II OSK 2027/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 783/19 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mariusz Kozina (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] znak: [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z [...] lipca 2017 r. nr [...], znak: [...], nakładające na współwłaścicieli budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. K. [...] w W. K. P. i M. K.: 1. Grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 6000 zł, z powodu uchylania się przez zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w przesłanym tytule wykonawczym z dnia 14 czerwca 2017 r.; 2. Obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł. Jednocześnie wezwano zobowiązanych do: 1. Uiszczenia nałożonej grzywny wraz z opłatą za wydanie niniejszego postanowienia tj. łącznej kwoty 6068 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia na rachunek Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w W.; w przypadku nieuiszczenia w terminie, kwota ta zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. 2. Wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia; w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, orzeczone zostanie wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego; 3. niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o wykonaniu obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 783/19, po rozpoznaniu wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, oddalił ten wniosek. Sąd wskazał, że obowiązek o charakterze pieniężnym ma z natury odwracalny charakter, bowiem w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 grudnia 2019 r. oddalił powyższą skargę, uznając, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw. Skarżący w piśmie z 6 kwietnia 2020 r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. W treści skargi kasacyjnej został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia MWINB z [...] maja 2019 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia na skarżącego i K. P. (współwłaścicieli budynku) w wysokości 6000 zł, a to z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków polegających na prowadzeniu czynności w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, np. w postaci sprzedaży składników majątkowych należących do powoda. Na skutek dokonanej sprzedaży nabywcy rzeczy mogliby nabyć składniki majątkowe będące własnością skarżącego, a następnie po ewentualnym uchyleniu postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny, skarżący nie byłby w stanie odzyskać należących uprzednio do niego składników majątku. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Wniosek o wstrzymanie zaskarżonej nie zasługuje na uwzględnienie i jako taki podlega oddaleniu. Na etapie postępowania kasacyjnego od wyroku oddalającego skargę dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. (uchwała siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zatem występując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 6000 zł oraz obciążającego skarżącego kosztami egzekucyjnymi za wydanie tego postanowienia skarżący powinien wskazać okoliczności faktyczne lub prawne, których wystąpienie z uwagi na jego aktualną sytuację mogłoby doprowadzić do spowodowania w jego aktualnej sytuacji niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków. Znaczną szkodę należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W przedmiotowej sprawie skarżący jako współwłaściciel budynku mieszkalnego w W. przy ul. K. [...] wraz z drugim współwłaścicielem K. P. został zobowiązany do przeprowadzenia kontroli stanu technicznego instalacji i elementów tego budynku, instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie wskazanym w decyzji MWINB z [...] lutego 2017 r. i przekazania sporządzonej na podstawie tej kontroli ekspertyzy stanu technicznego tego budynku PINB w W.. Z powodu uchylania się od wykonania tego obowiązku została na skarżącego i K. P. nałożona grzywna w wysokości 6000 zł w celu przymuszenia ich do wykonania ww. obowiązków. Uzasadniając konieczność zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. wskazano na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków polegających na prowadzeniu czynności w toku postępowania egzekucyjnego np. w postaci sprzedaży składników majątkowych należących do skarżącego. Skarżący obawia się, że składniki majątkowe zostaną sprzedane w drodze egzekucji administracyjnej a następnie po ewentualnym uchyleniu postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny, nie będzie możliwe odzyskanie należących uprzednio do niego składników majątkowych. W ocenie NSA skutki na które powołuje się skarżący nie są bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonego postanowienia. Postanowienie zobowiązuje do uiszczenia grzywny na rzecz organu jako środek przymusu wobec niewykonania obowiązków przeprowadzenia kontroli stanu technicznego budynku i jego instalacji i przekazania wyników tejże kontroli w postaci ekspertyzy. W razie jej nieuiszczenia zostanie wszczęta egzekucja administracyjna należności pieniężnych, która w razie braku zaspokojenia z środków pieniężnych może prowadzić do spieniężenia składników majątku zobowiązanego. Ponadto niewykonanie obowiązku pomimo uiszczenia grzywny skutkować będzie orzeczeniem wykonania zastępczego tego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanych. Z tego wynika, że bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia będzie konieczność uiszczenia wskazanej kwoty pieniężnej. Wszczęcie egzekucji administracyjnej i sprzedaż składników majątku zobowiązanych nastąpi jedynie gdy wskazana kwota nie zostanie wpłacona na konto organu w przewidzianym do tego terminie. Zatem z zaskarżonego postanowienia wprost nie wynika wszczęcie egzekucji administracyjnej, która miałaby doprowadzić do sprzedaży składników majątku zobowiązanego, czego obawia się skarżący i z czym wiąże powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia jest konieczność wpłaty grzywny. W orzecznictwie przyjmuje się, że uiszczenie środków pieniężnych co do zasady nie kwalifikuje się jako znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków bowiem w razie ich wpłaty a następnie uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny środki pieniężne podlegają zwrotowi. Wobec tego nie występują wspomniane zagrożenia. Nadto by zakwalifikować wpłatę środków pieniężnych jako znaczną szkodę należy wykazać czy owa wpłata spowoduje dla sytuacji finansowej lub życiowej zobowiązanego skutek w postaci braku możliwości pokrycia podstawowych potrzeb życiowych czy też niemożliwość zarobkowania lub prowadzenia działalności gospodarczej. Wniosek o wstrzymanie nie wskazuje okoliczności ani dowodów na potwierdzenie, że takie niebezpieczeństwo może zaistnieć w sytuacji skarżącego. Nie wiadomo nic o sytuacji majątkowej skarżącego kasacyjnie. Nawet ewentualne spieniężenie majątku w drodze egzekucji administracyjnej należności pieniężnych celem pokrycia orzeczonej grzywny, która nie została dobrowolnie zapłacona, nie zawsze prowadzi do znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków przy założeniu, że tego samego rodzaju co spieniężony składnik majątkowy można nabyć. NSA bazując na powyższych argumentach nie miał żadnych podstaw aby formułować wnioski odnośnie do faktycznej sytuacji skarżących. Przedstawiona argumentacja nie pozwalała także na uprawdopodobnienie wystąpienia w sytuacji skarżących zagrożeń wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ponownie podkreślić należy, że konieczność wpłaty środków pieniężnych, a do tego sprowadza się wykonanie zaskarżonego postanowienia, co do zasady nie wywołuje trudnych do odwrócenia skutków bowiem w razie uwzględnienia skargi na zaskarżony akt możliwe jest wystąpienie o zwrot wpłaconej kwoty. Z uwagi na przesłankę znacznej szkody przy świadczeniu pieniężnym znaczenie ma czy skarżący zobowiązany do wpłaty jest w stanie bez uszczerbku dla własnej egzystencji dokonać tej wpłaty. Podkreślić należy, iż we wniosku o wstrzymanie brak informacji o sytuacji majątkowej skarżących a to z nią można by wiązać zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skarżący powinni wykazać poprzez przedstawienie stosownych dokumentów źródłowych, że uiszczenie takiej grzywny rodzi zagrożenia z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak w tym zakresie uniemożliwia dokonanie przez Sąd oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i osobistej skarżących. Na podstawie tak sformułowanego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Brak precyzyjnego wskazania przez skarżących przesłanek wymaganych przez przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. uniemożliwił bowiem Sądowi ocenę zasadności wniosku złożonego na tej podstawie prawnej. Słusznie zauważył Sąd I instancji rozpatrując wniosek o wstrzymanie na etapie skargi, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Wobec tego skarżący może w każdej chwili uniknąć konieczności wpłaty grzywny w celu przymuszenia gdy spełni obowiązek, do którego był zobowiązany tytułem wykonawczym w postaci decyzji MWINB z [...] lutego 2017 r. tj. przedłożenie protokołu kontroli i ekspertyzy technicznej budynku przy ul. K. [...] w W.. Stan sprawy wskazuje, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie wykazał istnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.