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez błędne oddalenie wyrokiem sprzeciwu, podczas gdy w świetle powyższych zarzutów powinien on zostać uwzględniony wskutek naruszenia w decyzji powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa przez organ odwoławczy.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie wniósł nadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych we wniesionym środku zaskarżenia podstaw, które nie okazały się zasadne. Mimo wyjątkowego charakteru rozstrzygnięcia, o którym stanowi art. 138 § 2 k.p.a., w zaistniałym stanie prawnym i faktycznym, odnoszącym się do stanu technicznego budynku położonego w [...] przy ul. [...], wystąpiły podstawy do jego wydania w oparciu o wskazaną regulację prawną.
Za przyjęciem tego stanowiska przemawia zarówno wpisanie kamienicy do rejestru zabytków nieruchomych na mocy decyzji Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2019 r., uchylonej w części decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2019 r., jak i wydanie przez WSA w dniu 10 kwietnia 2019 r. wyroku, którego treścią - z mocy art. 153 p.p.s.a. - związane są zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia WSA wskazał wprost na konieczność uwzględnienia na dalszym etapie postępowania działań zmierzających do wpisania budynku do rejestru zabytków, co ostatecznie nastąpiło w przywołanej powyżej decyzji. Jak wynika to expressis verbis z art. 67 § 2 pr.bud., ust. 1 tego przepisu, na którego podstawie zapadła decyzja rozbiórkowa z dnia [...] marca 2018 r. nie znajduje zastosowania do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków. Obiekty budowlane wpisane do tego rejestru podlegają bowiem ochronie przewidzianej w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co przejawia się m.in. możliwością wydania przez konserwatora zabytków w drodze decyzji nakazów przeprowadzenia w określonym terminie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku, mogących skutkować obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Z tego względu WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przekonująco argumentuje, że w sprawie należy rozważyć możliwość doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego, sięgając przykładowo do art. 66 pr.bud. Zakres i warunki wykonania robót związanych z doprowadzeniem obiektu do użytkowania wymagają przeprowadzenia szczegółowych ustaleń faktycznych, prowadzących na wstępie do ustalenia, czy obiekt ten będzie można w ogóle doprowadzić do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie. Wszelkie roboty budowlane powinny być przy tym uzgadniane z właściwym organem konserwatorskim. Wszystkie te okoliczności wykraczają poza obręb dodatkowego postępowania wyjaśniającego, o którym stanowi art. 136 § 1 k.p.a.
Z przedstawionych względów na aprobatę nie zasługiwały sformułowane we wniesionym środku odwoławczym zarzuty odnoszące się zarówno do przepisów p.p.s.a, w tym art. 151a § 1-2 tej ustawy, jak i k.p.a., w tym przede wszystkim art. 138 § 2 k.p.a. Skarżący kasacyjnie - negując zgodność z prawem decyzji o wpisaniu kamienicy do rejestru zabytków, poza przedstawieniem własnego stanowiska w tym zakresie - nie przywołał okoliczności świadczących o tym, że zostały one wyeliminowane z obrotu prawnego. Tylko wówczas uzasadnione byłoby przyjęcie, że nie wywołują one skutków prawnych.
Na aprobatę nie zasługiwał zarzut odnoszący się do braku podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że skarżący kasacyjnie z niewiadomych przyczyn nie wskazywał na okoliczność wydania tego postanowienia w dotychczas prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zarówno przed PINB, jak i [...] oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed WSA. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy postanowienie to nie zostało uwzględnione. Wydanie decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. wywiera ten skutek, że sprawa trafia powtórnie do organu I instancji, który powinien ją rozpatrzyć od początku. PINB, który będzie prowadził to postępowanie powinien ustalić, czy postanowienie na które powołał się skarżący kasacyjnie rzeczywiście zapadło w realiach tej samej sprawy administracyjnej, mając przy tym na uwadze konieczność zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom postępowania przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości jego przebiegu.
Z przedstawionych powyżej powodów zasadnym nie okazał się zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 151a § 2 p.p.s.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 9, 10, 11, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 151 § 2 p.p.s.a. Jak zostało to już zauważone, dokonanie wpisu kamienicy do rejestru zabytków w istotny sposób wpłynęło na bieg prowadzonego postępowania, w tym potrzebę prowadzenia dodatkowych ustaleń faktycznych obejmujących zarówno zgromadzony już w sprawie materiał dowodowy, jak i dalsze oględziny budynku pod kątem ewentualnego wykonania określonych robót budowlanych mających na celu jego doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami prawa budowalnego. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku z dnia 16 marca 2020 r. nie prowadzi nadto do wniosku, jakoby kontrola decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. została przeprowadzona z uwzględnieniem innego kryterium, aniżeli zgodność z prawem działania administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Stosownie do art. 182 § 2a p.p.s.a., skarga kasacyjna od wyroku sądu I instancji oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Z tego względu nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie. NSA zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło