I OSK 1781/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-01-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwolnienia strony z kosztów postępowania rozgraniczeniowego, jeśli strona zaciągnęła kredyt, który pogłębia jej stan zobowiązań, mimo że dochody z emerytur pozwalają na pokrycie podstawowych potrzeb?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaciągnięcie kredytu przez stronę, która wiedziała o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, nie może prowadzić do uznania, iż znalazła się ona w stanie niewątpliwej niemożności poniesienia tych kosztów. Możliwość skorzystania z prawa ubogich nie powinna obejmować osób, które świadomie zmniejszają zakres swojej wydolności finansowej, zaciągając dodatkowe zobowiązania. Sam fakt udzielenia kredytu i wysokość miesięcznej raty zaprzeczają, aby uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki uniemożliwiały pokrycie kosztów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia L. i J. małżonków J. z kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organy administracji dwukrotnie odmówiły zwolnienia, wskazując na niewystarczające udokumentowanie sytuacji materialnej strony oraz zaciągnięcie przez nich kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę małżonków, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucającą naruszenie przepisów dotyczących zwolnienia z kosztów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.J. i J.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 301/20 w sprawie ze skargi L.J. i J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 301/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę L. i J. małżonków J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Do wydania wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Ww. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia L. i J. małżonków J., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] ustalił koszty postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w miejscowości [...], gmina [...], tj. nieruchomości stanowiącej własność A.W. i J.W., z nieruchomością sąsiednią stanowiącą własność L. i J. małżonków J., w wysokości [...] zł oraz zobowiązał strony do uiszczenia kosztów postępowania. W wyniku rozpatrzenia zażalenia L. i J. małżonków J. na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, jednocześnie stwierdzając, że zażalenie to w części stanowi wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości i w tym zakresie przekazało sprawę do rozpoznania organowi I instancji.
Rozpoznając powyższy wniosek Burmistrz Miasta i Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...] odmówił zwolnienia z ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego w części dotyczącej L. i J. małżonków J. Kolegium, po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawców, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W wyniku ponownego rozpoznaniu sprawy organ ten postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] ponownie odmówił zwolnienia od ponoszenia ustalonych kosztów postępowania w części dotyczącej L. i J. małżonków J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], utrzymując w mocy to postanowienie, przytoczyło treść art. 267 K.p.a., podkreślając uznaniowy charakter sprawy o zwolnienie od opłat. Kolegium wskazało, że organ I instancji wezwał wnioskodawców do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym wraz z dokumentacją potwierdzającą ten stan, pod rygorem ujemnych skutków finansowych. W odpowiedzi wnioskodawcy złożyli oświadczenie o stanie majątkowym, a następnie przedstawili kopię umowy kredytu wraz z dowodem wpłaty pierwszej raty. Organ zawiadamiając wnioskodawców o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, pismem z dnia [...] maja 2019 r. poinformował, że do oświadczeń nie dołączono dowodów potwierdzających sytuację materialną i rodzinną, w tym dowodów o wysokości otrzymywanych emerytur, zakupów butli gazowych oraz rachunków dotyczących ponoszonych wydatków. W dnia [...] czerwca 2019 r. wnioskodawcy przedstawili oświadczenie o stanie majątkowym złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym wskazali m.in., że do tej pory nie zbierali rachunków, ponieważ nie mieli świadomości, że będą potrzebne. W dniu [...] lipca 2019 r. wnioskodawcy doręczyli fakturę VAT z dnia [...] czerwca 2019 r. za zakup węgla.
Organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawcy są właścicielami, na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym z 1954 r., położonej w [...]. Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny są emerytury w wysokości [...] zł J.J oraz. w wysokości [...] zł L.J. Łącznie miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, co daje około [...] zł na osobę. Na miesięczne wydatki skarżących, według złożonych oświadczeń, składają się koszt dwóch butli gazowych w kwocie 90zł, koszt zakupu środków czystości i higienicznych w wysokości 250zł, koszt zakupu ubrań, dojazdów do lekarzy w kwocie 500zł, zakup żywności w kwocie 2.000zł, węgiel w kwocie 293,33zł, koszt pilarza 83,33zł. Kolegium podkreśliło, że do oświadczenia o stanie majątkowym nie została dołączona dokumentacja potwierdzająca fakt poniesienia wydatków na zakup butli gazowych, żywności, środków czystości, higienicznych, ubrań czy też dojazdów do lekarzy.
