III OZ 684/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 22/21 o odrzuceniu skargi A.K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 22/21 odrzucił skargę A.K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia podał, że A.K., za pomocą poczty elektronicznej, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 6 kwietnia 2021 r., pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia – poprzez wskazanie adresu zamieszkania. Ponadto, przy kolejnym piśmie z dnia 13 kwietnia 2021 r. przesłano skarżącemu odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II o wezwaniu go do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia w/w pisma zostały doręczone skarżącemu w dniu 13 kwietnia 2021 r. (karta nr 59 akt sprawy). W piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r. A.K. złożył dwa oświadczenia. W pierwszym wyjaśnił, że oznaczenie jego miejsca zamieszkania zostało podane pod imieniem i nazwiskiem oraz w piśmie dotyczącym dokumentów źródłowych do sprawy o sygn. II SPP/Gd 46/21. Skarżący powołał się na art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zdaniem skarżącego, przepis art. 46 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") nie obliguje strony do podania adresu zamieszkania, gdy wnosi ona skargę w formie elektronicznej, a więc nie ma potrzeby wysyłania stronie korespondencji w formie papierowej. Jednakże, z ostrożności procesowej, skarżący wskazał swój adres zamieszkania. W drugim oświadczeniu skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia wzywającego go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z uwagi na złożony wniosek z dnia 2 kwietnia 2021 r. o przyznanie mu prawa pomocy. Na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z dnia 19 kwietnia 2021 r., pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. poinformowano skarżącego, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 kwietnia 2021 r. wpłynął do sprawy o sygn. II SAB/Gd 21/21, a nie do niniejszej sprawy, wobec czego brak jest podstaw do uchylenia zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w tej sprawie. Jak wynika z notatki urzędowej pracownika Oddziału Finansowo – Budżetowego Sądu (karta nr 78 akt sprawy), w okresie od dnia 3 lutego 2021 r. do dnia 24 maja 2021 r. skarżący nie uiścił wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., od skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W świetle art. 220 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skutkiem nieuiszczenia, pomimo wezwania, wpisu od skargi jest jej odrzucenie przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż skarżący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, z pouczeniem o konsekwencjach procesowych w przypadku braku realizacji wezwania w tym zakresie, które zostało prawidłowo doręczone stronie najpierw w dniu 13 kwietnia 2021 r., a następnie w dniu 23 kwietnia 2021 r. W odpowiedzi na pierwsze wezwanie skarżący powołał się na złożony wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, jednakże na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II wyjaśniono skarżącemu, że wniosek ten dotyczył innej sprawy toczącej się przed tutejszym Sądem. Wyjaśnienie doręczono skarżącemu w dniu 23 kwietnia 2021 r., a zatem 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 30 kwietnia 2021 r. W zakreślonym terminie skarżący – prawidłowo pouczony o swojej sytuacji procesowej – nie uiścił wpisu, co uniemożliwia nadanie jego skardze dalszego biegu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., skargę odrzucił. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie: 1) § 2 pkt 3 Zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych, poprzez jego niezastosowanie w zakresie wymienionym w uzasadnieniu; 2) poświadczenie nieprawdy przez funkcjonariusza publicznego unormowane w art. 271 § 1 Kodeksu karnego. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów. Stwierdził, że postanowienie z dnia 27 maja 2021, doręczone mu w dniu 2 czerwca 2021 r. przez elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej nie zawiera: a) pełnej treści oryginału w braku odwzorowania podpisu sędziego pod sentencją i uzasadnieniem. Zarządzenie nr 14 Prezesa NSA z dnia 6 sierpnia 2015 r. nie normuje opatrywania odpisu dokumentu odciskiem lub nadrukiem pieczęci urzędowej i potwierdzeniem za zgodność z oryginałem w miejscach w których powinien widnieć podpis sędziego a z takim faktem mamy do czynienia w przedmiotowym postanowieniu; b) potwierdzenia za zgodność z oryginałem przez upoważnioną do tego celu osobę, czyli sędziego który wydał postanowienie. Poświadczenie zgodności z oryginałem dokumentu może nastąpić tylko w dwóch przypadkach: jeżeli poświadcza kopię dokumentu podmiot, który go wystawił, albo gdy zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego odpis dokumentu został poświadczony za zgodność z oryginałem przez notariusza. Jeżeli dokument ma być dowodem w sprawie sądowej, wówczas za zgodność z oryginałem może jeszcze poświadczyć występujący w sprawie pełnomocnik strony który jest adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; c) wskazania upoważnienia dla referenta [...] do poświadczenia