VII SA/Wa 346/20
WyrokWSA w Warszawie2020-04-22
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Grzegorz Antas, Artur Kuś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego, gdy stwierdzony stan techniczny może potencjalnie zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska, nawet jeśli nie przeprowadzono formalnej kontroli z udziałem strony lub nie ustalono jednoznacznie przyczyn wad?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego na podstawie art. 62 ust. 3 P.b. w związku z art. 81c ust. 2 P.b., gdy stwierdzony nieodpowiedni stan techniczny obiektu, nawet bez jednoznacznego ustalenia jego przyczyn, może potencjalnie zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Sąd uznał, że sekwencja działań organu (najpierw kontrola, potem ekspertyza) nie jest bezwzględnie wymagana, a organ może od razu zlecić ekspertyzę, jeśli sytuacja tego wymaga, zwłaszcza gdy właściciel/zarządca nie wykonuje swoich obowiązków w zakresie kontroli lub gdy wyniki kontroli nie dają jasnej odpowiedzi na istotne wątpliwości.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku ze względu na stwierdzone podczas kontroli spękania, zawilgocenia, odspojenia oraz niezabezpieczone instalacje, które stwarzały zagrożenie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpatrując zażalenie, uchylił postanowienie PINB i orzekł co do istoty sprawy, nakładając podobny obowiązek. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnego i procesowego, w tym brak przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego i niewłaściwe zastosowanie art. 62 ust. 3 P.b.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z/s w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę
I.
Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 i 3 oraz art. 61 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm. - dalej jako P.b.) nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w [...] (dalej jako Skarżąca) obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku "[...]" przy Al. [...] w [...], ze szczególnym uwzględnieniem dachu i wskazaniem przyczyn zalewania budynku - w terminie jednego miesiąca od otrzymania postanowienia.
Wskazano, że ekspertyza winna być wykonana przez osobę uprawnioną, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości winna zawierać zakres robót niezbędnych do wykonania celem doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
Organ I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu kontroli obiektu w dniu 26 września 2019 r. ustalono, że na ścianach widoczne są spękania, odspojenia i zawilgocenia. Zniszczenia i degradacja występują przede wszystkim na sufitach w głównych ciągach komunikacyjnych. Część konstrukcji i okładzin sufitów została zdemontowana, a pozostawiona część jest niezabezpieczona. Widoczne są niezabezpieczone instalacje wentylacji i elektryczna. Większość sufitów wykonana z profili i płyt G-K. W dniu kontroli widoczne są luźne elementy sufitów, wiszących swobodnie nad głowami osób będących klientami galerii. Widoczne zawilgocenia przy świetlikach oraz ścianach, spękania na ścianach oraz w okolicy otworów drzwiowych. Dokonano częściowego demontażu sufitów oraz ścian przy witrynach sklepowych. Zaobserwowano również spękania na styku: ściana-ściana i ściana-sufit. W okolicy głównej klatki schodowej (komunikacja pomiędzy piętrem a parterem) widoczne ubytki w ścianie. Uszkodzone osłony słupów usytuowanych przy głównym wejściu do galerii. Natomiast, na elewacji widoczne są oznaki degradacji mocowań płyt elewacyjnych, jak i samych płyt. W dniu kontroli obiekt jest czynny i funkcjonujący.
W trakcie oględzin stwierdzono, że wymagane jest pilne zabezpieczenie zdegradowanych elementów oraz że obiekt stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Powołując się na art. 61 i 62 P.b. organ wskazał, że to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego zobowiązany jest do zapewnienia utrzymania jego odpowiedniego stanu technicznego i estetycznego oraz do poddawania go właściwej kontroli.
Ze względu na stwierdzony zły stan techniczny, w szczególności okładzin i konstrukcji sufitów, mocowań płyt elewacyjnych, montażu przeszklenia w ciągu komunikacyjnym, licznych spękań i zawilgoceń, niezabezpieczonej instalacji elektrycznej przedmiotowego budynku handlowego "[...]", z uwagi na brak możliwości ustalenia podczas kontroli przyczyn stwierdzonych usterek i zakresu wszystkich robót niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, korzystając z uprawnień wynikających z art. 62 ust. 3 P.b. PINB uznał, że należy wykonać ekspertyzę techniczną wraz z wykazem robót bezwzględnie koniecznych do wykonania celem podjęcia dalszych rozstrzygnięć i doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
II.
Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej Spółdzielni, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej jako k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 P.b. uchylił w całości zaskarżone postanowienie PINB i orzekł co do istoty sprawy nakładając na Skarżącą, na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 i 3 oraz art. 61 i art. 83 ust. 2 P.b. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny części handlowej budynku, zwanej "[...]", ze szczególnym uwzględnieniem dachu i wskazanie przyczyn zalewania budynku. Nałożony obowiązek podlega wykonaniu w terminie miesiąca, od dnia otrzymania postanowienia.
Ekspertyza techniczna winna być wykonana przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane o odpowiedniej specjalności i aktualny wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę. W przypadku stwierdzenia przez osobę uprawnioną nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowej części handlowej ekspertyza winna zawierać zakres robót niezbędnych do wykonania celem doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu postanowienia organ przede wszystkim wskazał na uprawnienia jakie wynikają z art. 81c ust. 2 P.b. umożliwiające mu wykonywanie ustawowych zadań, w szczególności prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzyskania odpowiednich informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, które mogą stanowić podstawę do podjęcia dalszych działań.