Odnosząc się do wskazanych przez wnioskodawcę wydatków miesięcznych Kolegium podniosło, że to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, życiowej i wskazania okoliczności przemawiających za przyznaniem jej zwolnienia oraz przedstawienia na te okoliczności stosownych dowodów. Zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać za wystarczające jedynie złożenie informacji czy oświadczenia, bowiem przedstawione przez wnioskodawcę informacje powinny być odpowiednio udokumentowane. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do uwzględnienia, jako miesięcznych wydatków w kwocie 1000zł, kosztów związanych ze spłatą zaciągniętego kredytu. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że umowa kredytu gotówkowego została zawarta przez wnioskodawców dopiero w dniu [...] kwietnia 2019 r., zaś wiedzę o kosztach postępowania rozgraniczeniowego skarżący posiadają od dnia [...] listopada 2017 r. Zdaniem Kolegium zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu wskazują na realne możliwości płatnicze skarżących i tym bardziej uzasadniają stanowisko organu I instancji. Nie można bowiem zaakceptować argumentu, że należności z tytułu umów cywilnych mają pierwszeństwo w zaspokajaniu przed należnościami z tytułu opłat administracyjnych. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że nie znajduje uzasadnienia przenoszenie prywatnych należności na pozostałych podatników, podczas gdy skarżący posiadają stały dochód, który gwarantuje nie tylko zaspakajanie podstawowych potrzeb rodziny, ale umożliwia także przeznaczanie środków pieniężnych na inne cele, w tym na spłatę rat kredytu. Kolegium podkreśliło nadto, że poniesienie przez wnioskodawców kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie jest wydatkiem związanym z daną chwilą lecz trwa w czasie. Wniosek o rozgraniczenie wpłynął do organu I instancji w dniu [...] sierpnia 2017 r., a zatem nie jest to sytuacja nagła, która powoduje, że wnioskodawcy zostają obciążeni kosztami postępowania bez uprzedzenia. Strony miały możliwość przygotowania się do ich poniesienia. Organ odwoławczy ustalił, że po odliczeniu miesięcznych wydatków, skarżącym pozostaje kwota około 833,37zł (4,050,03zł – 3,216,66zł). Kolegium nie dało wiary skarżącym, że znajdują się w sytuacji, w której zachodzi niewątpliwa niemożność poniesienia przypadających na nich kosztów postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 2.100zł.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnieśli L. i J. małżonkowie J. zarzucając
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego, gdyż ich sytuacja materialna i zdrowotna – J.J. jest osobą niepełnosprawną i wymaga stałej pomocy osoby trzeciej – nie pozwala na ich uiszczenie, a nadto, mimo iż skarżący nie mają interesu w ustaleniu nowej granicy (zgodnie z wpisem w księdze wieczystej przysługuje im prawo własności całej działki nr [...]);
2) naruszenie art. 7 w związku z art. 267 K.p.a. polegające na obciążeniu skarżących połową kosztów postępowania, podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające organowi zwolnienie skarżących w całości od kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę wskazał, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie odmawiające zwolnienia skarżących od kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia jest art. 267 K.p.a., który stanowi, że w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Sąd I instancji wskazał, iż z brzmienia tego przepisu wynika, że zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia opłat i kosztów ma charakter uznaniowy, a w związku z tym orzekanie w takim przedmiocie powinno być poprzedzone bardzo starannie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym prowadzącym do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i życiowej strony. Uznanie administracyjne nie oznacza bowiem dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, lecz daje organowi większą swobodę co do jego treści. To zaś wiąże się z koniecznością dokonania rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym może bowiem stanowić jedynie rzetelna i wnikliwa analiza prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Sąd wskazał następnie, że w orzecznictwie podkreśla się, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego w sytuacji uznania administracyjnego są większe niż przy ustawowym ograniczeniu i powinien on zbadać stan faktyczny w sposób szczegółowy, mając na uwadze szczególną rolę decyzji uznaniowej, jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (art. 7 K.p.a.). Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W ocenie Sądu I instancji w sprawie niniejszej nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, a organy orzekające prawidłowo wnioskowały, że skarżący nie wykazali istnienia przesłanki wskazanej w art. 267 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Mieszkają na nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, której są właścicielami na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej. Nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny są emerytury w łącznej wysokości 4.050,03zł. Wydatki skarżących stanowią: koszt dwóch butli gazowych – 90zł, koszt zakupu środków czystości i higienicznych – 250zł, koszt zakupu ubrań, dojazdów do lekarzy - 500zł, zakup żywności – 2.000zł, koszt zakupu węgla – 293,33zł, koszt pilarza – 83,33zł. Łączne wydatki wynoszą 3.216,66zł.
