III SA/Wa 1825/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi G. S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej jako "Naczelnik") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej G. [...]. z siedzibą w P. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2017r. nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za okres 03/2017 r., w kwocie należności głównej [...] zł. wraz z należnymi odsetkami. Zawiadomieniem z dnia 2 czerwca 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. [...] Bank S.A. Skarżąca pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (D.Z.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Naczelnik postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako "Dyrektor") postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy w/w postanowienie organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 183/18 uchylił zaskarżone postanowienie [...] listopada 2017 r., poprzedzające je postanowienie Naczelnika z dnia [...] lipca 2017 r. oraz umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie. Dyrektor skargą kasacyjną z dnia 8 marca 2019 r. zakwestionował ten wyrok. Naczelnik zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. [...] Bank S.A. Skarżąca pismem z dnia 11 grudnia 2018 r. wniosła skargę na tą czynność egzekucyjną, w której na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i o uchylenie dokonanych zajęć egzekucyjnych. Podniosła nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji. Argumentowała, że w deklaracji za maj 2016 r. wykazała kwotę zwrotu podatku od towarów i usług i wniosła o zaliczenie tej kwoty na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. Z kolei niedopuszczalność egzekucji Strona wywiodła z faktu toczącego się postępowania sądowego, dotyczącego odmowy zaliczenia w/w. zwrotu. Naczelnik rozpoznając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odmówił umorzenia tego postępowania. Skarżąca zażaleniem z dnia 21 marca 2019 r na przywołane postanowienie Naczelnika z dnia [...] lutego 2019 r. zarzuciła naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności oraz art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez nieodstąpienie od czynności egzekucyjnych pomimo, tego że sporne postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez sąd. Dyrektor postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 18, art. 59 § 1 pkt 2, 7 i § 5 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] lutego 2019 r. Organ stwierdził, że argumentacja Spółki nie odnosi się do zobowiązania w podatku VAT za marzec 2016 r., a deklaracja za ten właśnie okres stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Nadto wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2018r., sygn. akt III SA/Wa 183/18, umarzający postępowanie egzekucyjne (z uwagi na błędy w tytule wykonawczym) nie ma przymiotu prawomocności, wobec powyższego w sprawie nie wystąpiła okoliczność, którą można by uznać za niedopuszczalność egzekucji, o której mowa w art. 59 §1 u.p.e.a. Spółka w skardze z dnia 4 lipca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwróciła się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie. Nadto wniosła o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów sądowych. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie został wydany wyrok umarzający postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wydanego tytułu wykonawczego, co czyni toczące się postępowanie bezprzedmiotowym, 2) art. 107 § 1 pkt 6) oraz § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do argumentacji Spółki zawartej we wniosku, a dotyczącej wadliwości tytułu, który jednocześnie był jedną z podstaw prowadzenia egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, 3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, 4) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W uzasadnieniu skargi Strona wskazała na art. 152 § 1 p.p.s.a, nadto podniosła, że w rozpoznawanej sprawie podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego powinna być wadliwość tytułu wykonawczego potwierdzona wyrokiem WSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej twierdzeniom, postanowienie nie narusza prawa. Okoliczności, których wystąpienie nakazuje umorzenie postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Dodatkowo postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). We wniosku o umorzenie postępowania wskazano na okoliczność z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na nieistnienie obowiązku, a także z art. 59 § 1pkt 7 u.p.e.a., poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie. Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie, którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Okoliczność "istnienia obowiązku" lub jego wcześniejszego wykonania jest elementem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W ocenie Sądu trafnie wywiódł Dyrektor, że podnoszona przez Stronę we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, okoliczność wykazania w deklaracji VAT za maj 2016 r. kwoty zwrotu podatku od towarów i usług oraz wniosku o zaliczenie w/w. zwrotu na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od prawnych za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. nie ma wpływu na kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego za marzec 2016 r. Konsekwentnie, analogicznie należy odnieść się do kwestii toczącego się postępowania sądowego, dotyczącego odmowy zaliczenia w/w. zwrotu z tytułu podatku od towarów i usług. Prawidłowa była zatem konstatacja organu, że wniosek o umorzenie postępowanie egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku, a także na zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, nie został poparty jakąkolwiek argumentacją oraz dowodami, na podstawie których przedmiotowy wniosek należałoby uznać za zasadny. Odnosząc się z kolei do podniesionej w zażaleniu, a powtórzonej w skardze okoliczności wydania w dniu 21 listopada 2018 r. wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 183/18, należy zwrócić uwagę, że w dacie orzekania przez Dyrektora wyrok ten nie był prawomocny, ponieważ została wniesiona skarga kasacyjna. Zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W myśl natomiast art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z tego też względu, wyrok nieprawomocny nie wywołał skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego organ, wbrew twierdzeniom skargi, nie dopuścił się naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organ nie naruszył także powołanego w uzasadnieniu skargi art. 152 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności nie ma mocy wiążącej, a tym samym nie wywiera skutków prawnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko dość jednolicie prezentowane przez sądy administracyjne, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2017 r., II FSK 457/17, z dnia 10 października 2017 r., II FSK 2825/17, z dnia 27 stycznia 2016, II GSK 3698/15 – dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie. Podsumowując, w związku z tak ukształtowanymi konsekwencjami wynikającymi w brzmienia art. 152 § 1 p.p.s.a., jego zastosowanie nie powoduje, że zaistniała w sprawie przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, określona w art. 59 § 1 u.p.e.a., tym bardziej, że uchylone przez WSA w Warszawie postanowienia w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione nie miały przymiotu wykonalności. Raz jeszcze powtórzyć wypada, że do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Warszawie (nieprawomocnego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), którym uchylono postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i umorzono postępowanie egzekucyjne, niezasadnym było twierdzenie o zaistnieniu podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy, uznając także za chybione zarzuty naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 , art. 8 k.p.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.