W kontekście tego przepisu [...]WINB zauważył, że sprawa dotycząca stanu technicznego budynku zarządzanego przez Skarżącą była już wcześniej przedmiotem zainteresowania PINB, który w dniu 19 kwietnia 2019 r. w trakcie kontroli ustalił, że w części parteru na którym znajdują się komunikacja i lokale usługowe istnieją ślady zacieków spowodowane nieszczelnością w warstwach izolacyjnych. W związku z przeprowadzoną kontrolą PINB nie wszczął jednak postępowania administracyjnego w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i 2 k.p.a. [...]WINB wyjaśnił, że Skarżąca została w sposób skuteczny zawiadomiona o terminie i godzinie oględzin jej budynku (pismo z dnia 12 września 2019 r. i ZPO). Brak obecności przedstawiciela Spółdzielni w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 26 września 2019 r. nie miała wpływu na zmianę ustaleń w zakresie stanu technicznego przedmiotowej nieruchomości z uwagi na wykonaną dokumentację fotograficzną, która oddaje stan faktyczny zastany podczas kontroli. [...]WINB zwrócił uwage na poczynione ustalenie zgodnie z którymi na ścianach widoczne są spękania, odspojenia i zawilgocenia. Głównie degradacja/zniszczenia widoczne są na głównych ciągach komunikacyjnych i dotyczą sufitów. Części konstrukcji i okładzin sufitów zdemontowana a część pozostawiona i nie zabezpieczona. Widoczne, pozostawione i niezabezpieczone instalacje wentylacji i instalacje elektryczne (widoczne trasy kablowe i przewody elektryczne). Większość sufitów wykonana z profili i płyt kartonowo-gipsowych. W dniu kontroli widoczne luźne elementy sufitów wiszących swobodnie nad głowami osób będących klientami galerii. Widoczne spore obszary zawilgocenia przy świetlikach oraz ścianach. Widoczne spękania na ścianach oraz w okolicy otworów drzwiowych. Dokonano demontażu częściowo sufitów oraz ścian przy witrynach sklepowych (z płyt G-K). Widoczne również spękania na styku ściana-ściana i ściana-sufit. W okolicy głównej klatki schodowej (komunikacja pomiędzy piętrem a parterem) widoczne ubytki w ścianie. Słupy usytuowane przy głównym wejściu do galerii - ich osłony uszkodzone. Natomiast na elewacji widoczne są już pierwsze oznaki degradacji mocowań płyt elewacyjnych jak i samych płyt. Wymagane pilne zabezpieczenie widocznych zdegradowanych ww. prac i elementów.
Na zły stan techniczny części handlowej budynku, poza ustaleniami PINB, wskazuje także treść przedłożonego przy zażaleniu protokołu z okresowej kontroli stanu technicznego budynku mieszkalno-usługowego przeprowadzonej 21 marca 2019 r. autorstwa mgr inż. [...] oraz mgr inż. [...]. Autorzy opracowania po przeprowadzeniu kontroli stanu technicznego obiektu w odniesieniu do części handlowej budynku, a mianowicie: posadzek, ścian, zabudowy, witryn, stolarki drzwiowej, instalacji, sanitariatów, naświetlenia stwierdzili "Uszkodzenia miejscowe okładziny ceramicznej posadzki, zabudowy kartonowo gipsowe uszkodzone po występujących zaciekach, uszkodzona - pęknięta szyba naświetla Miejscowe rysy spękań ścian, zabrudzenia powłok malarskich, uszkodzenia płyt wypełnienia sufitu systemowego. Witryny bez uszkodzeń.
[...]WINB zwrócił też uwagę, że część dokumentacji fotograficznej dołączonej do ww. protokołu z okresowej kontroli stanu technicznego budynku pokrywa się z dokumentacją fotograficzną sporządzoną przez PINB. Wprawdzie autor opracowania wskazał, że stan techniczny galerii jest zadowalający, niemniej jednak stoi to w opozycji do materiału zdjęciowego załączonego zarówno do protokołu z kontroli okresowej jak i protokołu kontrolnego organu nadzoru budowlanego. Za taki stan nie sposób uznać sytuacji, w której ze ścian i sufitu wystaje niezabezpieczone okablowanie elektryczne, a ściany i sufit posiadają liczne spękania, odspojenia i zacieki. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest galeria handlowa, czyli miejsce powszechnie dostępne dla nieograniczonej liczby ludzi. Dlatego też podstawowym obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest zabezpieczenie, a następnie ustalenie ponad wszelką wątpliwość w jakim stanie technicznym znajduje się galeria handlowa i jakie prace naprawcze należy wykonać, aby można ją było użytkować w sposób bezpieczny oraz niezagrażający życiu i zdrowiu ludzi. Pomimo więc przedstawienia protokołu z kontroli okresowej budynku, zasadnym i koniecznym jest sporządzenie szczegółowego opracowania technicznego dotyczącego stanu technicznego części handlowej budynku, zwanej "[...]".
Biorąc pod uwagę upływ czasu i fakt, że zgodnie z dokumentacją fotograficzną nie wykonano części prac wskazanych w protokole z okresowej kontroli stanu technicznego budynku, konieczne jest określenie aktualnego stanu technicznego części handlowej budynku, ze wskazaniem przyczyn jego zalewania, co nie zostało wskazane w ww. opracowaniu. Wnioski końcowe opracowania z kontroli kresowej przeprowadzonej w dniu 21 marca 2019 r. odnoszą się jedynie do ogólnych wskazań co do konieczności przeprowadzenia robót w stosunku do poszczególnych elementów obiektu.
Zdaniem [...]WINB przedłożone przy zażaleniu opracowanie techniczne nie podaje szczegółowego zakresu robót niezbędnych do wykonania, a wskazuje jedynie na konieczność naprawy, co nie daje podstaw do sformułowania konkretnych nakazów. Organy nadzoru budowlanego orzekają natomiast na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i nie mogą bezkrytycznie przyjmować wniosków zawartych w opracowaniach technicznych, w sytuacji gdy pozostałe dowody im przeczą.
Opisane wyżej wadliwości stwierdzone podczas kontroli PINB budzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, wypełniając dyspozycję art. 81c P.b. Przeprowadzenie niezbędnych badań oraz sformułowanie ewentualnych obowiązków obciążających zarządcę nie jest możliwe jedynie w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez PINB. Konieczne jest przeprowadzenie aktualnych specjalistycznych badań i analizy poszczególnych elementów obiektu. Sama obserwacja budynku jest w niniejszej sprawie niewystarczająca do oceny stanu technicznego ze wskazaniem przyczyn jego zalewania.
Ustalenia poczynione przez PINB dają podstawę do przyjęcia, że stan techniczny budynku w kontrolowanej części jest niezadowalający i uzasadnia wątpliwości, o jakich mowa w art. 81c ust. 2 P.b. Spełniona jest także druga przesłanka tego przepisu tj. wyjaśnienie powyższych wątpliwości wymaga wiedzy specjalistycznej.
III.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia PINB oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Postanowieniu [...]WINB zarzucono naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 62 ust. 3 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji nakładającej obowiązek przedłożenia w PINB ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny części handlowej budynku zwanej "[...]" przy AI. [...] w [...], ze szczególnym uwzględnieniem dachu i wskazanie przyczyn zalewania budynku, w sytuacji gdy ww. przepis umożliwia zażądanie od strony przedstawienia ekspertyzy jedynie w przypadku zaistnienia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części oraz przy wykazaniu, że ów nieodpowiedni stan techniczny pozostaje w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, czy bezpieczeństwa mienia bądź środowiska;
2. art. 62 ust. 3 P.b. poprzez nałożenie na stronę obowiązku przedstawienia ekspertyzy, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, w sytuacji gdy żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku ma charakter fakultatywny oraz wtórny tzn. związany z wcześniejszym bądź równoległym wydaniem decyzji nakazującej przeprowadzenie kontroli, o których mowa w art. 62 ust. 1 P.b.;
II. prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1. art. 7 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie swoich ustaleń jedynie w oparciu o pobieżnie przeprowadzoną czynność oględzin dokonaną przez organ I instancji bez choćby weryfikacji prawdziwości zarzutów co do stanu technicznego budynku położonego przy Al. [...], w sytuacji gdy z przeprowadzonej w czasie trwania postępowania odwoławczego, okresowej rocznej kontroli stanu technicznego budynku wynika, iż stan techniczny budynku położonego przy Al. [...] w [...] nie stanowi zagrożenia dla ludzi i mienia, które to naruszenie doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 62 ust. 3 P.b. i nakazania stronie przedstawienia sporządzonej na jej koszt ekspertyzy, w sytuacji gdy ewentualne wątpliwości organu mogły zostać wyjaśnione w drodze przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, w tym nakazania przeprowadzenia właściwej kontroli;
2. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej, polegający na wydaniu przez organ II instancji postanowienia uchylającego postanowienie PINB i orzekającego co do istoty, w sposób tożsamy z treścią decyzji organu I instancji, bez uzupełnienia istniejących i znanych organowi wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych;
3. art. 12 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu przez organ II instancji za prawidłowe ustaleń poczynionych przez organ I instancji, w sytuacji zgłoszenia licznych zarzutów co do przeprowadzonych w toku postępowania czynności wyjaśniających, w tym oględzin budynku przy Al. [...], z pominięciem przy tym zasady wnikliwego zbadania stanu faktycznego;
4. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób pobieżny, nieprowadzący do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób pełny i kompletny, opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie o przeprowadzony jeden dowód, tj. w oparciu o przeprowadzone w nieprawidłowy sposób oględziny części budynku przy Al. [...] z dnia 26 września 2019 r.
Strona skarżąca wniosła także o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) dowodów uzupełniających z dokumentów:
1. protokołu oględzin z dnia 8 listopada 2019 r. sporządzonego przez PINB;
2. protokołu oględzin dachu budynku z dnia 8 listopada 2019 r. sporządzonego przez PINB;
3. protokołu oględzin budynku z dnia 19 listopada 2019 r. sporządzonego przez PINB;
4. protokołu nr-[...]Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" z dnia 30.11.2019 r. z okresowej "rocznej" kontroli sprawdzenia stanu technicznego elementów budynku i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, budynku o powierzchni zabudowy przekraczającej 2000 m2 oraz o powierzchni dachu przekraczającej 1000 m2
- na okoliczność stanu technicznego budynku, w tym dachu, zakresu prac związanych z naprawą i konserwacją budynku, a także braku zagrożenia dla ludzi i mienia.
W uzasadnieniu skargi Strona szeroko odniosła się do wadliwego jej zdaniem przeprowadzenia przez PINB czynności kontrolnych bez udziału Spółdzielni, pomimo że możliwość taka istniała. Spółdzielnia nie została powiadomiona o przystąpieniu przez PINB do czynności, pomimo że jej siedziba mieści się w budynku, w którym przeprowadzane były oględziny, zaś wszyscy wchodzący do części usługowo-handlowej mijają pomieszczenie stanowiące Biuro Obsługi Mieszkańców Spółdzielni. Prowadzący kontrolę w dnu 26 września 2019 r. nie zgłosił swojej obecności, zaś ustalenie tej osoby przez Spółdzielnię w dniu kontroli, w tak dużym obiekcie jak występujący w sprawie niniejszej, pomimo podjętych prób było nieskuteczne.
Odnosząc się do art. 62 ust. 3 P.b. wskazano, że zobowiązanie strony do przedstawienia ekspertyzy może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. W postanowieniu [...]WINB i PINB nie wskazano żadnych przykładów stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego budynku lub jego części.
Brzmienie sentencji zaskarżonego postanowienia ("...w razie stwierdzenia nieprawidłowości...") wskazuje zdaniem Skarżącej, że [...]WINB w chwili orzekania nie stwierdził nieodpowiedniego stanu technicznego kontrolowanego budynku. Nie świadczy o tym samo tylko ustalenie spękania, odspojenia i zawilgocenia ścian, braku zabezpieczenia konstrukcji i okładzin sufitów, niezabezpieczenia instalacji wentylacyjnej i elektrycznej. Nawet istnienie jakichś nieprawidłowości nie oznacza, że stan budynku jest nieodpowiedni. Organ nie powiązał nawet tych stwierdzonych uchybień z hipotetycznym istnieniem zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Tym samym nie wypełnił przesłanek wynikających z art. 62 ust. 3 P.b.
Strona powołała się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OPS 4/15 w której wskazano, że postanowienie w przedmiocie zobowiązania strony do przedłożenia ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego budynku poprzedzone powinno być przeprowadzeniem stosownej kontroli. Co prawda w orzecznictwie dopuszczono możliwość odstąpienia od nałożenia obowiązku przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 P.b. z jednoczesnym zobowiązaniem strony do przedłożenia stosownej ekspertyzy, jednakże powyższe dotyczy szczególnych okoliczności, tj. przeprowadzenia właściwej kontroli przez organ z udziałem strony. W niniejszej sprawie organ nie przeprowadził kontroli budynku w obecności strony. Jedyną czynnością podjętą przez organ I instancji bez udziału strony było przeprowadzenie oględzin budynku, które oprócz ich nierzetelności nie dotyczyły dachu budynku.
Zdaniem Strony [...]WINB podobnie jak PINB nie dokonały wszechstronnego zbadania sprawy, czym naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a. Zaskarżone postanowienie zawiera jedynie ogólnikowe stwierdzenia, bez odniesienia się do okoliczności faktycznych, które mogły być istotne w niniejszej sprawie. Rozważenia przez organ wymagały przede wszystkim kwestie prawidłowego ustalenia stanu technicznego budynku.
[...]WINB nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych, w konsekwencji nie był w stanie wskazać przyczyn powstania ewentualnych nieprawidłowości wymienionych w protokole oględzin z dnia 26 września 2019 r. oraz skutków związanych z ich ewentualnym istnieniem. Tym samym nie działał wnikliwie, a nakazując stronie przedstawienie kosztownej ekspertyzy nie posłużył się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.
Nie zebrał też samodzielnie materiału dowodowego lecz przerzucił ten obowiązek na stronę postępowania. Tymczasem w ocenie Skarżącej, w celu ustalenia czy przedmiotowy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym i czy zagraża on życiu, zdrowiu, mieniu lub środowisku, organ po pierwsze powinien przeprowadzić kontrolę w obecności strony, analizując dostępną dokumentację dotyczącą danego obiektu budowlanego, po drugie w przypadku zaistnienia wątpliwości zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. W takiej bowiem sytuacji, wedle treści art. 263 § 2 k.p.a. koszty wykonania opinii biegłego mogłyby być uznane za koszty postępowania. Sposób podziału tych kosztów uzależniony byłby od powiązania celowości ich powstania z winą strony. Powyższe oznacza, iż w przypadku braku konieczności wykonywania opinii przez biegłego z uwagi na brak nieodpowiedniego stanu technicznego budynku strona nie powinna zostać obciążona kosztami sporządzenia opinii.
Zastosowane w niniejszej sprawie swoiste obejście owej procedury zawartej w k.p.a. skutkuje narażeniem strony na konieczność poniesienia kosztów, które ani nie są uzasadnione, ani nie powstały z winy tejże strony. Powyższe godzi w zasadę sprawiedliwości i odważa zaufanie do organów państwowych.
W ocenie Skarżącej istotne dla rozstrzygnięcia są dołączone do skargi dowody w postaci protokołów oględzin przeprowadzonych w dniu 8 oraz 19 listopada 2019 r.
Wnioski zaprezentowane przez PINB świadczą o braku nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, które to mogłyby budzić wątpliwości organu i tym samym uzasadniać konieczność zobowiązywania strony do poniesienia kosztów związanych z przygotowaniem ekspertyzy.
Z treści protokołu z dnia 30 listopada 2019 r. z kontroli "rocznej" stanu technicznego budynku wynika jasno jaki jest aktualny stan budynku, w tym jego dachu. Sporządzenie przedmiotowego protokołu poprzedzone było dokonaniem szczegółowej kontroli i przeprowadzeniem właściwych badań i oględzin, których przedmiot jest tożsamy z przedmiotem ekspertyzy, co do której sporządzenia została zobligowana Skarżąca. W takiej sytuacji nie istnieje żadne uzasadnienie dla generowania nowych kosztów.
IV.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
V.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarga jest niezasadna.
Merytoryczne rozważania należy rozpocząć od ogólnego przypomnienia, że w Rozdziale 6 Prawa budowlanego (Utrzymanie obiektów budowlanych) ustawodawca w art. 61 sformułował generalną zasadę, zgodnie z którą to na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego spoczywa ciężar należytej dbałości o jego stan techniczny i wizualny. Wskazane podmioty mają zatem prawnie określony obowiązek po pierwsze, utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 P.b., po drugie zapewniania, dochowując należytej staranności, bezpiecznego użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.
Nie budzi wątpliwości Sądu to, że zgodnie ze wskazanymi przepisami to właściciel lub zarządca nieruchomości ma sam, bez potrzeby stosowania przymusu państwowego, dbać o należący do niego (lub przez niego zarządzany) obiekt budowlany, tak aby nie powodował on - ogólnie mówiąc - zagrożeń dla otoczenia i osób korzystających. Obowiązek ten jest szczególnie istotny w sytuacji budynku użyteczności publicznej, którym bez wątpienia jest dostępna dla każdego zainteresowanego [...] - por. § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.).
Nad prawidłowym wykonaniem obowiązków ciążących na zobowiązanych podmiotach państwo sprawuje kontrolę poprzez organy nadzoru budowlanego, tj. właściwe miejscowo PINB i WINB - zob. art. 83 ust. 1 P.b. I choć ustawodawca kładzie nacisk przede wszystkim na dobrowolność wykonywania obowiązków przez właścicieli/zarządców obiektów budowlanych, licząc na ich rozwagę i odpowiedzialność w tym zakresie, to jednak możliwość władczego działania organów jest dopełnieniem całego systemu nadzoru nad stanem technicznym obiektu, czyniąc go kompletnym poprzez umożliwienie organom przymuszenia danego podmiotu do działań zgodnych z prawem w celu wyeliminowania powstałych uchybień, mogących powodować określone zagrożenia dla dóbr chronionych.
Zauważyć także należy, że w art. 62 ust. 1 pkt 1-4a P.b., jako element służący m.in. dokumentowaniu stanu obiektu w czasie, nałożono na właściciela lub zarządcę obowiązki przeprowadzania cyklicznych kontroli okresowych budynku (rocznych, pięcioletnich, półrocznych oraz doraźnych w zależności od wystąpienia takiej potrzeby bądź stosownego zgłoszenia). Obowiązek ten, połączony z koniecznością prowadzenia książki obiektu budowlanego (obligatoryjnej w odniesieniu do budynku użyteczności publicznej) stanowi wyraz wskazanej potrzeby dokumentowania stanu obiektu w czasie jego technicznego istnienia oraz możliwość jej oceny w trakcie ewentualnej kontroli organów uprawnionych.
VI.
Z kolei katalog możliwych reakcji organu na stwierdzony zły stan techniczny obiektu zawiera m.in. art. 62 ust. 3 P.b. wskazujący, że nadzór budowlany - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.
Sąd nie ma wątpliwości, iż w swoiście rozumianym typie idealnym w ramach którego należy odczytywać ten przepis (jego konstrukcie modelowym) przewiduje on pewnego rodzaju sekwencyjne uprawnienie organów nadzoru budowlanego. Po pierwsze mogą one nakazać przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, zaś stosownie do jej wyników zażądać także przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części, przy czym oba te kroki (kontrola i ekspertyza) mogą nastąpić równocześnie, czemu Skarżąca nie przeczy i co znajduje ogólne potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OPS 4/15.
Jest to jednak - jak wskazano - jedynie pewien konstrukt modelowy, który musi być odczytywany w powiązaniu z aktualną sytuacją i stanem w jakim organy nadzoru budowlanego zastały dany obiekt budowlany, a także z dobrowolnym wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków przeprowadzania cyklicznych kontroli z art. 62 ust. 1 P.b. Dlatego też należy zwróci uwagę, w ślad za wyrokiem NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 602/18, że kluczowe znaczenie w tym przypadku odgrywają okoliczności konkretnej sprawy, w zależności od których właściwy organ może na podstawie art. 62 ust. 3 P.b. wydać albo decyzję zawierającą nakaz przeprowadzenia kontroli i żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego, ale też może w decyzji zobowiązać tylko do przeprowadzenia kontroli, bądź też wydać postanowienie nakładające obowiązek przedstawienia samej ekspertyzy (por. tezy wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1657/11). Jeżeli więc sytuacja i stan budynku nie jest tego rodzaju, że nakazuje niezwłoczne działanie organów w trybie całkowicie pomijającym ów przepis i wynikającą z niego sekwencyjność, trudno bowiem oczekiwać, że w odniesieniu do budynku w sposób oczywiście zagrażający zdrowiu lub życiu ludzi organ będzie najpierw zlecał jego kontrolę a następnie - w kontekście jej ustaleń - podejmował dalszą procesową decyzję zlecającą opracowanie ekspertyzy technicznej, to zdaniem Sądu w zależności właśnie od konkretnej sytuacji organ od razu może wystąpić z inicjatywą sporządzenia opinii technicznej, rozwiewającej wątpliwości co do stanu obiektu i/bądź udzielającej odpowiedzi na pytanie o sposób usunięcia nieprawidłowości, celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jest to możliwe zwłaszcza wtedy, gdy organ np. sam przeprowadza kontrole obiektu odpowiadające zakresowi z art. 62 ust. 1 P.b., których dany podmiot w terminie przewidzianym prawem nie wykonał, albo też gdy wprawdzie zobowiązany je wykonał, jednakże ich wynik nie daje jasnej i satysfakcjonującej odpowiedzi na istotne wątpliwości co do stanu budynku i sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, które wymagają specjalistycznej oceny osoby uprawnionej, a która to ocena nie może zostać w prosty sposób przeprowadzona przez organ nadzoru budowlanego, pomimo niewątpliwego posiadania przez osoby w nim zatrudnione wiedzy z zakresu budownictwa, czy wreszcie w sytuacji, gdy chodzi o obiekt budowlany którego właściciel lub zarządca nie ma obowiązku przeprowadzania kontroli - art. 62 ust. 2 P.b.
