I SA/Rz 494/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A." spółka z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2010-2018 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej "A." spółka z o.o. z siedzibą w T. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej zamiennie organ odwoławczy ), po rozpatrzeniu odwołania "A." spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w T. (dalej: Strona bądź Skarżąca) od decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2010-2018 - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 11 września 2018r. spółka "A." sp. z o.o. w likwidacji zwrócił się o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, podkreślając że spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej, w związku z czym nie osiąga przychodów, a celem prowadzonej całkowitej likwidacji składników majątku spółki jest zaspokojenie wierzycieli spółki w jak największym stopniu. Opisaną na wstępie decyzją, Wójt Gminy C. – po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia przez organ odwoławczy pierwszej decyzji wydanej w sprawie - odmówił umorzenia zaległości, stwierdzając po analizie sytuacji spółki, że pomimo tego że sytuacja ekonomiczna i majątkowa spółki jest trudna, to w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika, gdyż interes ten nie może sprowadzać się do unikania przez podatników konsekwencji ryzyka gospodarczego, względnie do przerzucania tego ryzyka na gminę. Nie dopatrzył się także innych okoliczności wskazujących na istnienie ważnego interesu podatnika ani też przesłanek o charakterze interesu publicznego, podkreślając że względy społeczne wymagają aby zobowiązania podatkowe były realizowane, a ryzyko niepowodzeń gospodarczych nie było przerzucane na gminę. Wskazał również na niecelowość umorzenia zalęgłości, które to umorzenie nie zapobiegnie likwidacji przedsiębiorstwa ani nie spowoduje poprawy sytuacji spółki na przyszłość. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art 67 b §1 pkt 1 w zw. z art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 800) - dalej Op. poprzez odmowę umorzenia odsetek od zaległości podatkowej, w sytuacji gdy zostały spełnione kryteria do udzielenia tej ulgi tj. ważny interes podatnika oraz interes społeczny – zarówno w trybie nie będącym udzielaniem pomocy publicznej de minimis, jak również w trybie pomocy publicznej. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 191 Op., art. 122 w zw. z 180 §1 Op. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na uwzględnienie wniosku oraz zaniechanie przez organ podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając że podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do kwestii uprawnień wynikających z faktu wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez organ I instancji, a także do kwestii prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji, lapidarnie stwierdzając że postępowanie organu I instancji nie narusza w sposób istotny przepisów postępowania. Ograniczając się zatem wyłącznie do kontroli prawidłowości wydania decyzji przez organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca - wnosząc o jej uchylenie, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu, podnosząc szereg argumentów w kwestii wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego oraz przesłanek umorzenia zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. wyjątek przewidziany w ostatnio wspomnianym przepisie nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. W tak zakreślonych granicach kontroli, wniesiona skarga okazała się skuteczna, jednakże z przyczyn innych, aniżeli podniesione w jej treści. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 127 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołany przepis art. 127 Op. statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę, rozstrzygniętą już decyzją organu pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania - będąca podstawową zasadą postepowania administracyjnego - oznacza, że w wyniku złożenia odwołania sprawa rozstrzygnięta już decyzją jednego organu - stanie się w przedmiotem ponownego postępowania przed organem drugiej instancji. Konsekwencją umieszczenia tej zasady w porządku prawnym jest obowiązek organu odwoławczego przeprowadzenia po raz kolejny postępowania wyjaśniającego w konkretnej sprawie, samodzielnego powtórnego ustalenia stanu faktycznego oraz dokonania ponownej oceny dowodów, a także ponownej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza zatem, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu. (por. T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Prawidłowe zastosowanie zasady dwuinstancyjności postępowania oznacza bowiem obowiązek rozpatrzenia sprawy, nie zaś rozpatrzenia jedynie odwołania. Zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa, Sąd stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, nie może uznać tej okoliczności za nieistotną (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt FSK 169/04). Odnosząc się do elementów koniecznych uzasadnienia decyzji należy również podkreślić, że nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia może stanowić okoliczności uniemożliwiającą sądową kontrolę wydanej decyzji. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 Op. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne czyli wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także wyjaśnienie zastosowanej podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji, który powinien odzwierciedlać proces decyzyjny organu – wskazywać wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za podjęciem określonej decyzji, tak aby adresat decyzji oraz sąd dokonujący kontroli legalności tego aktu mieli możliwość zapoznania się nie tylko z władczym rozstrzygnięciem organu, ale również z analizą okoliczności które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować pozostałe zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 Op.) oraz wyjaśnianiu stronom zasadności przesłanek jakimi się kierują ( art. 124 Op. ) – tzw. zasada przekonywania. Zasady powyższe należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec organów orzekających w sprawie, ale jako przesłanki oceny ich działania, co oznacza że naruszenie opisanych zasad może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego. Strona postępowania, aby móc działać w zaufaniu do organu musi znać bowiem przesłanki jakimi kierował się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Zgodnie z ukształtowaną linią orzecznictwa, jeżeli uzasadnienie decyzji ostatecznej jest wadliwe w ten sposób i z tego powodu, że nie spełnia celów i przesłanek art. 210 § 4 Op. sąd administracyjny nie jest uprawniony ani też zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wydanego wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ. ( por. wyrok z dnia 28 kwietnia 2000r., I SA/Łd 269/98, wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. II FSK 1067/09). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że zaskarżona decyzja nie spełnia standardów określonych powyżej wskazanymi przepisami Op. Decyzja ta zapadła w postępowaniu odwoławczym ograniczonym wyłącznie do kontroli prawidłowości działania organu I instancji. W sposób nie pozostawiający wątpliwości wynika to z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie badał zgromadzonych w postępowaniu dowodów, nie dokonał samodzielnej ich oceny z punktu widzenia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, ani nie odniósł się merytorycznie do kwestii samego żądania wniosku - rozpoznał jedynie zarzuty odwołania, ograniczając się do kontroli decyzji organu I instancji. Tym samym organ odwoławczy pozbawił stronę prawa do ponownego rozpatrzenia tej samej sprawy przez inny niezależny organ. Stanowi to naruszenie istoty zasady dwuinstancyjności i wymaga podjęcia środków przewidzianych w ustawie, w celu umożliwienia stronie skorzystania z przysługujących jej praw. Zaskarżona decyzja – nie odnosząc się do merytorycznych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych – nie poddaje się kontroli sądowej, gdyż nie sposób dociec, jakie okoliczności sprawy przesądziły ostatecznie o negatywnym załatwieniu wniosku – organ I instancji neguje bowiem istnienie przesłanek umorzenia zalęgłości w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy zaś zgadzając się z nim podnosi argumenty dotyczące działania w granicach uznania administracyjnego. Nie jest rolą Sądu na tym etapie postępowania ubieganie organu odwoławczego w wyjaśnianiu przesłanek, jakimi potencjalnie organ ten mógł się kierować - kontrola decyzji ostatecznej nie polega bowiem na wydawaniu merytorycznych rozstrzygnięć, zastępujących wadliwe działanie organu administracji publicznej. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy rozpatrzy ponownie sprawę wywołaną wnioskiem Skarżącej o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych tj. oceni możliwość umorzenia wnioskowanych zaległości, analizując okoliczności faktyczne sprawy przez pryzmat ustawowych przesłanek umorzenia zaległości, odniesie się do zarzutów odwołania, a wszelkie motywy podjętej decyzji zawrze w treści uzasadnienia, sporządzonego zgodnie z wytycznymi art. 210 Op. Mając na uwadze powyższe, Sąd podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 P.p.s.a. w zw. z §14 ust. 1 pkt 1 c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2016r. poz. 1667) zasądzając kwotę 480 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 17 zł. tytułem zwrotu kwoty opłaty skarbowej od przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa.