III FSK 2633/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1873/19 w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 9 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. B.na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1873/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J.B. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor) z 9 września 2019 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępny jest na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił powyższemu wyrokowi "Naruszenie przepisów postępowania Obrazę prawa procesowego art. 1 ust. 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 306a, 306b i 306c Ordynacji podatkowej oraz art. 2 Konstytucji RP". W związku z tak postawionym zarzutem, Skarżący wniósł "o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych" oraz o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. W związku ze sposobem sporządzenia skargi kasacyjnej, konieczne jest przypomnienie, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Zaznaczyć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa autor skargi kasacyjnej podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i co istotne szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Konieczność należytego uzasadnienia podstaw kasacyjnych oznacza, że autor skargi kasacyjnej obowiązany jest wskazać przepis prawa, który w jego ocenie został naruszony, a także uzasadnić, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być zatem sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które wnoszący skargę kasacyjną uznaje za naruszone. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2702/16). Zarzuty te skierowane powinny zostać pod adresem wojewódzkiego sądu administracyjnego i wykazywać uchybienia w jego argumentacji odnoszącej się do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, bądź błędnego przeprowadzenie kontroli postępowania przez organy, których działanie lub zaniechania było przedmiotem zaskarżenia. Ze względu na wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej, ustawodawca przy sporządzeniu skargi kasacyjnej ustanowił tzw. przymus adwokacko-radcowski (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Mając na uwadze wskazane wyżej związanie na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. zarzutami skargi kasacyjnej, oraz przymus adwokacko-radcowski od pełnomocnika profesjonalnego należy spodziewać się należytej staranności przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, albowiem nieprawidłowo skonstruowana skarga kasacyjna powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może się do niej odnieść. W rozpatrywanej sprawie autor rozpoznawanego środka zaskarżenia nie sprostał wymogom wyżej przedstawionym. Poza kilkuzdaniowymi stwierdzeniami, których nie można uznać za jakąkolwiek formę argumentacji prawniczej, Skarżący nawet nie podjął próby wykazania, że stanowisko Sądu pierwszej instancji nie jest prawidłowe. Uzasadniając postawiony zarzut Skarżący nie zakwestionował toku rozumowania przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji. Jak wywiedziono we wcześniejszej części uzasdnienia, to zadaniem Skarżącego było wywiedzenie, dlaczego w jego ocenie sąd się myli, a skoro Skarżący ograniczył się do lakonicznego przedstawienia swojego stanowisko opierając się na kilku stwierdzeniach, to trudno uznać, by stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostało w istocie podważone, tj. by zostało wykazane, że wyrażając je Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się, dlaczego zdaniem Skarżącego zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, pogłębiona argumentacja prawna nie zasługuje na aprobatę. Prowadziłoby to bowiem nie tylko do zastąpienia profesjonalnego pełnomocnika w formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej, lecz również oznaczałoby pełne merytoryczne rozpoznanie sprawy, co nie jest dopuszczalne na obecnym etapie postępowania. Dla uznania wniesionej skargi kasacyjnej za zasadną, nie wystarczy powołanie w niej przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone i stwierdzenie, że Sąd pierwszej instancji nie miał racji. Skarżący powinien wykazać stosowną argumentacją, dlaczego stanowisko zaprezentowane w skarżonym wyroku jest błędne i w jaki sposób należało dokonać prawidłowej interpretacji powołanych jako naruszone przepisów prawnych. Sposób sporządzenia skargi kasacyjnej, uniemożliwiał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do postawionych zarzutów. Dlatego wniesiona skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wprawdzie Skarżącemu przyznano prawo pomocy między innymi w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, jednak jak wynika z art. 248 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli taki obowiązek wynika z innych przepisów. Za takie przepisy uznaje się między innymi art. 200-204 p.p.s.a.. Dlatego też przyznanie stronie prawa pomocy nie chroni jej przed odpowiedzialnością finansową za wynik postępowania (por. postanowienie NSA z 11 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 259/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku pełnomocnika Skarżącego o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny (por. np. postanowienie NSA z 21 czerwca 2017r. sygn. akt II FSK 2044/15).