Nie jest więc tak jak sugeruje Skarżąca, że brzmienie art. 62 ust. 3 P.b. wymusza bezwzględną i nie poddającą się jakiejkolwiek modyfikacji sekwencyjność działań organów nadzoru (a zatem najpierw bezwzględne zlecenie kontroli a dopiero później, bądź co najwyżej jednocześnie z tą kontrolą, zlecenie ekspertyzy technicznej). Sąd zwraca uwagę, że w sytuacji, w której strona przedkłada w prowadzonym postępowaniu aktualny protokół kontroli wykonanej w ramach obowiązków z art. 62 ust. 1 pkt 1-3 P.b., nie ma podstaw aby organ ponownie zlecał tego rodzaju kontrolę tylko po to, by "wyczerpać" swoisty "tryb działania" i następnie i tak wydać postanowienie nakładające obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej, która udzieli kluczowej odpowiedzi na to w jaki sposób należy usunąć stwierdzone przez organ nieprawidłowości w budynku i co następnie zostanie przeniesione do stosownego rozstrzygnięcia kończącego sprawę. W takim przypadku to właśnie zlecenie kontroli generowałoby zupełnie zbyteczne koszty dla strony, nieuzasadnione okolicznościami i potrzebą postępowania. Podkreślić przy tym należy, że zlecenie sporządzenia ekspertyzy na podstawie art. 62 ust. 3 P.b. następować powinno zawsze w związku z ogólną kompetencją dowodową organu wynikającą z art. 81c ust. 2 P.b. (zob. powołana uchwała NSA). Ten ostatni przepis, mający charakter normy ogólnej, w zasadzie w każdej sprawie (a więc także i w tej) może stanowić samoistną podstawę prawną nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej, jeżeli przemawiają za tym wskazane w nim względy (ukształtowane bardzo szeroko). Niemniej jednak zasady wykładni prawa nakazują przede wszystkim stosować w danej sytuacji tę normę, która szczegółowo powiązana jest z konkretną instytucją prawną bądź rodzajem prowadzonego przez organ postępowania. Jest to więc swoisty nakaz poszukiwania takiego rozumienia treści przepisu, która najpełniej odda jego sens i znaczenie.
Sąd zwraca w tym miejscu uwagę także na brzmienie art. 62 ust. 3 P.b., mylnie odczytywane przez stronę co do warunków i możliwości nałożenia przewidzianych w nim obowiązków. Przede wszystkim organy nadzoru budowlanego nakazują przeprowadzenie kontroli z ust. 1, a także mogą żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części w sytuacji, w której stwierdzą nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części, mogący spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. W celu zastosowania tej normy organy mają zatem ustalić nieodpowiedni stan techniczny (nieodpowiedni a więc niezgodny z przepisami prawa, normami budowlanymi, technicznymi, itd.) i powiązać go z zagrożeniem dla co najmniej jednego z dóbr chronionych wymienionych w tym przepisie. Nie jest w tym przypadku wymagane wykazanie i udowodnienie złego stanu budynku (w rozumieniu wskazania przyczyny jego powstania) a wyłącznie stwierdzenie złego stanu technicznego mogącego zagrażać dobrom chronionym. Nie jest wymagane wykazanie, że dobro chronione jest już zagrożone, a że zagrożone być może (nawet potencjalnie).
VII.
Powyższe rozważania należy odnieść do okoliczności faktycznych sprawy, w tym stwierdzonego przez organy stanu budynku.
Na tle niniejszej sprawy należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że skontrolowany przez PINB obiekt galerii handlowej znajduje się (a przynajmniej znajdował się w dacie orzekania przez PINB i [...]WINB) w niewłaściwym stanie technicznym, który uzasadniał jednocześnie przekonanie o możliwym zagrożeniu dla życia i zdrowia ludzi powszechnie z niego korzystających (obiekt użyteczności publicznej).
Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, na przedłożone do akt sprawy (w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 77/20) protokoły nr 60 i 62 z dnia 6-8 listopada 2017 r. i protokół nr 1 z dnia 21 marca 2019 r. z okresowych pięcioletnich i rocznych kontroli stanu technicznego budynku galerii i jego instalacji. Protokoły te wskazują na konkretne uszkodzenia obiektu i jego instalacji. Wynika z nich, zwłaszcza z protokołu nr 1, że dach części usługowej budynku jest w stanie powodującym przeciekanie wody, która dostaje się do wnętrza i powoduje uszkodzenie m.in. elementów obudowy sufitów nad traktami komunikacyjnymi (zob. zdjęcia). Wszystkie wskazane protokoły stwierdzają brak zagrożeń przy niewątpliwie nieodpowiednim stanie technicznym, przy czym jednocześnie wskazują na potrzebę wykonania bieżącej konserwacji, naprawy bieżącej lub głównej w celu zapewnienia pełnej sprawności technicznej budynku. Obrazują to jednoznacznie zdjęcia załączone do wskazanych protokołów (zwłaszcza protokołu nr 1) oraz te wykonane następnie przez PINB w dniu 26 września 2019 r. W kontekście tego Sąd podziela uwagi organów, że wiszące nad traktami komunikacyjnymi uszkodzone przez działanie wody płyty G-K, widoczne odkryte trasy kablowe m.in. przewodów energetycznych, nie mogą być uznane za prawidłowy stan techniczny obiektu (jest to niewątpliwe), w dodatku będącego ogólnodostępną galerią handlową. Uzasadnia to przekonanie, że taki stan stwarza potencjalną możliwość wystąpienia zdarzenia, w którym osoba postronna może doznać co najmniej uszkodzenia ciała np. wskutek upadku uszkodzonej przez wodę płyty G-K.
Co istotne, obiekt galerii handlowej był już przedmiotem zainteresowania PINB [...], który skontrolował go w dniu 18 kwietnia 2019 r. (vide pismo z dnia 28 maja 2019 r. nr [...]). Stwierdzono wówczas istnienie zacieków nad trasami komunikacyjnymi i lokalami usługowymi spowodowane nieszczelnościami w warstwach izolacji. Organ nie zdecydował się wówczas na ingerencję z uwagi na przedłożone przez Spółdzielnię dokumenty (książkę obiektu, protokół nr 1 oraz projekt rewitalizacji patio), co wskazywało, że owe uchybienia zostaną wkrótce usunięte, co jednak nie nastąpiło.
Mając to na względzie Sąd zauważa, że z porównania zdjęć obrazujących stan techniczny obiektu w marcu-kwietniu 2019 r. oraz z okresu wrzesień-październik 2019 r. wynika, że wewnątrz galerii handlowej doszło do widocznego pogorszenia stanu technicznego spowodowanego dalszym przeciekaniem dachu i widocznych uszkodzeń płyt G-K zawieszonych nad trasami komunikacji klientów. W ocenie Sądu przy uwzględnieniu wyników poprzedniej kontroli, wcześniejszych protokołów przedłożonych przez Stronę, a także braku wyjaśnienia w toku obecnego postępowania powodów niewykonania dotychczas naprawy uszkodzonych elementów, uzasadniało to przyjęcie poglądu, że stan budynku może zagrażać życiu lub zdrowiu klientów galerii handlowej. Sąd nie widzi zatem podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, uznając że wykazały one w sposób wystarczająco przekonujący związek pomiędzy niewątpliwie nieodpowiednim stanem technicznym obiektu a wynikającym z niego zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzi. Strona wskazując na obciążenia finansowe związane z potrzebą sporządzenia zleconej opinii technicznej (w istocie gołosłowne, bowiem nie poparte jakimkolwiek wyliczeniem czy choćby symulacją możliwych kosztów) tak naprawdę nie dostrzega potrzeby udzielenia odpowiedzi na pytanie, kto weźmie odpowiedzialność w razie ewentualnego zaistnienia zdarzenia zagrażającego zdrowiu lub życiu ludzi, jaki może choć nie musi wyniknąć z niewłaściwego stanu technicznego obiektu.
Tym samym zarzuty nr I.1 i I.2 są chybione.
VIII.
Niezasadne są także zarzuty procesowe sformułowane w skardze.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do uchybień co do zawinionego przez organ braku udziału Spółdzielni w czynnościach kontrolnych prowadzonych przez PINB w dniu 26 września 2019 r. oraz nie przeprowadzenia kontroli dachu budynku. Należy zauważyć, że Spółdzielnia została prawidłowo powiadomiona o planowanej kontroli (na adres w [...]: Al. [...] lok. [...]). W dniu kontroli PINB stawił się w budynku galerii, wykonując czynności w jej wnętrzu, które niewątpliwie wykazały przeciekanie dachu tej części obiektu. Z powyższej czynności spisano protokół nr [...]. Odrębny protokół spisano natomiast z przebiegu kontroli dachu budynku, do której w rzeczywistości nie doszło z uwagi na jego nie udostępnienie (vide protokół [...]). Z dołączonych zdjęć wynika, że przedstawiciel PINB usiłował w tym dniu uzyskać bezpośredni kontakt z przedstawicielami Spółdzielni (vide zdjęcia z próby połączenia poprzez domofon), a wobec ich bezskuteczności, kontroli w tym zakresie nie przeprowadzono. Aktualnie Spółdzielnia zarzuca organowi, że nie wszedł do biura obsługi mieszkańców, poszukując w ten sposób właściwej do udziału w sprawie osoby. Tymczasem Strona nie odnosi się w jakikolwiek sposób do faktu, że przedstawiciel PINB prowadził kontrolę obiektu w sposób całkowicie niezauważony przez zarządcę budynku, wykonując czynności kontrolne i dokumentując je szeregiem zdjęć uszkodzonych elementów budynku wewnątrz . W tych okolicznościach sprawy Sąd nie uznaje, aby Skarżąca została pozbawiona możliwości udziału w kontroli. Powiadomiono ją o zamiarze ich przeprowadzenia, zaś w dniu kontroli jej przedstawiciel po prostu nie wziął w nich udziału. Co istotne, Strona nie wykazuje np. nagraniami z monitoringu wizyjnego z pewnością zainstalowanego w obiekcie, czy podjęła jakiekolwiek kroki w celu wzięcia udziału w trwającej kontroli obiektu (czy podjęła próbę odnalezienia przeprowadzającego kontrolę, itp.).
Nadto, brak udziału Skarżącej w kontroli w żaden sposób nie przekłada się na jej wynik. Strona znając ustalenia organu, zbieżne z tym co wykazano w półrocznej kontroli obiektu (protokół nr 1), w żaden sposób ich nie zakwestionowała np. przeciwdowodem, co mogłoby uzasadniać twierdzenie, o istotnym uchybieniu organu w tym zakresie, mającym wpływ na wynik sprawy.
Nie są w tych okolicznościach zasadne wszystkie zarzuty procesowe. Skarżąca stwierdza w nich, że organ odwoławczy nie przeprowadził samodzielnego postępowania dowodowego, bazując jedynie na tym co przedstawił mu organ I instancji. Tymczasem organ odwoławczy obszernie odniósł się zarówno do wyników kontroli PINB jak również do tak akcentowanego protokołu nr [...] z dnia 21 marca 2019 r. To, że organ nie podzielił ocen sporządzającego ów protokół nie świadczy jeszcze o tym, że działał przez to wadliwie. [...]WINB szczegółowo bowiem wykazał, dlaczego tożsame ustalenia faktyczne PINB i te z protokołu nr [...] mogły zostać ocenione odmiennie, co do możliwych następstw stwierdzonego stanu budynku. W zaskarżonym postanowieniu bardzo szczegółowo wskazano w czym organ upatruje rozbieżności w ocenie stanu budynku i dlaczego uzasadnia on nałożenie na Spółdzielnię obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, która wobec nieodpowiednich działań zarządcy, pozwoli doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia ostatecznie tę kwestię naprawiającego. W ocenie Sądu organ prawidłowo przeprowadził to postępowanie. Żadne z formułowanych przez Skarżącą twierdzeń nie są w stanie podważyć konieczności usunięcia istniejących nieprawidłowości. Krokiem w tym kierunku, wobec bierności Strony, która od dawna wiedząc o istniejącym, co najmniej niesatysfakcjonującym stanie technicznym obiektu (już od 2017 roku, a z pewnością od marca 2019 r.) nie wykazuje, aby podjęła jakiekolwiek skuteczne działania w celu usunięcia usterek, pomimo wskazywanej w przedkładanych przez nią protokołach konieczności wykonania bieżącej konserwacji bądź naprawy bieżącej lub głównej. Sąd podkreśla, że niniejsza sprawa została wywołana wyłącznie niewłaściwym stanem budynku zarządzanego przez Skarżącą. Wskazywane przez nią w końcowej części skargi okoliczności mające towarzyszyć wszczęciu postępowania przez nadzór budowlany (interwencja na skutek skargi innej osoby) pozostają całkowicie bez wpływu na przebieg sprawy. Strona pomija przy tym uprzednią kontrolę PINB i to, że wówczas organ, wobec udzielonych mu wyjaśnień o planowanej rewitalizacji patio, odstąpił od władczej formy rozstrzygnięcia, pozostawiając to dobrowolnemu działaniu Zobowiązanej.
