III OZ 176/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 137/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 137/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D.B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że sprawa niniejsza zainicjowana została skargą D. B. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej (co zostało wyraźnie wskazane przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 16 kwietnia 2020 r.). Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 252/19 Sąd zobowiązał Ministra Sprawiedliwości do rozpatrzenia wniosku D. B. z dnia 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 20 sierpnia 2019 r. W ocenie Sądu, w związku z powyższym w niniejszej sprawie wystąpiła tożsamość przedmiotowa, gdyż obie skargi dotyczą bezczynności Ministra Sprawiedliwości w rozpoznaniu tego samego wniosku z dnia 9 marca 2016 r. Nie ma również wątpliwości co do występującej tożsamości podmiotowej, bowiem skargę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 252/19 wniosła D. B., a zatem ta sama osoba, która złożyła skargę w niniejszej sprawie. Konsekwencją faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. Sąd uznał zatem, że z uwagi na prawomocny wyrok z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 252/19, korzystający z powagi rzeczy osądzonej, kolejna skarga D. B. wniesiona na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania tego samego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 marca 2016 r., jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając mu naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi mimo braku przesłanki res iudicata w sprawie, - art. 149 § 1a p.p.s.a. i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność w sytuacji, gdy wcześniej wydano wyrok na bezczynność taką stwierdzający jest związany tym wyrokiem w taki sposób, że winien orzekać wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania tego pierwotnego wyroku, a nie wedle stanu faktycznego i prawnego z chwili faktycznego orzekania. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżone postanowienie przybrało swój kształt w wyniku najwyraźniej niezrozumienia intencji skarżącej oraz subtelnych różnic między działaniem, które organ podjął, a tym które potencjalnie mógł podjąć. Zdaniem pełnomocnika skarżącej pismem z dnia 16 kwietnia 2020 r. wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, a nie bezczynność w wykonaniu wyroku tutejszego Sądu. Skarżąca kwestionowałaby bezczynność organu w wykonaniu tego wyroku, gdyby organ nie podjął w wyznaczonym mu przez WSA terminie działań zmierzających do rozpoznania wniosku. Tymczasem organ takie działania podjął, chociaż nie były one satysfakcjonujące dla skarżącej, bowiem nie udostępniono jej wszystkich żądanych dokumentów. Z tego właśnie powodu skarżąca kwestionuje bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Termin na jej udostępnienie zaczął powtórnie biec po otrzymaniu przez organ wyroku wraz z aktami sprawy. Organ wniosek skarżącej rozpoznał, jednak nie udostępnił żądanej informacji bez wydania decyzji odmownej, a więc popadł w bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej odnosząc swoje rozstrzygnięcie do konkretnego okresu nie oznacza, że skarga na bezczynność dotycząca tożsamej informacji, lecz innego okresu jest niedopuszczalna z powołaniem na przesłankę res iudicata. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie oraz podniósł, że zasadny jest wniosek Sądu I instancji, iż skarżąca przez wniesienie kolejnej skargi na bezczynność organu w istocie zmierza do powtórnego rozstrzygnięcia już prawomocnie rozpoznanej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pismem z dnia 16 lutego 2020 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w związku z wnioskiem z dnia 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r. skarżąca została zobowiązana do sprecyzowania skargi i wyjaśnienia, czy należy traktować ją jako skargę na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku z 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej, czy też skargę na niewykonanie wyroku z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 252/19. W odpowiedzi na to zarządzenie pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, a nie bezczynność w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik stwierdził, że organ przekroczył terminy ustawowe przewidziane na rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a równocześnie podjął działania w celu wykonania wyroku, choć niesatysfakcjonujące dla skarżącej. W tej sytuacji uznać należało, że słusznie Sąd I instancji odrzucił skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej. W tej sprawie istotne jest bowiem, że wyrokiem z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 252/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącej na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 marca 2016 r., zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 9 marca 2016 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten jest prawomocny. Zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 252/19 był wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 marca 2016 r. skierowany do Ministra Sprawiedliwości. Wniosek ten skarżąca uczyniła przedmiotem ponownej skargi, wniesionej w niniejszej sprawie. Tymczasem konsekwencją procesową faktu, że prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej, jest to, że nie można skutecznie wszcząć postępowania w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (art. 58 §1 pkt 4 p.p.s.a.). Powaga rzeczy osądzonej oznacza bowiem przeszkodę (ujemną przesłankę procesową), której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz niemożność modyfikacji orzeczenia sądu administracyjnego (a więc dokonanej nim oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej) w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex). Prowadzenie ponownego postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem byłby wniosek skarżącej z dnia 9 marca 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne. Niemniej jednak nie oznacza to oczywiście, że sposób postępowania organu po wydaniu wyroku zobowiązującego go do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 9 marca 2016 r. nie może zostać poddany kontroli sądu administracyjnego. Temu jednak służy inna instytucja procesowa, którą jest skarga na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z analizy pisma z dnia 16 kwietnia 2020 r. oraz zażalenia można wywnioskować, że żądanie skarżącej odpowiada w istocie funkcji, jaką spełnia powyższa instytucja skargi na niewykonanie wyroku, bowiem skarżąca zarzuca organowi nieterminowe wywiązanie się z obowiązku rozpatrzenia jej wniosku oraz niepełne, wadliwe rozpatrzenie tego wniosku, nie odpowiadające w pełni jej żądaniu. Do rozpatrzenia tego wniosku organ został zaś zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu. Skoro zaś organ został prawomocnym wyrokiem sądu zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, skarżąca, niezadowolona ze sposobu wywiązania się organu z nałożonego na niego wyrokiem sądu obowiązku, powinna złożyć skargę na niewykonanie tego wyroku przez organ w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Z tej przyczyny Sąd Wojewódzki wezwał stronę skarżącą do sprecyzowania, czy wniesiona przez nią skarga ma za przedmiot niewykonanie przez organ prawomocnego wyroku z dnia 11 czerwca 2019 r., niemniej jednak strona skarżąca stanowczo temu zaprzeczyła, jednoznacznie określając przedmiot skargi jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 marca 2016 r. W tej sytuacji Sąd I instancji zobowiązany był skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., co też zasadnie uczynił. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.