II OSK 2798/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. i B.K.1 od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 681/19 w sprawie ze skargi B.K. i B.K.1 na postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 kwietnia 2019 r. nr AP-2.7840.92.2019.WPA w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 19 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 681/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę skargi B.K. i B.K.1 na postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 29 kwietnia 2019 r w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przesłanka zachowania terminu określona w art. 148 § 1 k.p.a. ma pierwszorzędne znaczenie przy badaniu dopuszczalności wniosku o wznowienie postepowania zakończonego decyzją ostateczną. Podanie o wznowienie postępowania uznaje się za wniesione w terminie, jeśli wpłynęło ono do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu I instancji organy słusznie uznały, iż dniem w którym skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania jest dzień 14 marca 2018 r. W tych okolicznościach wniosek o wznowienie postępowania złożony w dniu 15 lutego 2019 r. jest spóźniony i mógł skutkować tylko wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli B.K. i B.K.1, wnosząc o uchylenie wyroku w całości poprzez zwrot sprawy do ponownego rozpoznania skargi złożonej na postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący zostali powiadomieni o wydaniu decyzji pismem Starosty Kołobrzeskiego, co powoduje pozostawanie w obrocie prawnym tej decyzji; - art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na decyzji Starosty Kołobrzeskiego wydanej z rażącym naruszeniem art. 7-10 k.p.a., gdyż nie poinformowano skarżących o utracie statusu strony postępowania, czym pozbawiono ich możliwości składania środków odwoławczych w sprawie i ochrony prawem przewidzianej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawili argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Między innymi podniesiono, że skarżący dowiedzieli się o skuteczności i obowiązywaniu decyzji Starosty Kołobrzeskiego dopiero, gdy rozpoczęły się roboty budowlane, obejmujące działkę gruntu należącego do nich. Nadmieniono również, że skarżący próbował zapoznać się z aktami sprawy jednak Starosta Kołobrzeski odmówił mu takiej możliwości. Wobec powyższego przyjmowanie, że skarżący zostali powiadomieni o istnieniu decyzji z dnia 12 marca 2018 r. jest według nich ewidentnym naruszeniem art. 9 i 10 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) dalej zwanej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. W skardze kasacyjnej podniesiono, że w niniejszym postępowaniu organy uniemożliwiły skarżącym skuteczne uczestniczenie w postępowaniu jako strona oraz składanie środków odwoławczych, gdyż nie poinformowano ich o utracie statusu strony postępowania. Zwrotne potwierdzenie odbioru widniejące w aktach sprawy nie pozostawia jednak wątpliwości, że 14 marca 2018 r. skarżący odebrali pismo, informujące ich o tym, że w wyniku zmiany zakresu inwestycji, nie uwzględnia się już działki nr [...] należącej do skarżących w wydanym pozwoleniu na budowę. Zatem, dysponując dowodem z dokumentu stwierdzającym datę powzięcia przez wnioskodawców wiadomości o utraceniu statusu strony w postępowaniu i wydaniu pozwolenia na budowę z dnia 12 marca 2018 r., nie zasługuje na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej stwierdzenie, że strona dowiedziała się o wydaniu decyzji w momencie podejmowanych inwestycji budowy obiektów liniowych. Ponadto jak słusznie wskazał Sąd I instancji zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Bieg terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji (postanowienia), a nie w dacie zapoznania się z jej treścią. To kiedy strony faktycznie zapoznały się z treścią decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę z dnia 12 marca 2018 r. nie wpływa na fakt, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, rozpoczął swój bieg po doręczeniu stronom pisma z informacją o wydaniu tej decyzji. Sąd I instancji słusznie zauważył, że aby skutecznie wszcząć postępowanie poprzez wydanie postanowienia o jego wznowieniu należy najpierw przeanalizować i dokonać oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem jego dopuszczalności. Przed merytoryczną analizą wniosku należy zbadać czysto formalne przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania, w tym zachowania terminu czy wskazania ustawowej podstawy wznowienia. W przypadku spełnienia warunków ustawowych organ ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 k.p.a. W razie ich niewystąpienia organ powinien natomiast zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. Z powyższego artykułu wynika bowiem, że w przypadku gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy uchybiono wymogom formalnym odmawia się jego wznowienia. Zgodnie z powyższym istnieje zatem podstawa do odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu. Skarżący kasacyjnie wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania dopiero 11 miesięcy po otrzymaniu pisma organu informującego o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę oraz wyłączenia ich działki z obszaru inwestycji, zatem okoliczność uchybienia przez nich terminu, nie budzi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości. W konsekwencji stwierdzenia, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, nie było potrzeby dokonywania w tym zakresie przez organ administracji dodatkowych ustaleń i rozważania pozostałych okoliczności. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że z akt sprawy w sposób bezsprzeczny wynika, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o wskazaną we wniosku podstawę wznowienia, co stanowiło podstawę do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Fakt wykroczenia przez inwestora poza teren objęty pozwoleniem na budowę, może stanowić naruszenie prawa własności, jakim jest wykonywanie robót budowlanych na terenie który nie został objęty pozwoleniem na budowę. Takie naruszenie jest podstawą do zawiadomienia organu nadzoru budowlanego, gdyż to on jest właściwy do podjęcia działań związanych z wykonywaniem robót budowlanych niezgodnych z pozwoleniem na budowę. Skarżący w skardze kasacyjnej podnieśli, że w oparciu o zebrany materiał, organ powinien rozważyć, czy w tej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji. W odpowiedzi na tę uwagę należy podkreślić, że organ może wznowić postępowanie z urzędu z własnej inicjatywy jedynie w określonych przypadkach; w wyniku sprzeciwu złożonego przez prokuratora, na wniosek organizacji społecznej oraz w wyniku skargi powszechnej złożonej przez osobę trzecią. Niedopuszczalne jest jednak wszczęcie postępowania z urzędu na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 (kiedy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Uzasadnione jest to tym, że strona rozporządza swoim prawem do obrony w postępowaniu. W razie naruszenia przepisów prawa procesowego określających prawa strony do obrony, naruszenia te ulegają sanacji, chyba że o usunięcie tych naruszeń wystąpi strona. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.