Sytuacja faktyczna zmieniła się jednak jesienią 2019 r., gdy stwierdzono dalsze pogorszenie wnętrza obiektu (w tym wiszące płyty G-K nad traktami komunikacyjnymi) ewidentnie spowodowane przenikaniem wody z dachu galerii handlowej. Także i w tym przypadku Strona nie wykazała, aby podjęła istotne działania naprawcze, które pozwolą na wyeliminowanie nieprawidłowości i w związku z tym chociażby potencjalnie mogących wystąpić zagrożeń dla osób korzystających z obiektu użyteczności publicznej, co mogłoby uzasadniać odstąpienie przez organy od nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Odnosząc się zaś do sformułowanego w skardze wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego należy wskazać, że z uwagi na art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa niniejsza rozpatrywana była w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a nie na rozprawie. W związku z powyższym, o ile zbędne jest w tego rodzaju sytuacji formalnoprawne rozstrzyganie w przedmiocie wniosku Strony o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów zgłoszonego na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. (brak w tym przypadku rozprawy, na której taki wniosek podlegałby rozpatrzeniu), o tyle zasadne jest odniesienie się do okoliczności mających wynikać z dowodów przedkładanych przez stronę wraz ze skargą.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca zatem uwagę, że ze względu na datę zaskarżonego rozstrzygnięcia poza jakąkolwiek oceną [...]WINB, a przez to i Sądu pozostawał protokół z okresowej rocznej kontroli stanu technicznego budynku z dnia 30 listopada 2019 r., na który Skarżąca powołuje się w skardze. Dokument ten, jako sporządzony po ostatecznym zakończeniu postępowania w sprawie, nie może stanowić elementu oceny działania organu. Co do zasady bowiem, prawidłowość rozstrzygnięcia organu ocenia się na datę jego wydania.
Odnośnie do pozostałych dokumentów tj. protokołów oględzin budynku i jego dachu z dnia 8 listopada 2019 r. oraz protokołu z dnia 19 listopada 2019 r. sporządzonych przez PINB wskazać należy, iż sporządzono je przed wydaniem rozstrzygnięcia przez [...]WINB, choć organ ten w dacie orzekania niewątpliwie nimi nie dysponował (wynika to z chronologii dokumentów zgromadzonych w aktach organu I i II instancji), zaś strona o tym fakcie go również nie informowała. Tłumaczy to brak odniesienia się przez [...]WINB do tych dokumentów. Z protokołów tych wynika przy tym, że wnętrze budynku zostało poddane naprawie, przez co - jak wynika z zapisów PINB - nie zagraża obecnie życiu i zdrowiu ludzi. Z protokołu oględzin dachu wynika jednak, że wprawdzie wykonano na nim pewne roboty budowlane, jednakże nie zostały one ostatecznie zakończone. Organ I instancji stwierdził prowadzenie robót budowlanych na poziomie niższego patio. W momencie kontroli PINB zaawansowanie wykonywanych robót było na etapie wykonania izolacji i warstw zewnętrznych, a zatem nie zostały one zakończone.
Mając to na uwadze Sąd zauważa, że o ile pozytywnie należy ocenić działanie Skarżącej, która ostatecznie podjęła aktywność w celu wyeliminowania zagrożeń dla osób korzystających z zarządzanego przez nią obiektu użyteczności publicznej, o tyle powód z uwagi na który doszło do zlecenia ekspertyzy technicznej mającej prowadzić do zakończenia sprawy nie został jeszcze wyeliminowany. W tych okolicznościach nie ma podstaw, aby "zdjąć" ze Skarżącej nałożony postanowieniem PINB i zaakceptowany przez [...]WINB obowiązek.
Pomimo powyższego Sąd pragnie wyjaśnić, że niniejszego rozstrzygnięcia i tej sprawy organy nie mogą traktować bezrefleksyjnie, nie biorąc pod uwagę czynnika upływającego czasu. Inaczej mówiąc, jeżeli obecnie stan budynku, a przez to i sprawy jest tego rodzaju, że wobec aktywności budowlanej Skarżącej zostały wyeliminowane wszelkie przyczyny przenikania wody do wnętrza budynku galerii, to z oczywistych względów nie będzie podstaw do egzekwowania obowiązku złożenia ekspertyzy technicznej. Sprawa dotycząca nałożenia obowiązku jest niewątpliwie jedynie elementem szerszej sprawy, której celem jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli wadliwości zostały więc usunięte, nie będzie podstaw do realizacji obowiązku przedłożenia ekspertyzy, której celem jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, jak naprawić budynek.
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło