III OZ 203/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 704/20 o odrzuceniu skargi M.P. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 704/20 odrzucił skargę M.P. (dalej: skarżący) na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący, drogą elektroniczną, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej za pośrednictwem platformy ePUAP, poprzez jej własnoręczne podpisanie i przesłanie do Sądu za pośrednictwem urzędu pocztowego lub nadesłanie skargi opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, w terminie 2 miesięcy, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 w związku art. 46 § 1 pkt 4 w związku z art. 46 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwana dalej: P.p.s.a.). Skarżący został poinformowany, że przesłana skarga z dnia 3 marca 2020 r., stanowiąca załącznik do pisma przewodniego nie została opatrzona podpisem. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 16 lipca 2020 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Termin do wykonania wezwania upłynął w dniu 16 września 2020 r. Skarżący w dniu 22 września 2020 r. nadesłał, za pośrednictwem platformy ePUAP, skargę opatrzoną podpisem elektronicznym. Odrzucając skargę Sąd wskazał, że wezwanie do podpisania skargi kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym zostało skarżącemu doręczone zgodnie z art. 74a § 1, § 3 i § 5 P.p.s.a., w dniu 16 lipca 2020 r. Skarżący obowiązany był zatem podpisać skargę w wyznaczonym dwumiesięcznym terminie, tj. do 16 września 2020 r. Skarżący w dniu 22 września 2020 r. nadesłał, za pośrednictwem platformy ePUAP skargę opatrzoną podpisem elektronicznym, jednakże z uchybieniem terminu do wykonania wezwania. Skarga zatem jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. 1) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2a P.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżący nie podpisał skargi kwalifikowanym podpisem elektronicznym i w konsekwencji odrzucenie skargi na tej podstawie; 2) art. 57 P.p.s.a. poprzez nieuznanie pisma skarżącego z dnia 3 marca 2020 r. za podpisaną skargę w sytuacji, gdzie spełnia ona wymagania art. 57 P.p.s.a. W konkluzji zażalenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 P.p.s.a.). Stosownie do treści z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W przedmiotowej sprawie, skarżący wniósł skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Skargi na uchwały [...],[...] oraz [...] ". Podpis elektroniczny został złożony jedynie pod ww. pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd I instancji wezwał skarżącego do usunięcia, w terminie 2 miesięcy, braków formalnych skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Termin do wykonania wezwania upłynął w dniu 16 września 2020 r., natomiast skarżący w dniu 22 września 2020 r. nadesłał, za pośrednictwem platformy ePUAP, skargę opatrzoną podpisem elektronicznym, a zatem uczynił to po upływie terminu do wykonania wezwania. Wyjaśnienia wymaga, że platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne - w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga) po czym podpiszemy to pismo ogólne to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b P.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki. Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób. Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 P.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a. Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.