I GZ 196/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 22/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdańsku z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 22/20, odmówił Z. W. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w tej sprawie uchybiono przepisom o doręczeniach, gdyż nigdy nie otrzymał tej decyzji w sposób zgodny i przewidziany w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy ma uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości awizowania przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję i w tej sprawie w dniu 26.08.2019 r. złożył reklamację do Pocty Polskiej (w załączeniu przedłożył pismo reklamacyjne do Naczelnika Urzędu Pocztowego w Rumi z potwierdzeniem jego nadania na Poczcie). Odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarżący nie wypełnił ustawowych przesłanek do zastosowania instytucji przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), tj. po pierwsze nie dopełnił ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż wniosek ten złożył z przekroczeniem 7-dniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; po drugie zaś nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do pierwszej z ww. kwestii, Sąd wskazał, że skarżący wiedzę o wydaniu przez organ zaskarżonej decyzji winien był powziąć już z treści uzasadnienia decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pucku z dnia [...] kwietnia 2019 r., doręczonej w dniu 30 kwietnia 2019 r., od której to decyzji w dniu 13 maja 2019 r. złożył odwołanie. Wobec tego, zdaniem WSA, należy przyjąć, że najpóźniej w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu, tzn. skarżący powziął wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2018 r., a tym samym zaczął biec 7-dniowy termin do wniesienia pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na tę decyzję. Niniejsza skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi została natomiast wniesiona dopiero w dniu 26 sierpnia 2019 r. (data nadania skargi). Niezależnie od powyższego skarżący, Sąd I instancji zauważył, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu na złożenie skargi na ostateczną decyzję z dnia [...] maja 2018 r. W szczególności o istnieniu takiej okoliczności nie mogą świadczyć podnoszone przez skarżącego twierdzenia o nieprawidłowości doręczenia mu ww. decyzji w trybie art. 44 k.p.a. Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru oraz niepodjęta przesyłka zawierająca ww. decyzję (k. 136-138 akt administracyjnych), z treści których wynika, że została ona skutecznie doręczona skarżącemu w opisanym trybie. Mianowicie, przesyłka pocztowa zawierająca ww. decyzję, została wysłana na adres wskazany przez skarżącego i – jak wynika z adnotacji widniejących na kopercie oraz na potwierdzeniu odbioru – była dwukrotnie awizowana – po raz pierwszy w dniu 14 maja 2018 r., a następnie w dniu 22 maja 2018 r., z jednoczesną informacją doręczyciela, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tym UP wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). Wobec braku podjęcia przesyłki w terminie, została ona zwrócona do nadawcy w dniu 29 maja 2018 r., natomiast mając na uwadze art. 44 § 4 k.p.a., należało uznać, że została ona skutecznie doręczona skarżącemu z dniem 28 maja 2018 r. Skarżący w żaden sposób nie podważył domniemania doręczenia mu wskazanej przesyłki. Sam fakt złożenia do Urzędu Pocztowego reklamacji w tym zakresie nie może świadczyć o obaleniu domniemania prawidłowości i skuteczności doręczenia skarżącemu ww. decyzji, wynikającego z dokumentu – zwrotnego potwierdzenia odbioru. To na skarżącym, jako na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, ciąży obowiązek wykazania (uprawdopodobnienia), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca mu dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jego działaniem i było od niego całkowicie niezależne. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie kosztów świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że strona nie uprawdopodobnił uchybienia terminu bez własnej winy oraz że wniosek został złożony z przekroczeniem 7-dniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, podczas gdy decyzja z [...] maja 2018 r. pod względem procesowym faktycznie nie została doręczona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. Zgodnie natomiast z art. 87 § 5 p.p.s.a po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie została spełniona przesłanka z art. 87 § 1 p.p.s.a., tj. wniosek został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu od ustania przyczyny jego uchybienia. Skoro bowiem skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi wskazał brak wiedzy o wydaniu zaskarżonej decyzji, to 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął w tej sprawie bieg w dniu, w którym się o wydaniu tejże decyzji dowiedział. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 30 kwietnia 2019 r. skarżącemu doręczono decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pucku z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, z treści której wynikało, że w dniu [...] maja 2018 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję w przedmiocie przyznania tychże płatności (zob. k. 154 akt adm.). Wobec tego WSA słusznie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi złożony 28 sierpnia 2019 r. został wniesiony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zdaniem NSA, już tylko ta okoliczność jest wystarczająca do nieuwzględnienia wniosku skarżącego. Skoro bowiem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie został zachowany, bez znaczenia są argumenty wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu. Ponadto, w realiach rozpoznawanej sprawy zauważyć wypada, że zaskarżona decyzja z [...] maja 2018 r. doręczona została w trybie zastępczym w dniu 28 maja 2018 r., a więc termin do złożenia skargi upłynął 27 czerwca 2018 r. Wniosek o przywrócenie terminu strona wniosła natomiast dopiero 28 sierpnia 2019 r., a więc po upływie roku o uchybienia terminu, co oznacza – w świetle art. 87 § 5 p.p.s.a. – że w tej sytuacji przywrócenie terminu jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Takich wyjątkowych okoliczności skarżący jednak nie wykazał. Natomiast argumenty odnoszące się do nieprawidłowego – zdaniem strony – doręczenia zaskarżonej decyzji nie mogą być skuteczne w postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ponieważ skoro strona kwestionuje, że do doręczenia decyzji w ogóle nie doszło, Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu NSA nie orzekał, ponieważ kwestia ta jest rozstrzygana przez WSA w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a., na podstawie wniosku i stosownego oświadczenia.