II FSK 555/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Mirosław Surma, Protokolant Justyna Papiernik, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1529/19 w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1529/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") oddalił skargę W. W. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "DIAS") w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, Skarżący między innymi wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie od DIAS zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: - przepisu art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej: "o.p."), poprzez nie uwzględnienie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, co zostało uprawdopodobnione; - przepisu art. 162 § 2 o.p., poprzez nie uwzględnienie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji wymiarowej poprzez bezzasadne przyjęcie, że Skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu z pisma z dnia 12 sierpnia 2016 r., zawierającego informację o przedmiotowej decyzji; - art. 121 o.p., poprzez naruszenie zasady prowadzenia sprawy w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego, art. 122, art. 187 o.p. w związku z art. 192 o.p., poprzez niespełnienie wymogów wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego pozwalającego na należyte wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy; - art. 123 o.p., poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie oraz wypowiedzenia się w sprawie; - art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 122 o.p., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie i ocenę stanu faktycznego w sprawie; - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1267, dalej "K.p.a."), przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść Skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść Skarżącego. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie chybiony uznaje zarzut naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, art. 80 K.p.a., przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie. W rozpatrywanej sprawie ani organy podatkowe, ani WSA w ogóle nie stosowały przepisów K.p.a. Zatem w niniejszej sprawie nie mogło dojść do naruszenia przez WSA przepisów art. 7, 75 § 1, 77 § 1, art. 80 K.p.a. Nie trafne są również zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 162 § 2 o.p., art. 121 o.p., art. 122, art. 123, art. 187 o.p. w związku z art. 192 o.p., poprzez niespełnienie wymogów wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, pozwalającego na należyte wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 162 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Wykładnia zacytowanych powyżej przepisów nie pozostawia wątpliwości, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Pierwsza z powyższych przesłanek została w rozpoznawanej sprawie spełniona, co potwierdził również NSA w prawomocnym wyroku z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II FSK 554/20. Czwarta z przesłanek nie była sporna, gdyż Skarżący wraz z wnioskiem o przywróceniem terminu do złożenia odwołania, złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 5 sierpnia 2016 r. Nie została natomiast spełniona wyżej opisana druga przesłanka. W złożonym w dniu 3 października 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podał, że o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wspomnianej wyżej decyzji dowiedział się w dniu 26 września 2016 r., kiedy odebrał postanowienie tego organu z dnia 21 września 2016 r. o umorzeniu postępowania zażaleniowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjął WSA, że powyższe twierdzenie Skarżącego jest niezgodne z materiałem dowodowym niniejszego postępowania. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy, w dniu 7 września 2016 r. Skarżący otrzymał do wiadomości pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 sierpnia 2016 r., przekazujące DIAS zażalenie strony na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Na s. 2 tego pisma zawarto informację, że w dniu 5 sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję nr [...], w której określił zryczałtowany podatek dochodowy od osiągniętego dochodu w 2010 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości nabytej po 31 grudnia 2018 r. Odbiór tego pisma Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem (k. 236 akt administracyjnych). W związku z powyższym uznać należało, co słusznie uczynił WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że składając w dniu 3 października 2016 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, Skarżący uczynił to po upływie terminu wskazanego w art. 162 § 2 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wywodów autora skargi kasacyjnej w przedmiocie wpływu niepełnosprawności Skarżącego, co do możliwości logicznego rozumowania, kierowania swoim postępowaniem, a tym samym bieżącego reagowania na sytuację procesową. Przeczy temu cały przebieg postępowania w rozpatrywanej sprawie, w tym chociażby własnoręcznie pisanych pism przez Skarżącego (zob. na przykład k. 238-242 akt administracyjnych). Z uwagi na niespełnienie przez Skarżącego przesłanki złożenia wniosku w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a - jak już wyżej wskazano - przesłanki przywrócenia terminu muszą być spełnione łącznie, zbędne było, na co zasadnie wskazał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, analizowanie trzeciej przesłanki, tj. uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.