W ocenie Sądu I instancji Kolegium prawidłowo przyjęło, że brak jest podstaw do uwzględnienia w ocenie zdolności skarżących do ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, comiesięcznych wydatków na spłatę rat zaciągniętego kredytu. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że opłaty i koszty administracyjne należy traktować jak wydatki bieżące w budżecie domowym, na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Nie można zatem przyjmować, że prywatne zobowiązania finansowe, takie jak spłata kredytów bankowych, powinny mieć pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (vide: postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 433/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zdaniem Sądu, trudno uznać spłatę miesięcznych rat kredytu za wydatek mający istotny wpływ na "niewątpliwą niemożność poniesienia przez stronę opłat", będącą przesłanką zwolnienia od nich, w sytuacji gdy skarżący mają do dyspozycji stały dochód z emerytur w łącznej wysokości 4.050,03zł oraz prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Sąd zgodził się z Kolegium, że zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu wskazują na realne możliwości płatnicze skarżących i tym bardziej uzasadniają stanowisko organów. Powyższe ustalenia doprowadziły organy obu instancji do słusznego wniosku o braku podstaw do zwolnienia skarżących od kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wobec nie wykazania przez skarżących przesłanki wymienionej w art. 267 K.p.a. Sąd wskazał jednocześnie, że kwestia prawidłowości ustalenia kosztów rozgraniczenia została już prawomocnie rozstrzygnięta i przekonanie skarżących o braku ich interesu prawnego w ustaleniu przebiegi granicy nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej. Tym samym zarzuty podnoszone w zakresie postępowania rozgraniczeniowego pozostają poza przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Z powyższych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli J. i L. małżonkowie J. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie art. 7 w związku z art. 267 K.p.a. polegające na uznaniu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zwolnienie skarżących od kosztów postępowania rozgraniczeniowego, mimo iż ich sytuacja materialna i zdrowotna (J.J. jest osobą niepełnosprawną i wymaga stałej pomocy osoby trzeciej) nie pozwala na ich uiszczenia, a nadto, iż skarżący nie mają interesu w ustaleniu nowej granicy, gdyż zgodnie z wpisem w księdze wieczystej przysługuje im prawo własności całej działki nr [...].
Mając na uwadze powyższy zarzut skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższy zarzut szerzej umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Ocenę zarzutów skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, iż przepis art. 267 K.p.a. pozwala organowi administracyjnemu na zwolnienie strony w części lub całości z obowiązku ponoszenia opłat i kosztów postępowania, w razie niewątpliwej niemożności ich poniesienia. Powyższe zwolnienie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet przy spełnieniu przesłanki merytorycznej organ może, ale nie musi dokonać powyższego zwolnienia. Oczywiście w każdej sytuacji organ winien uzasadnić w sposób przekonujący przyjęte rozwiązanie. Trafnie kwestie te wskazał Sąd I instancji.
Zwolnienie z opłat, kosztów i należności postępowania administracyjnego oparte jest na przesłance "niewątpliwej niemożności" poniesienia przez stronę owych obciążeń finansowych związanych z tokiem postępowania. Niewątpliwa niemożność poniesienia kosztów, to tyle co oczywisty, niezbity, ewidentny brak możliwości ich poniesienia. Z sytuacją tego rodzaju nie mamy do czynienia w badanej sprawy. Z okoliczności sprawy, które nie są kwestionowane w skardze kasacyjnej, wynika bowiem, że skarżącym, po opłaceniu wszystkich zadeklarowanych należności, pozostaje miesięcznie kwota około 830zł. Nie pozwala to potwierdzić "niemożności" poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, a tym bardziej nie wypełnia to przesłanki "niewątpliwej niemożności".
Z okoliczności sprawy wynika także, iż skarżący w kwietniu 2019 r. zaciągnęli kredyt i z tego tytułu spłacają miesięczne raty w wysokości 1.000zł. Powyższa rata przekracza kwotę 830zł, która skarżącym winna pozostawać na podstawie zadeklarowanych miesięcznych wydatków. Podważa to wiarygodność oświadczeń skarżących o wysokości ponoszonych wydatków, co bezpośrednio wpływa na możliwość zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego. Charakter prawny zwolnienia z kosztów powoduje, że to na stronie ciąży obowiązek rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej i udokumentowania okoliczności przemawiających za przyznaniem jej zwolnienia, bowiem to w oparciu o dostarczone przez stronę dowody potwierdzające jej sytuację finansową następuje ocena kwestii zwolnienia z opłaty (vide: wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 173/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Niezależnie jednak od powyższej uwagi, trafna jest ocena organów i Sądu I instancji tycząca braku podstaw do uwzględnienia wydatku z tytułu zaciągniętego kredytu przy ocenie przesłanki niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. Skarżący od 2017 r. uczestniczyli w postępowaniu rozgraniczeniowym, a od sierpnia 2018 r. wiedzieli o obowiązku pokrycia odpowiedniej części jego kosztów. W dniu [...] listopada 2018 r. obowiązek ten stał się ostateczny, zaś w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 29/19 także prawomocny. Zaciągniecie kredytu pogłębiającego stan zobowiązań skarżących, w sytuacji istnienia niepokrytych kosztów postępowania administracyjnego, nie może prowadzić do uznania, iż wskutek tego dodatkowego zobowiązania skarżący znaleźli się w stanie niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów postępowania administracyjnego. Możliwość skorzystania z prawa ubogich nie powinna obejmować osób, którzy wiedząc o zobowiązaniach publicznych, świadomym zachowaniem zmniejszają zakres swej wydolności finansowej i w tym upatrują podstawy dla korzystania ze zwolnienia z obowiązku pokrycia kosztów postępowania administracyjnego.
Przy ocenie przesłanki "niewątpliwej niemożności" poniesienia kosztów postępowania administracyjnego trafne jest także odwołanie się organów i Sądu I instancji do okoliczności związanych z udzieleniem skarżącym kredytu. Sam fakt udzielenia kredytu i wysokość miesięcznej raty zaprzecza temu, aby uzyskiwane dochodu i ponoszone wydatki uniemożliwiały skarżącym pokrycie kosztów postępowania administracyjnego.
Nie można zatem potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 267 K.p.a.
Jak już była o tym mowa, w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 267 K.p.a. na stronie ciąży obowiązek rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej i udokumentowania okoliczności przemawiających za przyznaniem jej zwolnienia z kosztów. Jakkolwiek nie ulega wątpliwości, że orzekanie w ramach uznania administracyjnego winno być poprzedzone szczególnie starannie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, to jednak co do zasady organ ocenia kwestię zwolnienia z opłaty w oparciu o dostarczone przez stronę dowody potwierdzające jej sytuację finansową. Z taką sytuacją mamy do czynienia w badanej sprawie. Organy opierając się na oświadczeniu i załączonych dowodach ustaliły wysokość dochodów i wydatków skarżących, w tym także wydatków związanych z leczeniem, uwzględniające koszty dojazdu do lekarzy. Nie można zatem uznać aby kwestia stanu zdrowia skarżących, a w szczególności niepełnosprawności J.J. i wynikających z tego tytułu wydatków była pominięta w dotychczasowym postępowaniu. Nie można także zgodzić się z tezą kasacji, iż konieczność zaciągnięcia przez skarżących kredytu wynikała z niemożności zaspokojenia bieżących potrzeb związanych z zakupem pożywienia, leków oraz utrzymaniem domu. Stanowisko to nie zostało poparte dowodami. Ponadto wydatki z powyższych tytułów zostały uwzględnione w puli wszystkich wydatków ponoszonych przez skarżących, a mimo to różnica między dochodem i wydatkami wynosiła około 830zł. Przeczy to tezie, że skarżący poza uzyskiwanymi świadczeniami emerytalnymi potrzebowali dodatkowego finansowania powyższych potrzeb. Nietrafny jest zatem zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. podnoszony w powyższym kontekście.
Nie może natomiast być przedmiotem oceny w ramach niniejszego postępowania zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 267 K.p.a. skierowany wobec samego obciążenia skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Jak już była o tym mowa kwestia ta została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 29/19 i nie może podlegać ponownej ocenie w toku aktualnie prowadzonego postępowania. Jego wyłącznym celem jest bowiem rozstrzygniecie o możliwości zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów, które zostały już ustalone.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło