II SA/Gl 1614/19
WyrokWSA w Gliwicach2020-03-16
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomoc na kontynuowanie nauki może zostać przyznana osobie usamodzielnianej, która nie posiada zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia, pomimo wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego sporządzenie?Ratio decidendi
Pomoc na kontynuowanie nauki może być przyznana osobie usamodzielnianej wyłącznie po spełnieniu ustawowego wymogu posiadania zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia. Brak takiego programu stanowi obiektywną przeszkodę do przyznania pomocy, a okoliczności, które uniemożliwiły jego sporządzenie, nie mają doniosłości prawnej w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie.Stan faktyczny
Skarżąca, wychowanka rodziny zastępczej, ubiegała się o przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy, wskazując na brak indywidualnego programu usamodzielnienia, który jest warunkiem przyznania takiej pomocy. Odwołanie skarżącej zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych oraz Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki oddala skargę
Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Prezydent Miasta C. odmówił E. H. (dalej zwaną: "skarżącą") przyznania dla niej pomocy na kontynuowanie nauki.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że G. M. opiekun prawny skarżącej (dalej zwana: "opiekunem prawnym") w dniu 31 maja 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie skarżącej, jako wychowance rodziny zastępczej zawodowej, pomocy na kontynuowanie przez nią nauki. Z akt posiadanych przez organ wynika, że skarżąca na podstawie postanowienia właściwego sądu z dnia [...] r. została umieszczona w rodzinie zastępczej u brata. Następnie postanowieniem właściwego sądu z dnia [...] r. zarządzono umieszczenie skarżącej w rodzinie zastępczej zawodowej u G. i A. M.
W rodzinie zastępczej spokrewnionej skarżąca przebywała od [...] r. do [...] r. tj. 4 lata, 3 miesiące i 19 dni, a w rodzinie zastępczej zawodowej od [...] r. do [...] r. tj. 5 lat, 7 miesięcy i 13 dni. Łączny okres pobytu skarżąca poza rodziną biologiczną wyniósł 9 lat, 11 miesięcy i 2 dni.
Organ I instancji wskazał ponadto, że:
- w dniu [...] r. skarżącą wskazała G. M. na opiekuna usamodzielnienia, która wyraziła zgodę na pełnienie tej funkcji;
- w dniu [...] r. odbyło się posiedzenie zespołu w sprawie oceny sytuacji dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Według opinii pedagoga szkoły proces usamodzielnienia skarżącej nie jest możliwy z uwagi na występujące deficyty i należy rozważyć jej ubezwłasnowolnienie;
- postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy ubezwłasnowolnił całkowicie skarżącą z powodu upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym, a postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w C. ustanowił dla skarżącej opiekę prawną i na opiekuna prawnego powołał G. M.;
- skarżąca w dniu [...] r. opuściła rodzinę zastępczą zawodową i zamieszkała w mieszkaniu chronionym o charakterze treningowym.
Organ I instancji wyjaśnił, że w myśl art. 145 ust 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej warunkiem przyznania pomocy na kontynuowanie nauki i na usamodzielnienie jest złożenie wniosku oraz posiadanie zatwierdzonego, indywidualnego programu usamodzielnienia. Indywidualny program usamodzielnienia jest opracowywany przez osobę usamodzielnianą wspólnie z opiekunem usamodzielnienia co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem przez osobę usamodzielnianą pełnoletności, a następnie jest zatwierdzany przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie. Tymczasem w odniesieniu do skarżącej nie został sporządzony indywidualny program usamodzielnienia, co zdaniem organu uzasadnienia odmowę przyznania pomocy na kontynuowanie nauki. Organ I instancji wyjaśnił przy tym, że wskazany powyżej program usamodzielnienia nie mógł zostać sporządzony, gdyż na posiedzeniu zespołu, który odbył się [...] r. tj. na 55 dni przed ukończeniem przez skarżącą pełnoletności osoby uczestniczące w posiedzeniu uznały, że jej proces usamodzielnienia nie jest możliwy.
W imieniu skarżącej odwołanie od powyższej decyzji złożył jej opiekun prawny. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie art. 32 Konstytucji RP, art. 6 w związku z art. 7a k.p.a., art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 147 i art. 152 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i systemie pieczy zastępczej.
W odwołaniu zaakcentowano, że skarżąca od [...] r. zamieszkuje w C. w mieszkaniu o charakterze treningowym, w którym przygotowuje się do dorosłego życia, jednocześnie uczęszcza do Zespołu Szkół [...].
Zarzucono również, że na posiedzeniu z dnia [...] r. rodzina zastępcza przystała na niesporządzanie planu usamodzielnienia, gdyż nie wiedziała, że taki plan należy sporządzić przed osiągnięciem pełnoletności skarżącej i była przekonana, że może on być sporządzony na późniejszym etapie edukacji. Zwłaszcza, że przepis dotyczący terminu na sporządzenie planu usamodzielnienia może sprawiać kłopoty interpretacyjne i może być rozumiany w ten sposób, że plan ten należy sporządzić najwcześniej na miesiąc przed osiągnięciem pełnoletności.
Ponadto zgodnie z art. 7a k.p.a. przepis art. 145 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej winien być interpretowany na korzyść osoby usamodzielnianej w rozumieniu art. 140 ustawy. Zwłaszcza gdy skarżąca, wbrew twierdzeniom organu, jest w stanie się usamodzielnić.
W odwołaniu zarzucono także brak właściwego uzasadnienia decyzji organu I instancji. Organ ten ograniczył się bowiem wyłącznie do przestawienia stanu faktycznego i jednocześnie nie wyjaśnił motywów rozstrzygnięcia oraz toku rozumowania.
W odwołaniu zaakcentowano także, że w świetle wyroku WSA w Bydgoszczy z 4 marca 2015 r. nie jest wykluczona możliwość realizowania indywidulanego programu usamodzielnienia przez osobę z ubezwłasnowolnieniem całkowitym, które nie zamyka ubezwłasnowolnionemu drogi do uzyskania kwalifikacji zawodowej, czy też podjęcia zatrudnienia.
Końcowo w odwołaniu podniesiono naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez zróżnicowanie sytuacji osób posiadających indywidulany program usamodzielnienia i osób nie posiadających tego programu.
Odwołanie nie przyniosło jednak skutku, gdyż zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium najpierw skrótowo przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz zarzuty podniesione w odwołaniu.
Organ odwoławczy zaakcentował, że stan faktyczny sprawy nie stanowi przedmiotu sporu, a w odwołaniu potwierdzono, że indywidulany plan usamodzielnienia skarżącej nie został sporządzony.
Kolegium wskazało, że indywidualny program usamodzielnienia opracowywany jest przez osobę usamodzielnianą wspólnie z opiekunem usamodzielnienia i powinien on być dostosowany do sytuacji osobistej osoby usamodzielnianej. Jednocześnie ustawodawca wyznaczył zakres tego programu, stanowiąc, że powinien on zawierać postanowienia odnoszące się do zakresu współdziałania osoby usamodzielnianej z opiekunem usamodzielnienia oraz sposób uzyskania przez osobę usamodzielnianą wykształcenia lub kwalifikacji zawodowych, pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych oraz w podjęciu przez osobę usamodzielnianą zatrudnienia. Program ten powinien być opracowany w terminie zawitym - co najmniej na miesiąc przed osiągnięciem przez osobę usamodzielnianą pełnoletności. Jednocześnie zatwierdzenie programu przez kierownika PCPR powinno nastąpić co najmniej miesiąc przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę usamodzielnianą.
Kolegium ustaliło, że skarżąca urodzona [...] r. przebywająca łącznie w pieczy zastępczej 9 lat 11 miesięcy i 2 dni w dniu [...] r. wskazała opiekuna usamodzielniania. Jednocześnie skarżąca na mocy prawomocnego z dniem [...] r. orzeczenia została ubezwłasnowolniona całkowicie, a w dniu [...] r. opuściła rodzinę zastępczą zawodową i obecnie zamieszkuje w mieszkaniu chronionym o charakterze treningowym.
Kolegium nie podzieliło zarzutu zawartego w odwołaniu, iż nie poinformowano rodziny zastępczej po posiedzeniu z dnia [...] r. o konsekwencjach niesporządzania indywidualnego programu usamodzielniania. Skarżąca przebywała w zawodowej rodzinie zastępczej, co prowadzi do wniosku, iż taka rodzina była objęta programem szkoleń i wiedzę w tym zakresie posiada z uwagi na zawodowo pełnioną funkcję.
W ocenie Kolegium art. 145 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wbrew zarzutom odwołania jest precyzyjny i nie stwarza kłopotów. Wskazany przez wychowankę opiekun usamodzielnienia nie sporządził, ani nie złożył, programu usamodzielnienia, pomimo, iż musiał posiadać wiedzę, iż wszelka pomoc po uzyskaniu pełnoletności wychowanki jest uzależniona od sporządzenia indywidualnego programu usamodzielnienia. Skoro nie sporządzono indywidualnego programu usamodzielnienia, to nie można uznać zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 147 i 152 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Kolegium dodatkowo podniosło, że pozbawienie skarżącej zdolności do czynności prawnych nastąpiło po uzyskaniu przez nią pełnoletności (w roku 2018). Dziwi więc fakt, iż wskazany opiekun usamodzielnienia nie przewidywał zapewnienia skarżącej mieszkania, umożliwienia kontynuowania nauki i znalezienia zatrudnienia, albowiem miał on wiedzę, iż sporządzenie indywidualnego programu ma za zadanie umożliwić wychowance dostatecznie samodzielną egzystencję, biorąc pod uwagę wszystkie aspekty życia społecznego. Zakładane w przyszłości ubezwłasnowolnienie całkowite strony nie jest przeszkodą dla kontynuowania procesu usamodzielnienia, integracji ze środowiskiem oraz realizowania indywidualnego programu usamodzielnienia.
W imieniu skarżącej skargę na powyższą decyzję Kolegium, podobnie jak odwołanie, wniósł jej opiekun prawny.
W skardze podniesiono, że według organu I instancji plan usamodzielnienia nie został sporządzony, gdyż na posiedzeniu zespołu w dniu [...] r. tj. 55 dni przed ukończeniem przez skarżącą 18 roku życia, osoby biorące udział w posiedzeniu uznały, że proces usamodzielnienia nie jest możliwy. Tak też zrozumiał tę sytuację opiekun prawny skarżącej.
Opiekun prawny zaakcentował, że program usamodzielnienia spisuje koordynator rodziny, za akceptacją opiekuna usamodzielnienia. Opiekun prawny uważał, że gdy skarżąca nauczy się samodzielności i opuści rodzinę zastępczą, to wtedy będzie możliwość spisania takiego programu.
Skoro obecnie skarżąca zamieszkała sama i ponosi koszty utrzymania, oraz chodzi nadal do szkoły, to przydałoby się jej wsparcie na kontynuację nauki w wysokości 520 zł. Ponadto na wniosek opiekuna prawnego wydano decyzję o przyznaniu skarżącej mieszkania. Jeżeli skarżąca już otrzyma to mieszkanie, to ze względu na brak programu usamodzielnienia nie dostanie pomocy na zagospodarowanie w wysokości 6600 zł i remont mieszkania w wysokości 1500 zł, które otrzymują inni wychowankowie wychodzący spod pieczy zastępczej.
Opiekun prawny podniósł także, że jest rodziną zastępczą od 2010 r. i do tej pory usamodzielniała tylko jedną wychowankę, objętą normalnym tokiem nauczania. Z tego względu opiekun prawny nie był zorientowany w tematyce usamodzielniania osób niepełnosprawnych i polegał na stanowisku koordynatora. Opiekun zaakcentował przy tym, że rodziny zastępcze zawodowe nie mają dodatkowych szkoleń z procedur i prawa rodzinnego, a błąd dotyczący skarżącej powinien zostać naprawiony. Zgodził się przy tym z stanowiskiem Kolegium, w świetle którego zakładane w przyszłości ubezwłasnowolnienie całkowite strony nie jest przeszkodą dla kontynuowania procesu usamodzielnienia, integracji ze środowiskiem oraz realizowania indywidualnego programu usamodzielnienia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie ustanowiony w sprawie z urzędu pełnomocnik będący adwokatem, zastępowany przez aplikanta radcowskiego, podtrzymał skargę, oraz zaakcentował, że na organie ciąży obowiązek takiego postępowania, które będzie uwzględniać dobro skarżącej umieszczonej w pieczy zastępczej. Ponadto zauważył, że jak wynika z akt sprawy prowadzone były prace przy sporządzaniu planu usamodzielnienia skarżącej, chociażby w zakresie przyznania mieszkania treningowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych powyżej kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone właściwie, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. Stan faktyczny nie stanowi przy tym przedmiotu sporu, gdyż sporna jest jedynie jego ocena. W konsekwencji brak jest uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadnienia, a po szczegółowym zbadaniu akt administracyjnych poczynione ustalenia dotyczące stanu faktycznego Sąd przyjmuje jako własne
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Kolegium stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie: t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm., dalej "ustawa"). W dziale IV tej ustawy uregulowane zostały przesłanki i zasady przyznawania pomocy dla osób usamodzielnianych. Jak stanowi art. 140 ust. 1 ustawy osobie opuszczającej, po osiągnięciu pełnoletności, m. in. rodzinę zastępczą, zwanej dalej "osobą usamodzielnianą", w przypadku gdy umieszczenie w pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu przyznaje się pomoc na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie, zagospodarowanie; udziela się pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, zatrudnienia oraz zapewnia się pomoc prawną i psychologiczną. Zgodnie z art. 143 ust. 1 ustawy pomoc, o której mowa w art. 140 ust. 1, jest przyznawana lub udzielana na wniosek osoby usamodzielnianej. Jak stanowi art. 145 ust. 1 warunkiem dopuszczalności przyznania pomocy na kontynuowanie nauki i na usamodzielnienie jest posiadanie zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia. Dopiero zatem dysponowanie zatwierdzonym indywidualnym programem usamodzielnienia uprawnia osobę usamodzielnianą do złożenia wniosku o przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki.
Zaakcentować należy, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wyznaczają kolejność czynności, które osoba usamodzielniana zobowiązana jest podjąć w celu skutecznego ubiegania się o przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 sierpnia 2019 r., sygn. IV SA/Wr 200/19). Zgodnie z art. 145 ust. 2 ustawy osoba usamodzielniana co najmniej rok przed osiągnięciem przez nią pełnoletności wskazuje osobę, która podejmuje się pełnienia funkcji opiekuna usamodzielnienia oraz przedstawia pisemną zgodę tej osoby (art. 145 ust. 2 ustawy). Następnym etapem procesu usamodzielnienia jest opracowanie indywidualnego programu usamodzielnienia. Program ten jest opracowywany przez osobę usamodzielnianą wspólnie z opiekunem usamodzielnienia, co najmniej na miesiąc przed osiągnieciem przez osobę usamodzielnianą pełnoletności, a następnie jest zatwierdzany przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie (art. 145 ust. 4 ustawy). Natomiast zgodnie z art. 145 ust. 7 ustawy po zakończeniu realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia osoba usamodzielniana wraz z opiekunem usamodzielnienia i kierownikiem powiatowego centrum pomocy rodzinie powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie, dokonują oceny końcowej procesu usamodzielnienia. W szczególnie uzasadnionych przypadkach pomoc na kontynuowanie nauki i na usamodzielnienie może być przyznana osobie usamodzielnianej, której indywidualny program usamodzielnienia został zatwierdzony po terminie określonym w art. 145 ust. 4, co wynika z art. 145 ust. 8 ustawy.