za zgodność podpisu sędziego WSA w Gdańsku Diany Trzcińskiej w zaskarżonym postanowieniu; d) kwalifikowanego podpisu elektronicznego sędziego, który je wydał. Ponadto wskazał, że zarządzenie z dnia 19 kwietnia 2021 r., o którym mowa w informacji sekretariatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2021 r. nie zostało doręczone skarżącemu, toteż stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż: "zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 19 kwietnia 2021 r. poinformowano skarżącego, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy z 2 kwietnia 2021 r. wpłynął do sprawy o sygn. II SAB/Gd 21/21, a nie do niniejszej sprawy (...)" jest poświadczeniem nieprawdy przez funkcjonariusza publicznego co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlegające karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do treści art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem, o którym mowa w § 1, jest m.in. skarga (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Nieuiszczenie opłaty od pisma czyni niemożliwym nadanie mu biegu. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, iż skarżący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł oraz pouczony o konsekwencjach procesowych w przypadku braku realizacji wezwania w tym zakresie, polegających na odrzuceniu skargi jako nieopłaconej. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 13 kwietnia 2021 r., a następnie – wobec powołania się przez niego na złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy – poinformowano go, że wniosek ten dotyczył innej sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Wyjaśnienie to doręczono skarżącemu w dniu 23 kwietnia 2021 r., a zatem – przyjmując rozwiązanie bardziej korzystne dla strony – Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, iż 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 30 kwietnia 2021 r. Skarżący w zakreślonym terminie wpisu nie uiścił, wobec czego Sąd prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Skarżący powyższego stanowiska nie kwestionuje, skupiając swoje zarzuty wyłącznie na – jego zdaniem – uchybieniach formalnych doręczonego mu w sposób elektroniczny postanowienia o odrzuceniu skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w zażaleniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Należy wyjaśnić skarżącemu, iż stosownie zaś do treści art. 74a § 12 P.p.s.a. pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane przez sąd w formie dokumentu elektronicznego, są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną. Jak wskazano w § 2 pkt 3 zarządzenia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych, odpis to dokument zawierający pełną treść oryginału dokumentu sporządzony w dowolnej technice zapewniającej trwałość i niezmienność zawartych w nim informacji, potwierdzony za zgodność z oryginałem przez upoważnioną do tego celu osobę i opatrzony odciskiem lub nadrukiem pieczęci urzędowej oraz informacją "odpis". Pieczęcią urzędową jest natomiast metalowa, tłoczona pieczęć okrągłą zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie sądu (§ 2 pkt 4 w/w zarządzenia). Mając na względzie aktualne możliwości (a w zasadzie ograniczenia) techniczno-teleinformatyczne w zakresie elektronicznego sporządzania odpisów orzeczeń sądu administracyjnego (brak elektronicznego odpowiednika pieczęci urzędowej sądu, tj. okrągłej pieczęci zawierającej pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie sądu) sporządzenie tego rodzaju odpisów poprzez sporządzenie skanu papierowej wersji odpisu orzeczenia i podpisanie tego rodzaju dokumentu kwalifikowanym podpisem elektronicznym stanowi realizację obowiązku doręczania odpisów w formie elektronicznej (por. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FZ 369/21). Skarżący otrzymał przesyłkę sądową nadaną z przypisanej wyłącznie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku elektronicznej skrzynki podawczej "WSA Gdańsk", zlokalizowanej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), podpisane podpisem elektronicznym. Z akt sprawy bezspornie wynika natomiast prawidłowość formalna zaskarżonego postanowienia, które zostało osobiście podpisane przez sędziego WSA w Gdańsku Dianę Trzcińską. Odpis postanowienia został sporządzony przez upoważnionego pracownika Sądu – referenta Dagmarę Szymańską i prawidłowo doręczony skarżącemu w formie elektronicznej, nie naruszając przy tym w/w § 2 pkt 3 zarządzenia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. Ponadto wyjaśnić należy, iż podstawę wystosowania do skarżącego wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 23 kwietnia 2021 r. stanowiło zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z dnia 19 kwietnia 2021 r., dlatego też użycie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwrotu "zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 19 kwietnia 2021 r. poinformowano skarżącego (...)" nie jest żadnym uchybieniem procesowym. Argumentacja skarżącego we wskazanym zakresie ma charakter wyłącznie polemiczny i nie mogła w ten sposób doprowadzić do skutecznego zakwestionowania zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.