II GZ 7/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt VI SAB/Wa 19/20 w zakresie odrzucenia zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt VI SAB/Wa 19/20 w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Okręgowej Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Postanowieniem z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt VI SAB/Wa 19/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), odrzucił zażalenie M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2020 r. w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Okręgowej Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z dnia 12 listopada 2020 r. odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem i prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie złożenia od niego zażalenia, został uznany za doręczony skarżącemu w trybie art. 74a § 8 p.p.s.a. dnia 11 grudnia 2020 r. Pismem z dnia 16 grudnia 2020 r. (złożonym na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu 31 stycznia 2021 r.) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 12 listopada 2020 r. W ocenie Sądu I instancji, przewidziany w art. 194 § 2 p.p.s.a. termin na skuteczne złożenie zażalenia upłynął w dniu 18 grudnia 2020 r. Tymczasem skarżący nadał zażalenie w dniu 31 stycznia 2021 r., co oznacza, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. W zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 65 § 1 p.p.s.a. poprzez pominiecie warunków określonych w art. 74a p.p.s.a. i niezgodne z prawem doręczenie dokumentów - odpisu postanowienia; - art. 74a § 12 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie skarżącemu postanowienia opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub pieczęcią elektroniczną; - art. 194 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że doszło do uchybienia terminowi złożenia zażalenia na postanowienie, w sytuacji gdy nie rozpoczął się bieg terminu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, że w art. 74a § 12 p.p.s.a. wyraźnie wskazano, iż doręczane pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane przez sąd w formie dokumentu elektronicznego, są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Zdaniem skarżącego, postanowienie z dnia 12 listopada 2020 r. nigdy nie zostało mu doręczone jako dokument elektroniczny, tj. jako np. załącznik zapisany w formacie pdf opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub pieczęcią elektroniczną, podpisane natomiast zostało pismo przewodnie (nie będące postanowieniem) w systemie ePUAP i dlatego zapewne sąd twierdzi, iż doręczono skarżącemu prawidłowo podpisane postanowienie. Jednak z akt sprawy nie wynika również, iż skarżącemu doręczono podpisany elektronicznie dokument (postanowienie). Jedynym dowodem, jakim dysponuje sąd, jest wydruk na karcie 142 akt sądowych, jednak nie wynika z niego, co doręczono skarżącemu i czy był to dokument podpisany zgodnie z wymaganiami art. 74a § 12 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 194 § 2 p.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Zażalenie złożone po tym terminie podlega odrzuceniu (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Dla oceny, czy zażalenie zostało złożone w terminie, konieczne jest zatem jednoznaczne ustalenie daty doręczenia stronie zaskarżonego postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie ustalił prawidłowo tej okoliczności, dlatego odrzucenie zażalenia należało ocenić jako co najmniej przedwczesne. Otóż, jak wynika z akt sprawy, zaskarżone postanowienie z dnia 12 listopada 2020 r. zostało przesłane przez Sąd I instancji przy piśmie przewodnim z dnia 26 listopada 2020 r. na wskazywany przez skarżącego adres elektroniczny – [...] (k. 139 akt sądowych). Doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej zostało uregulowane w art. 74a p.p.s.a. Zgodnie z art. 74a § 3 pkt 1 p.p.s.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu. W przypadku nieodebrania pisma pomimo dwukrotnego zawiadomienia, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 p.p.s.a). Stosownie zaś do treści art. 74a § 12 p.p.s.a. pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane przez sąd w formie dokumentu elektronicznego, są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Przepis ten wyraźnie stanowi o bezwzględnym obowiązku Sądu do podpisania każdego pisma wychodzącego z Sądu do stron. Oznacza to, że każde pismo Sądu musi być odrębnie podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Dopiero spełnienie tych wymogów będzie stanowiło realizację obowiązku doręczania odpisów w formie elektronicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FZ 369/21, z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt III OZ 684/21 oraz z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OZ 1139/21). Tylko bowiem spełnienie opisanych wyżej warunków wywoływać będzie określone skutki procesowe, w tym rozpoczęcie biegu terminów procesowych. Dla skuteczności zawiadomienia, o którym mowa w art. 74a § 3 p.p.s.a., o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego, a w konsekwencji do uznania pisma za doręczone w trybie art. 74a § 8 p.p.s.a., konieczne jest zatem, aby nie tylko to pismo, lecz również dołączone do niego załączniki były opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Ta okoliczność powinna w sposób niebudzący wątpliwości zostać udokumentowana przez sąd w aktach sprawy. Tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, że odpis postanowienia Sądu z dnia 12 listopada 2020 r., przesłany skarżącemu wraz z pismem przewodnim z dnia 26 listopada 2020 r. zawierał podpis kwalifikowany albo pieczęć kwalifikowaną. Znajdujące się na karcie 144 akt sądowych Urzędowe Poświadczenie Doręczenia nie potwierdza bowiem powyższej okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem ocenić, czy doręczany w trybie art. 74a p.p.s.a. odpis postanowienia spełniał wymóg odpisu w formie elektronicznej, a w konsekwencji, czy doręczenie to było skuteczne. Opisane wyżej okoliczności świadczą o tym, że Sąd I instancji nie ustalił prawidłowo daty doręczenia skarżącemu zaskarżonego postanowienia, co – jak wspomniano – stanowi warunek dokonania oceny terminowości wniesienia zażalenia. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji zobowiązany będzie zatem ustalić, czy odpis postanowienia z dnia 12 listopada 2020 r., który uznany został przez WSA za doręczony w trybie art. 74a § 8 p.p.s.a. w dniu 11 grudnia 2020 r., został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.