Jak wynika z przedstawionej powyżej regulacji prawnej proces usamodzielnienia rozpoczyna się w momencie zatwierdzenia przez kierownika PCPR indywidualnego programu usamodzielnienia i kończy w momencie dokonania oceny końcowej procesu usamodzielnienia. W okresie realizacji procesu usamodzielnienia na podstawie zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia osobie usamodzielnianej przysługuje pomoc, m.in. na kontynuowanie nauki. Zważywszy na przedstawioną powyżej funkcję indywidualnego programu usamodzielnienia pomoc ta może być przyznana wyłączenie osobie posiadającej taki zatwierdzony program, przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zatwierdzenie planu może nastąpić później niż miesiąc przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę usamodzielnianą. Brak natomiast takiego planu oznacza niespełnienie przez osobą wnioskującą o pomoc ustawowej przesłanki dopuszczalności przyznania takiej pomocy. W odniesieniu do wymogu posiadania planu ustawodawca nie przewidział wyjątków, a oceniając, czy taki wymóg jest spełniony organ nie działa w ramach uznania administracyjnego. Z tych względów przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie pomocy okoliczności, które spowodowały, że dany wnioskodawca nie posiada planu usamodzielnienia zostały pozbawione doniosłości prawnej.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki nie przedłożyła indywidualnego programu usamodzielnienia. Jest przy tym okolicznością bezsporną, że plan taki w ogóle nie został sporządzony pomimo osiągnięcia przez skarżącą pełnoletności. Zasygnalizowane na rozprawie przed tutejszym Sądem przez pełnomocnika skarżącej prace nad planem nie stanowią jeszcze o jego sporządzeniu. Oznacza to, że zaistniała obiektywna przeszkoda do tego, aby organ mógł wydać decyzję o przyznaniu skarżącej wnioskowanej przez nią pomocy. Jednocześnie przedstawione w skardze okoliczności, które spowodowały, że pomimo osiągnięcia przez skarżącą pełnoletności plan jej usamodzielnienia nie został sporządzony nie mogły już z samej zasady wpłynąć na stanowisko organów rozpatrujących jej wniosek o przyznanie pomocy. Z tego względu nie było potrzeby, aby Kolegium rozpatrując odwołanie skarżącej dokonywało swoistej oceny odpowiedzialności opiekunów prawnych za to, że indywidulany program usamodzielnienia skarżącej nie został sporządzony. Negatywne w tym zakresie dla opiekunów prawnych stanowisko Kolegium (zajęte, co podkreślono w uzasadnieniu decyzji, jedynie na marginesie sprawy), jest obecnie kwestionowane w skardze, a przedmiotem sporu stało się także to, kto i w jakim zakresie ponosi odpowiedzialność za brak sporządzenia dla skarżącej indywidulanego programu usamodzielnienia. Jednak rozstrzygnięcie tego sporu pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości samej odmowy przyznania pomocy. W obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział wyjątków od zasady, że pomoc na kontynuowanie nauki, o której mowa w art. 145 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej może być przyznana wyłącznie osobie, która posiada indywidualny program usamodzielnienia. Tym samym w rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania wnioskowanej przez skarżącą pomocy spowodowana brakiem takiego planu znajduje pełne oparcie w treści powyższego przepisu ustawy, statuującego wymogi dopuszczalności przyznania takiej pomocy. Zarówno bowiem przyczyny, z powodu których nie sporządzono indywidualnego programu usamodzielnienia, jak i opisana w skardze sytuacja osobista skarżącej, nie zostały przez ustawodawcę uznane za posiadające doniosłość prawną przy ocenie wniosku o przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki.
Skoro zatem skarżąca nie spełniła jednego z podstawowych wymogów dopuszczalności przyznania jej wnioskowanej pomocy, to zasadnie Kolegium utrzymało w mocy odmowną decyzję organu I instancji. Nie doszło przy tym do naruszenia art. 147 oraz art. 152 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, gdyż przesłanki odmowy pomocy na kontynuowanie nauki wynikające z tych przepisów podlegają ocenie dopiero po tym, gdy osoba usamodzielniania spełni wymogi dopuszczalności przyznania jej pomocy wynikające z art. 145 ustawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2015 r., I SA/Wa 3167/14), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Natomiast kwestia odpowiedzialności za to, że pomimo osiągnięcia pełnoletności indywidualny plan usamodzielniana skarżącej nie został sporządzony może być badana co najwyżej przy ocenie ewentualnych roszczeń odszkodowawczych skarżącej dotyczącej działań koordynatora rodziny. Jest to jednak zagadnienie cywilnoprawne wykraczające poza granice rozpatrywanej sprawy i nie objęte kognicją sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sad postanowił skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło