I SA/Bk 399/20
WyrokWSA w Białymstoku2020-10-07
Skład orzekający: sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca dochowała należytej staranności przy zawieraniu transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT), a w szczególności, czy miała świadomość udziału w karuzeli podatkowej, co mogłoby skutkować odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, iż skarżąca miała świadomość lub powinna była mieć świadomość udziału w karuzeli podatkowej. Pomimo ustaleń dotyczących nieprawidłowości u dalszych kontrahentów i skokowego wzrostu WDT, brak było jednoznacznych dowodów na świadome działanie skarżącej lub niedochowanie przez nią należytej staranności. Informacje z prokuratury nie wykazały przedstawienia zarzutów skarżącej ani osobom ją reprezentującym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz utrzymania tej decyzji w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. Skarżąca, N. K., prowadząca działalność gospodarczą, zadeklarowała w kwietniu 2015 r. znaczną nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu. Organy podatkowe zakwestionowały transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) kawy na rzecz estońskiej firmy S., uznając je za pozorne i mające na celu wyłudzenie VAT. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2015 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].09.2019 r. nr [...].
Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. (dalej również: "Naczelnik US") określił N. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą D. z siedzibą w F. (dalej: "skarżąca"), za kwiecień 2015 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 879.591 zł w miejsce zadeklarowanej kwoty 1.324.855 zł
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca w złożonej [...] maja 2015 r. deklaracji wykazała: nabycie towarów i usług o wartości netto 8.374.393 zł oraz podatek naliczony z tego tytułu w wysokości 1.912.650 zł; sprzedaż na terytorium kraju według stawki 23% o wartości netto 1.369.891 zł oraz podatek VAT z tego tytułu w wysokości 315.075 zł; sprzedaż na terytorium kraju według stawki 8% o wartości netto 100.115 zł oraz podatek VAT z tego tytułu w wysokości 8.009,00 zł; sprzedaż na terytorium kraju w procedurze TAX FREE (stawka 0%) o wartości netto 1.048.379,00 zł; wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów o wartości netto 1.150.919 zł oraz podatek VAT z tego tytułu w wysokości 264.711 zł; wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (stawka 0%) o wartości 6.020.347 zł.
Naczelnik US wszczął wobec skarżącej kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia prawidłowości i rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. w świetle ww. deklaracji VAT-7. Protokół kontroli podatkowej został doręczony w dniu [...] października 2016 r. pełnomocnikowi kontrolowanej. Postanowieniem z [...] listopada 2016 r., Naczelnik US wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, że skarżąca prowadzi indywidualną działalność gospodarczą zgłoszoną do CEiDG w 2001 r. a jako główny jej przedmiot zgłoszono sprzedaż hurtową niewyspecjalizowaną. Od 2001 r. skarżąca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT składającym deklaracje za okresy miesięczne VAT 7, jest też zarejestrowanym podatnikiem VAT UE. W badanym okresie skarżąca zajmowała się handlem chemią gospodarczą i artykułami spożywczymi. Sprzedaż ewidencjonowano wystawiając faktury VAT oraz przy zastosowaniu kasy rejestrującej. Przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (dalej: "WDT") w kwietniu 2015 r. (zadeklarowanej na łączną kwotę 7.316.515 zł) była głównie kawa Jacobs Kronung w gramaturze 500g. Największą sprzedaż zrealizowano na rzecz 4 podmiotów, tj.: S. z siedzibą w T. (Estonia), U. z siedzibą w W. (Litwa), F. z siedzibą w M., (Litwa) i C. w R. (Łotwa). Zapłatę należności z tytułu wystawionych faktur WDT otrzymywała w formie przelewów na rachunek bankowy. Do każdej faktury dołączony był list przewozowy CMR.
Naczelnik US ustalił ponadto, że towary zostały zakupione przez skarżącą u krajowych dostawców, którymi w kwietniu 2015 r. byli: I. sp. z o.o. sp. k. w W., B. sp. z o.o. sp. k. w K., T. Sp. z o.o. Sp. k. w S., S. Sp. z o.o. w C., W. Sp. z o.o. w K., V. Sp. z o.o. w W. i H. w B.
Zdaniem organu, wystawione przez skarżącą faktury VAT, na których ujęto wewnątrzwspólnotową dostawę kawy Jacobs Kronung 500 g na rzecz S. w łącznej kwocie 2.043.041,44 zł nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Zdaniem organu I instancji, skarżąca pozorowała dostawy na rzecz tego podmiotu w celu otrzymania nienależnego zwrotu podatku VAT.
W odniesieniu do S. organ podatkowy ustalił, że dostawa towarów realizowana była przez firmy przewozowe T. i P. Przesłuchany w sprawie H. K., świadczący usługi na rzecz litewskiej firmy spedycyjnej U. na pytanie, czy w drodze powrotnej jechał "na pusto" czy też wracał z towarem odpowiedział, że "nie wie, nie pamięta". Z kolei P. I. zeznał, że woził do M. na Litwie kawę, która była ładowana w magazynie firmy D.. Kawa ta była rozładowywana w M. przez magazynierów, którzy sprawdzali nalepki, następnie ładowali towar i następował transport powrotny do Polski, do W. Podczas wywozu towaru na Litwę nadawcą towaru była firma skarżącej, zaś odbiorcą S., natomiast podczas transportu powrotnego nadawcą towaru była firma K. a odbiorcą firma A..
Z listów CMR wynika, że miejscem przeznaczenia nie była Estonia, lecz Litwa ([...]). Towar dostarczany był do przedsiębiorstwa K. w M. na Litwie, gdzie znajdował się magazyn wynajmowany od tego przedsiębiorstwa przez S.. Kontakty handlowe pomiędzy ww. podmiotami realizowane były: z ramienia skarżącej przez P. D. i P. D., zaś z ramienia S. - przez jedynego członka zarządu J., który składał zamówienia na towar za pośrednictwem poczty elektronicznej. Transport został zamówiony przez kupującego, kawę załadowano w Polsce pod adresem, gdzie znajduje się biuro i magazyn firmy D., natomiast rozładowano w M.
Organ ustalił, że zakupione u skarżącej towary S. odsprzedawała w spornym okresie łotewskiej spółce K. w siedzibą w R. S. zadeklarował zakup i odsprzedaż towarów jako transakcje wewnątrzwspólnotowe trójstronne. Estońskie władze podatkowe wskazały, że adres siedziby tej spółki jest ryzykownym adresem, pod którym jest zarejestrowanych wiele podejrzanych firm. Na liście płac tej spółki nigdy nie było żadnych pracowników, estońskie władze podejrzewają, że spółka ta może działać jako spółka wiodąca. Na fakturach wystawionych przez spółkę S. miejsce załadunku jest tożsame z miejscem rozładunku towarów, co oznacza, że towar będący przedmiotem transakcji pomiędzy spółkami S. i K. znajdował się cały czas w tym samym miejscu. Firma dokonała zapłaty za zakupione towary w pełnej kwocie za pośrednictwem rachunku bankowego. Łotewskie władze nie wykryły w trakcie kontroli dowodów podających w wątpliwość transakcje pomiędzy S. a K..
Następnie towary zakupione od spółki S. zostały sprzedane przez K. na rzecz polskiej firmy A. sp. z o.o. w W. Kontrahent ten dokonał zapłaty w pełnej kwocie z rachunku bankowego należącego do A. sp. z o.o., towar natomiast został dostarczony do magazynu M. Sp. z o.o. pod adresem ul. [...]. Koszty transportu z B. do magazynu w M. na Litwie ponosiła S., natomiast z M. do S.
Odnośnie A. Sp. z o.o. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ustalił, że spółka była zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT od [...] października 2014 r. do [...] września 2015 r. – kiedy to została wykreślona z rejestru. Posiadała siedzibę w wirtualnym biurze. Spółka złożyła do urzędu jedynie zerową deklarację VAT-7K za IV kwartał 2014 r. Nie złożyła informacji podsumowujących VAT-UE. Z decyzji dyrektora UKS w G. z [...] czerwca 2016 r. wynika m.in., że nie prowadziła ona działalności gospodarczej, w toku postępowania nie dostarczyła żadnej dokumentacji księgowo – podatkowej; w okresie styczeń – marzec 2015 r. otrzymała wpłaty od firmy A. na kwotę 20.060.967,67 zł. W tym samym okresie spółka A. wypłaciła kwotę 3.123.319,60 EURO na rzecz K. Po analizie przepływów finansowych organ przyjął, że spółka A. nie posiadała własnych środków, a płatności za towar dokonywała z chwilą otrzymania środków od kontrahenta.
Odnośnie C. sp. z o.o. sp.k, która była głównym dostawcą kawy do skarżącej w badanym okresie ustalono, że do każdej wystawionej przez nią faktury był dołączony list przewozowy CMR. Przeprowadzenie w spółce kontroli wszczętej 6 sierpnia 2015 r. okazało się niemożliwe z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem. Ustalono, że spółka nie posiada siedziby i miejsca prowadzenia działalności pod wskazanym adresem – znajduje się tam kamienica z siedzibami różnych firm., brak jest magazynu czy strefy produkcyjnej, a umowa podnajmu adresu została rozwiązana z dniem [...] kwietnia 2015 r. Z dniem [...] lutego 2016 r. spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT, a [...] marca 2016 r również z KRS (na wniosek tej spółki). Organ zauważył, że kwoty wynikające z faktur wystawionych przez C. na rzecz skarżącej mieszczą się w obrocie wykazanym w deklaracji VAT-7 za kwiecień 2015 r. Ustalono, że w kontrolowanym okresie spółka była zarejestrowanym i czynnym podatnikiem VAT. Jednocześnie wskazano, że Prokuratura Rejonowa w P. prowadzi śledztwo przeciwko m.in. J. R.(prezesowi zarządu tej spółki) przestawiając zarzut działania w zorganizowanej grupie przestępczej, a J. R. występuje w tym postępowaniu od [...] listopada 2014 r. w charakterze podejrzanego.
Odnośnie B. sp. z o.o. sp. k. ustalono, że wystawioną przez tę spółkę fakturę skarżąca opłaciła przelewem. B. ujęta tą fakturę w ewidencji sprzedaży, a podatek należny rozliczyła w deklaracji VAT-7. Spółka ta kawę nabywała od spółki W. w W. na podstawie faktur, które były opłacane przelewem. Przedmiotem wykonywanej działalności B. jest sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, spółka wynajmowała pomieszczenia magazynowo – biurowe. Co do spółki W. istnieją ustalenia, że uczestniczyła w karuzeli podatkowej pełniąc w niej rolę bufora, jednak Naczelnik W. UCS w P. stwierdził brak wystarczających dowodów na brak staranności ze strony prezesa zarządu B. przy zawieraniu transakcji z tą spółką.
Odnośnie T. sp. z o.o. sp.k. ustalono, że w spornym okresie była czynnym i zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Organ pierwszej instancji dokonując analizy faktur wystawionych przez tą spółkę w marcu 2015 r. na rzecz skarżącej wskazał, że kawę wykazaną w nich T. nabyła od spółki A.. W przypadku faktury ujętej przez skarżącą w ewidencji zakupów w kwietniu 2015 r. organ ustalił, że towar został zakupiony od F. sp. z o.o. w G. Towar przewieziono bezpośrednio z magazynu tej spółki do magazynu skarżącej. Jak ustalono, spółka F. zawarła z T. umowę pośrednictwa handlowego (w zakresie pozyskiwania klientów). Zakup towarów T. finansowała z pieniędzy otrzymywanych od skarżącej. Organ ustalił, że spółka F. wydawała towar spółce T. bez otrzymania zapłaty, towar jechał do magazynu skarżącej, skarżąca płaciła spółce T., a ta płaciła spółce F.. Spółka ta nabywała towar od H. sp. z o.o. w W., w której nie udało się przeprowadzić kontroli z uwag na brak kontaktu z przedstawicielami, spółka ta złożyła deklaracje VAT 7K za pierwszy i drugi kwartał 2015 r.
Organ ustalił, że w spornym okresie skarżąca zarejestrowała też dwie faktury wystawione przez S. sp. z o., które opłaciła przelewami bankowymi. Odnośnie S. ustalono, że jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. W 2015 r. przedmiotem sprzedaży była kawa i batony Mars, chociaż wg zaświadczenia REGON przeważającym rodzajem działalności gospodarczej była sprzedaż hurtowa metali i rud metali. Spółka S. zaewidencjonowała faktury wystawione na skarżącą w rejestrze sprzedaży i rozliczyła podatek. Jej dostawcą była D. sp. z o.o. w P., której S. zapłaciła po otrzymaniu zapłaty od skarżącej. Skarżąca nie zawierała pisemnych umów z S., kontakt odbywał się z P. D.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. po przeprowadzeniu kontroli w spółce S. uznał, że była ona jednym z ogniw łańcuchów transakcji mających cechy typowe dla karuzeli podatkowych, w rzeczywistości nie prowadziła działalności gospodarczej, a jedynie ją pozorowała.
Odnośnie transakcji z H. ustalono, że zapłaty za wystawione przez ten podmiot faktury skarżąca zapłaciła przelewami bankowymi. H. ujęła sprzedaż w ewidencji sprzedaży i rozliczyła podatek VAT. Podmiot ten prowadzi działalność od października 2013 r. W trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono istnienie miejsca prowadzenia działalności (magazyn, kontenery), gdzie w dniu oględzin znajdował się towar w postaci kawy i herbaty. Jednocześnie ustalono, że H. nabywała towar od K. sp. z o.o. w R. i opłaciła je przelewami bankowymi.
Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym organ podatkowy I instancji stwierdził, że nie znalazł podstaw do kwestionowania wewnątrzwspólnotowych dostaw dokonanych przez skarżącą na rzecz F., C. oraz U., jednakże wystawione przez nią faktury VAT, na których ujęto wewnątrzwspólnotową dostawę kawy na rzecz S. nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, zaś skarżąca pozorowała dostawy na rzecz tego podmiotu w celu uzyskania korzyści podatkowej. Organ wskazał, że kawa widniejąca na ww. fakturach, za pośrednictwem K. z siedzibą w R. (Łotwa), wracała na terytorium kraju do A. sp. z o.o. w W., która była podmiotem fikcyjnym (tzw. "znikający podatnik"), bowiem jej rola sprowadzała się wyłącznie do wprowadzenia na terytorium kraju towarów bez rozliczenia podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i wygenerowania podatku naliczonego do odliczenia przez kolejny podmiot – A. sp. z o.o. w W. O powyższym świadczy w ocenie organu mechanizm płatności polegający na tym, że S. najpierw otrzymywała przelew bankowy od dalszego nabywcy towaru tj. K., a dopiero następnie dokonywała zapłaty na rzecz skarżącej. Z kolei K. finansowała transakcje ze środków otrzymanych od A. sp. z o.o. w W., ta z kolei ze środków otrzymanych od A. sp. z o.o. w W.. Biorąc pod uwagę okoliczność faktycznego dokonania transportu towaru na Litwę oraz jego powrót tego samego dnia do miejscowości S., a także art. 5 ust. 1 pkt 5, art. 13 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 41 ust. 3, art. 42 ust. 1 i art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2018, poz. 2174 ze zm., dalej: "u.p.t.u.") organ podatkowy stwierdził, że skarżąca niezasadnie ujęła w rejestrze VAT faktury wystawione tytułem WDT na rzecz S., przez co zawyżyła ona w kwietniu 2015 r. wartość WDT o kwotę 2.043.041,44 zł, którą to wartość wzięto z rejestru WDT.
W ocenie organu, w toku postępowania nie zebrano dowodów wskazujących w sposób jednoznaczny na świadomy udział skarżącej lub innych osób zarządzających prowadzonym przez nią przedsiębiorstwem, w transakcjach mających na celu dokonanie oszustwa w zakresie podatku VAT. Organ poczynił w tym względzie wnioski na podstawie ustaleń poczynionych w postępowaniu prowadzonym za wcześniejsze miesiące tj. od sierpnia 2014 r. do stycznia 2015 r., w którym to okresie skarżąca dokonywała wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów na rzecz łotewskiej firmy S., zarządzanej przez te same osoby, co w przypadku spółki S. ([...]), przy czym schemat transakcji był taki sam, jak w przypadku dostaw dla S., z tą różnicą, że L. towar zakupiony od N. K. sprzedawała nie na rzecz spółki A., lecz na rzecz G. Sp. z o.o., którą uznano za tzw. znikającego podatnika. Organ stwierdził, że okres rozliczeniowy, którego dotyczy niniejsza decyzja, czyli kwiecień 2015 r., nie może być traktowany w oderwaniu od ustaleń poczynionych w toku postępowania prowadzonego za wcześniejsze miesiące, lecz winien być traktowany właśnie jako kontynuacja okresu sierpień 2014 r. - styczeń 2015 r.
Organ wskazał, że wystąpił też do Prokuratury Regionalnej w B. z zapytaniem, czy w toku śledztwa zgromadzono dowody wskazujące na świadomy udział skarżącej w transakcjach mających na celu oszustwo w podatku VAT. Pismem z [...] marca 2019 r. Prokuratura poinformowała, że w toku śledztwa nie przedstawiono zarzutów skarżącej ani osobom działającym w jej imieniu, a materiał dowodowy nie pozwala na wnioskowanie, że osoby te brały udział w transakcjach mających na celu nadużycia w podatku VAT.
W ocenie organu, skokowy wzrost wartości dostaw wewnątrzwspólnotowych, który nastąpił w 2014 r., powiązania osobowe pomiędzy L. i S. oraz znaczna częstotliwość i wysoka wartość transakcji sprzedaży dokonywanych na rzecz ww. podmiotów, przedkładająca się na wymierne korzyści finansowe powinien był wzbudzić w osobach zarządzających przedsiębiorstwem skarżącej podejrzenie istnienia mechanizmu tzw. karuzel podatkowych, których przedmiotem często była kawa. Organ powołał się ponadto na korespondencję elektroniczną z dnia [...] października 2014 r. pomiędzy osobą o imieniu G. a P. D., który był osobą faktycznie zarządzającą przedsiębiorstwem skarżącej, z której – zdaniem organu - wynika, że wiedział on o tym, że towar wywożony na Litwę, tego samego dnia wróci do Polski, co powinno było skłonić go do zaprzestania współpracy z L..
Decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu podatkowego I instancji odnośnie tego, że firma skarżącej ujęła 6 faktur VAT w łącznej kwocie 2.043.041,44 zł wystawionych na rzecz estońskiej firmy S. tytułem wewnątrzwspólnotowej dostawy kawy mielonej Jacobs Kronung 500 g. Z listów CMR załączonych do tych faktur wynika, że miejscem przeznaczenia towarów nie była jednak Estonia, lecz Litwa. Towar był transportowany z magazynu firmy skarżącej znajdującego się w B., M. (Litwa), gdzie mieścił się magazyn firmy K. Z informacji otrzymanych od estońskiej administracji podatkowej wynika, że adres siedziby S. jest związany z ryzykiem, gdyż wiele nieuczciwych firm jest tam zarejestrowanych, księgowym spółki jest osoba znana z innych spraw odnośnie nieuczciwych firm. Na liście płac S. nigdy nie było żadnych pracowników. W czerwcu 2015 r. wszczęto kontrolę wobec S. i wysłano wnioski SCAC na Łotwę, Litwę i do Polski celem potwierdzenia transakcji przed decyzją, czy wyrejestrować tę spółkę czy nie. Estońskie władze podejrzewają, że spółka może działać jako spółka wiodąca.
Ustalono, że kawa widniejąca na fakturach wystawionych przez skarżącą miała być dalej odsprzedawana przez S. na rzecz łotewskiej firmy K. w R. Firma ta, podobnie jak S. miała zawartą umowę na wynajem powierzchni magazynowej z firmą K .. W związku z tym – jak stwierdził organ, w ramach transakcji między S. a K. kawa nie zmieniła swojego położenia. Względem K. uzyskano informacje, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. do sieci EUROFISC przekazano informację, że jest ona spółką wiodącą. W dniu [...] września 2015 r. spółka ta została objęta monitoringiem sieci EUROFISC.
Organ odwoławczy wskazał, że K. dokonywała odsprzedaży kawy nabytej od S. na rzecz polskiej firmy A. Sp. z o.o. w W.. Estońska administracja podatkowa podała, że w kwietniu i maju 2015 r. K. wystawiła na rzecz A. Sp. z o.o. 8 faktur VAT w łącznej kwocie 1.146.615,04 euro. Faktury te zostały opłacone z rachunku bankowego, którego właścicielem jest A. Sp. z o.o. Transport kawy odbywał się z magazynu firmy M. w M. (Litwa) do magazynu firmy T. Sp. j. znajdującego się w S.Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. wynika, że A. Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru podatników VAT w dniu [...] września 2015 r. i wpisana do Bazy Podmiotów Szczególnych. Do Urzędu Skarbowego W. złożyła jedynie deklarację VAT-7K za IV kwartał 2014 r. Była to deklaracja zerowa, bez wykazanej sprzedaży i zakupów. Spółka A. nie złożyła żadnych innych deklaracji dla celów podatku od towarów i usług, w tym informacji podsumowujących VAT-UE. W dniu 21 czerwca 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wydał wobec A. Sp. z o.o. decyzję Nr [...], w której określił na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. obowiązek zapłaty podatku VAT za styczeń, luty i marzec 2015 r. wynikającego z wystawionych przez nią faktur. Wynika z niej, że A. sp. z o.o. nie prowadziła faktycznie działalności gospodarczej, lecz brała udział w transakcjach karuzelowych mających na celu wyłudzenie podatku VAT. Pełniła w nich funkcję znikającego podatnika. Nie rozliczyła podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia kawy od K. oraz podatku należnego z faktur VAT wystawionych na rzecz kolejnego podmiotu w łańcuchu - A. Sp. z o.o. w W..
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przeprowadził wobec A. Sp. z o.o. kontrolę podatkową m.in. w zakresie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2014 r. oraz za okresy od stycznia do marca 2015 r. Kontrola ta została wszczęta w trybie art. 284 § 3 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż ze spółką i osobami upoważnionymi do jej reprezentowania nie ma żadnego kontaktu. W trakcie kontroli ustalono, że pod zgłoszonym przez A. Sp. z o.o. adresem brak jest oznak prowadzenia działalności gospodarczej. Z protokołu kontroli wynika, że udział A. Sp. z o.o. w obrocie sprowadzał się w istocie do przyjmowania i wystawiania fikcyjnych faktur VAT.
W konsekwencji organ II instancji uznał, że skarżąca pozorowała WDT na rzecz S. w celu uzyskania korzyści podatkowej. Kawa widniejąca na kwestionowanych fakturach wracała z powrotem na terytorium kraju (najczęściej tego samego dnia) do firmy A. Sp. z o.o., która była podmiotem fikcyjnym, nie prowadzącym w rzeczywistości działalności gospodarczej, którego rola sprowadzała się wyłącznie do wprowadzenia na terytorium kraju towarów bez rozliczania podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oraz wygenerowania podatku naliczonego do odliczenia przez kolejny podmiot - A. Sp. z o.o. Firma skarżącej wyłącznie pozorowała wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów na rzecz S., aby w rezultacie doprowadzić do uzyskania nienależnego zwrotu podatku VAT. Za każdym razem kawa wracała z powrotem na terytorium kraju do spółki A. Sp. z o.o., która pełniła funkcję znikającego podatnika.
Zdaniem organu, deklarowane przez firmę skarżącej WDT były wyreżyserowane, z góry zaplanowane, o czym skarżąca wiedziała i na co się godziła. Jej przedsiębiorstwo było bowiem największym beneficjentem opisanej wyżej organizacji dostaw. Skarżąca nabywała kawę od podmiotów nierzetelnych bądź podmiotów, które otrzymywały faktury zakupu od takich podmiotów, a następnie nie płaciła podatku należnego od deklarowanej przez siebie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz S., odzyskując jednocześnie całość podatku naliczonego. DIAS wskazał przy tym, że doświadczenie życiowe i powszechna wiedza organu czyni nieprawdopodobnym wniosek, że na tak intratnej pozycji łańcucha będzie podmiot w żaden sposób nieświadomy, że uczestniczy w transakcji stanowiącej nadużycie w podatku VAT.
DIAS zauważył również, że przebieg spornych transakcji odbiegał od występującego w normalnych warunkach gospodarczych. Skarżąca nie zawarła z S. pisemnej umowy regulującej zasady współpracy w zakresie zamawiania towarów, organizacji transportu, płatności, ubezpieczenia towarów i gwarancji, mimo że kwoty, na które opiewały faktury, były znaczne. W kwietniu 2015 r. wartość tych faktur wyniosła 2.043.041,44 zł. Z zeznań P. D. (pracownika i zięcia skarżącej) wynika, że S. sama zgłosiła się do firmy D. z zapytaniem o dostępność kawy. P. D. nie pamiętał, z kim kontaktował się z S.. Zamówienia na towar były składane przez internet. Transport towarów zawsze był organizowany przez S. i to odbiorca ponosił jego koszty. Firma skarżącej nie sprawdzała, czy towar faktycznie dojechał do zagranicznego odbiorcy, gdyż w tym zakresie opierała się na zaufaniu do firm transportowych. Powyższe – zdaniem organu - wskazuje, że deklarowane przez skarżącą wewnątrzwspólnotowe dostawy kawy na rzecz S. nie miały nic wspólnego z realnym funkcjonowaniem podmiotów gospodarczych. Ich celem nie było dostarczenie towaru do finalnego odbiorcy, ale uzyskanie nienależnego zwrotu podatku VAT. DIAS zwrócił również uwagę na zeznania E. D., która w dniu [...] sierpnia 2016 r. zeznała, że w D. pracuje od początku jej istnienia i zajmuje się wystawianiem faktur i paragonów. W trakcie przesłuchania nie pamiętała jednak spółki S., która była największym zagranicznym odbiorcą kawy od D. w okresie od sierpnia 2014 r. do maja 2015 r.
W przyjętych okolicznościach organ uznał, że faktury wystawione przez skarżącą na rzecz S. w kwietniu 2015 r. nie dokumentują wewnątrzwspólnotowych dostaw. Transakcje w nich wymienione nie mieszczą się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 u.p.t.u., a zatem nie podlegają rozliczeniu w ewidencji sprzedaży i deklaracji VAT-7 za kwiecień 2015 r. jako niewywołujące skutków na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług.
Organ przyjął też, że skarżącej nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w łącznej kwocie 445.264,34 zł z faktur wystawionych przez C. Sp. z o.o. Sp. k., B. Sp. z o.o. Sp.k. i H. tytułem zakupu kawy, która następnie była przedmiotem "dostawy" do S.. Kawa nabyta na podstawie tych faktur nie służyła czynnościom opodatkowanym, lecz została wykorzystana do transakcji stanowiących nadużycie w podatku VAT. Stąd istniały podstawy do pozbawienia skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Odnosząc się do powołanej w odwołaniu treści pisma Prokuratury Regionalnej w B. z [...] marca 2019 r. organ zauważył, że informacje Prokuratury dotyczą materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie śledztwa [...] i odnoszą się do karnego aspektu sprawy. Organy podatkowe natomiast badają podatkowy aspekt sprawy. W tym zakresie uprawnione są do samodzielnego zbierania dowodów i ustalenia stanu faktycznego. Dowody zebrane przez organy podatkowe jednoznacznie wskazują, że faktury VAT wystawione przez firmę D. na rzecz S. nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, o czym skarżąca wiedziała i godziła się na to. Informacje Prokuratury nie stanowią więc podstawy do skutecznego zakwestionowania ustaleń poczynionych w postępowaniu podatkowym. Ponadto informacje te dotyczą stanu śledztwa na dzień [...] marca 2019 r., na co wskazuje sformułowanie "dotychczas zgromadzony materiał dowodowy", gdzie słowo "dotychczas" zostało napisane pogrubioną czcionką.
Końcowo organ zauważył, że w sprawie nie kwestionuje się wewnątrzwspólnotowych dostaw zadeklarowanych przez skarżącą na rzecz C. i F. oraz transakcji między U. a I. s.r.o., transakcji między C. a K. s.r.o. oraz transakcji między C. a I.s.r.o. W sprawie nie zakwestionowano również prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych na rzecz skarżącej przez V. Sp. z o.o. i W. Sp. z o.o.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca, działając przez pełnomocnika, zaskarżyła w całości ww. decyzję, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 167 i 168 Dyrektywy 2006/112AVE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L2006.347.1 ze zm. dalej: "Dyrektywa 112") poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo dokonania błędnej subsumpcji stanu faktycznego ze stanem prawnym przez ten organ, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahentów skarżącej, mimo że ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do zastosowania takiego ograniczenia, a zgromadzony materiał dowodowy świadczył o faktycznym wykonaniu przez stronę czynności opodatkowanych, a także dochowaniu należytej staranności w doborze swoich kontrahentów;
2) art. 167, art, 178 lit. a, art. 220 ust. 1 i art. 226 Dyrektywy 112 poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo odmowy uwzględnienia przez organ I instancji w rozliczeniu podatku VAT skarżącej podatku naliczonego zapłaconego kontrahentom, mimo iż transakcje z tymi podmiotami prowadzone były przez podatnika w dobrej wierze, z dopełnieniem wszelkich czynności pozwalających na stwierdzenie wiarygodności kontrahentów oraz z dołożeniem należytej staranności;
a także naruszenie przepisów postępowania:
3) art. 187, art. 121 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 2a oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "o.p.") poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego poprzez:
- wykroczenie poza zakres swobodnej oceny dowodów, pomijanie dowodów korzystnych dla strony i wyciąganie z dowodów, niedotyczących bezpośrednio strony, negatywnych dla niej skutków, dokonywanie ustaleń nieznajdujących odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym, jak również sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego,
- wydanie zaskarżonej decyzji w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonej decyzji, jako iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji opiera się na z góry założonym celu, tj. udowodnieniu winy strony, pomimo braku istnienia i zgromadzenia obiektywnych dowodów potwierdzających jej świadomy udział w zarzucanym procederze wyłudzenia VAT,
- rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na niekorzyść strony, bez podejmowania działań niezbędnych do ich wyjaśnienia z rażącym naruszeniem zasady in dubio pro tributario,
- pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego przez stronę ze spornych faktur mimo braku udowodnienia, iż skarżąca wiedziała lub mogła wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia podatku, mogła wiązać się z przestępstwem popełnionym przez podwykonawców kontrahentów,
4) art. 165 § 2 o.p. w zw. z art. 180 i 181 o.p. poprzez włączenie do akt przedmiotowego postępowania rozstrzygnięć i dokumentów, które zostały wydane i zgromadzone w toku postępowań prowadzonych przez inne organy podatkowe, wobec innych podatników i dotyczących innych okresów, które wykraczają poza zakres wyznaczony w ramach postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z dnia 7 listopada 2016 r., czym organy dopuściły się naruszenia prawa skarżącej do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu poprzez brak zapewnienia możliwości wglądu do akt postępowań, w ramach których rozstrzygnięcia te zostały wydane,
5) art. 120, art. 121, 122, art. 123 oraz art. 124 o.p. w zw. z art. 187 o.p. i art. 199 o.p. poprzez brak uchylenia decyzji I instancji mimo odmowy uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej przez organ I instancji w ramach postanowienia z dnia [...] sierpnia 2019 r., a także brak uwzględnienia wniosków dowodowych złożonych w toku postępowania odwoławczego przez organ II instancji w ramach postanowienia z dnia [...] stycznia 2020 r.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozważanie uchylenia decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że bezpodstawnie odmówiono jej prawa do odliczenia podatku. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, że na podstawie obiektywnych przesłanek strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z oszustwem podatkowym. Zdaniem skarżącej, organ I instancji wręcz przyznaje w treści decyzji, że na gruncie niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki stanowiące podstawę odmowy do odliczenia podatku. Dalej wskazała, że postępowanie podatkowe nie wykazało, że nie nabyła kawy Jacobs Kronung od swoich kontrahentów. Nie wykazało również, że na gruncie przedmiotowej sprawy zaistniały podstawy do uznania, że przyjmowała tzw. puste faktury od swoich kontrahentów, ponieważ faktycznie dysponowała zakupionym towarem, a następnie dokonywała jego dalszej sprzedaży.
Skarżąca podkreśliła, że wiadomość mailowa z dnia [...] października 2014 r. otrzymana przez P. D. nie świadczy o wiedzy na temat tego, że zakupiony przez kontrahenta towar sprzedawany jest do Polski. Z treści tej wiadomości wynika jedynie trasa przejazdu samochodu dostawczego. Ocena organów, z której wynika że towar zakupiony w Polsce zostanie wywieziony ciężarówką na Litwę, a następnie przewieziony znowu do Polski tym samym samochodem, stanowi daleko idącą nadinterpretację, gdyż mail ten jedynie informował o trasie przejazdu ciężarówki, zaś organy obu instancji nie przedstawiły żadnych dowodów wskazujących, że towar nie został wypakowany w M., ani tym bardziej, że ten sam towar został przewieziony tym samym samochodem do Polski w ramach tego kursu. Co więcej, w toku postępowania ponowiony został wniosek co do konieczności przesłuchania kierowcy wykonującego kurs będący przedmiotem korespondencji, na którą powołały się organy oraz odbiorcy towaru w miejscu docelowym, lecz organy odmówiły przeprowadzenia tych dowodów, w konsekwencji czego uniemożliwione zostało wykazanie, że powyższe okoliczności są prawdziwe.
Ponadto skarżąca podniosła, że organ skierował zapytanie do Prokuratury Regionalnej celem uzyskania informacji czy w toku prowadzonego śledztwa, nie zostały zgromadzone dowody pozwalające na uznanie, że skarżąca brała świadomy udział w transakcjach mających na celu oszustwo w zakresie podatku VAT. W odpowiedzi (karty 249 akt postępowania podatkowego), wskazano, iż w ramach prowadzonego śledztwa ani skarżącej ani osobom zarządzającym jej przedsiębiorstwem nie przedstawiono zarzutów. Dodatkowo Prokuratura wskazała, że zgromadzony w toku prowadzonego postępowania materiał dowodowy nie pozwalał na wnioskowanie, że skarżąca lub przedstawiciele jej przedsiębiorstwa w sposób świadomy brali udział w transakcjach mających na celu wyłudzenie podatku VAT. Skarżąca wskazuje, że mimo powołania się w treści odwołania na powyższe dokumenty organ II instancji bezpodstawnie uznał, iż miała świadomość oraz zamiar uczestniczenia w tzw. karuzeli podatkowej. Wskazała, że za nieprawidłowe należy uznać twierdzenia, że nie biorąc świadomego udziału w oszustwie podatkowym, powinna zdawać sobie sprawę, że przedmiotowe transakcje nie zostały dokonane w legalny sposób, bowiem dołożyła należytej staranności wymaganej od profesjonalisty przy zawieraniu transakcji tego rodzaju oraz dokonała weryfikacji swoich bezpośrednich kontrahentów. Fakt, iż nie śledziła każdorazowo trasy sprzedanego towaru świadczy wyłącznie o tym, że miała świadomość, że w przypadku powierzenia transportu profesjonalnemu podmiotowi świadczącemu usługi w zakresie transportu, odpowiedzialność za prawidłowo wykonany przewóz przechodzi na daną firmę transportową. Analogicznie, nabywając towar nie miała podstaw do nabrania jakichkolwiek podejrzeń co do źródła, z którego pochodził dany towar, ponieważ zamawiane produkty były każdorazowo dostarczane prawidłowo na wskazany przez nią adres.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. pełnomocnik organu wniósł o wystąpienie przez sąd do Prokuratury Rejonowej w O. o przeslanie informacji na temat prowadzonego śledztwa z udziałem skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne.
Spór w sprawie dotyczy prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego w związku z nabyciem kawy Jacobs Kronung widniejącej na fakturach wystawionych przez skarżącą na rzecz estońskiej firmy S.. Zdaniem organów podatkowych, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że faktury wystawione przez skarżącą na rzecz tego podmiotu nie dokumentują WDT a transakcje w nich wymienione nie mieszczą się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u. i jako takie nie podlegają rozliczeniu w ewidencji sprzedaży i deklaracji VAT-7 za kwiecień 2015 r., jako niewywołujące skutków na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług.
Skarżąca kwestionuje przede wszystkim ocenę, że w sprawie zaistniały podstawy do uznania, że przyjmowała ona puste faktury od swoich kontrahentów oraz że towar przez nią nabyty nie służył czynnościom opodatkowanym, a został wykorzystany do czynności pozornych. Jej zdaniem bezpodstawnie przyjęto, że skarżąca miała świadomość udziału w karuzeli podatkowej i wyłącznie w tym celu zawierała transakcje w ramach kwestionowanych faktur. Skarżąca podkreśla, że nie miała możliwości uzyskania wiedzy o rzekomym pozornym charakterze transakcji dokonywanych przez jej kontrahentów, a organy nie wskazały na jakiekolwiek okoliczności łączące podmioty, które obracały kawą przed jej zakupem z podmiotami, które dokonywały obrotu tym towarem po jego sprzedaży przez skarżącą. Podnosi też, że organy bezpodstawnie pomijają dowody, na które w toku postępowania powoływała się skarżąca, a przede wszystkim odpowiedź Prokuratury Regionalnej w B., z której jednoznacznie wynika, że ani skarżąca ani osoby zarządzające jej przedsiębiorstwem, nie brały udziału w oszustwie podatkowym, co w świetle braku dowodów, świadczących o nieprawidłowościach w jej działaniach, powinno stanowić potwierdzenie, że nie dopuściła się ona w swojej działalności naruszeń w zakresie przeprowadzonych transakcji oraz doboru kontrahentów.
W sprawie ustalono, że skarżąca w kwietniu 2015 r. wystawiła faktury m.in. na rzecz estońskiej firmy S. tytułem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów – kawy Jacobs. Z listów CMR wynika, że miejscem przeznaczenia towarów, których istnienia organy nie kwestionowały, był magazyn firmy K. Organ uzyskał informację od estońskiej administracji podatkowej, że kawa widniejąca na fakturach wystawionych przez skarżącą była następnie odsprzedana przez S. na rzecz łotewskiej firmy K. w R. (Łotwa). Firma ta, tak samo jak S., miała zawartą umowę na wynajem powierzchni magazynowej z firmą K.. W ten sposób, jak ustaliły organy kawa, pomimo dokonania transakcji pomiędzy przez S. a K. nie zmieniała swojego położenia. Odnośnie K. organ ustalił, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. do sieci EUROFISC przekazano informację, że jest ona spółką wiodącą. W dniu [...] września 2015 r. spółka ta została objęta monitoringiem sieci EUROFISC (k. 626 – 630 akt kontroli). Z pisma tego wynika również, że K. dokonywała płatności za towar w formie przelewu. Jak wynika z pisma uzyskanego w trybie wymiany informacji na podstawie art. 7, 15, 16 oraz 25 i 27 Rozporządzenia 904/2010/UE, nr ref. VAT_EE_14-3/5397-1_LV_001685_20150619_AF_RI_PR, towary nie zostały fizycznie przewiezione z Litwy, ale dostarczone bezpośrednio do ostatecznego odbiorcy, polskiego partnera biznesowego T sp. z o.o., do polskiego magazynu M. Spółka z o.o. przy ul. [...]. Transakcja została zadeklarowana jako trójstronna. Ustalono też, że w kwietniu i maju 2015 r. K. wystawiła 8 faktur na rzecz T. sp. z o.o. na łączną kwotę 1.146.615,04 Euro – przedmiotem sprzedaży była kawa Jacobs Kronung a spółka T. dokonała płatności w pełnej kwocie z rachunku bankowego, którego właścicielem była A. sp. z o.o. Jak ustalił dyrektor UKS w G. w decyzji wydanej wobec T. sp. z o.o., z przeprowadzonej przez władze litewskie kontroli w K. wynika, że K. odsprzedała towary otrzymane od S. do Polski tego samego dnia.
W sprawie niewątpliwie ustalono, że polski kontrahent T. Sp. z o.o. został [...] września 2015 r. został usunięty z rejestru VAT w trybie art. 96 u.p.t.u. i wpisany do Bazy Podmiotów Szczególnych. W trakcie przeprowadzonej kontroli (wszczętej [...] sierpnia 2015 r.) wobec tego podmiotu w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2015 r. spółka nie dostarczyła żadnych dokumentów. Ustalono, że spółka została zarejestrowana [...] listopada 2014 r. Jako siedzibę wskazano adres w W. w tzw. wirtualnym biurze, a jako właściciela wskazano spółkę "N." sp. z o.o. sp. kom. z siedzibą w W., której – jak wynika z decyzji Dyrektora UKS w G. z [...] czerwca 2016 r. wydanej wobec A. sp. z o.o. – przedmiotem działalności były m.in. usługi zakupu gotowej spółki, szybkiej rejestracji firmy, wsparcia prawnego i księgowego oraz prowadzenie wirtualnego biura, ofert lokali biurowych, gotowych do wprowadzenia się z dnia na dzień, usług użyczenia adresów do celów rejestracji i prowadzenia firmy w prestiżowych lokalizacjach. A. sp. z o.o. [...] listopada 2014 r. została sprzedana J. G. Przed dniem sprzedaży, wg ówczesnego prezesa zarządu, P. S., nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej, o czym nabywca wiedział, gdyż zgodnie z umową zbycia udziałów , zbywca przedstawił mu do wglądu całą dokumentację spółki umożliwiającą zapoznanie ze stanem prawnym, finansowym i ekonomicznym spółki. Z ww. decyzji wynika też, że T. spółka z o.o. złożyła jedynie deklarację VAT 7K za IV kw. 2014 .r, w której wykazała wartości zerowe. Została zarejestrowana dla potrzeb rozliczeń wewnątrzwspólnotowych, jednak nigdy takich transakcji nie zadeklarowała. Z decyzji Dyrektora UKS w G. wynika też, że A. sp. z o.o. nie prowadziła faktycznie działalności gospodarczej, lecz brała udział w transakcjach karuzelowych mających na celu wyłudzenie podatku VAT. Pełniła w nich funkcję znikającego podatnika, czyli podmiotu, którego zadaniem jest nieodprowadzanie podatku należnego przy odsprzedaży dalszym podmiotom krajowym (A. sp. z o.o.) kupowanych przez niego towarów w ramach transakcji nabycia wewnątrzwspólnotowego. Podmioty te, jak wynika z decyzji Dyrektora UKS w G., deklarowały na rzecz tej spółki kilkumilionowe dostawy, których spółka ta nie potwierdzała, znajdowały one jedynie odzwierciedlenie w skali przepływów pieniężnych między A. a spółkami unijnymi. Spółka A. nie rozliczyła podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia kawy od K. oraz podatku należnego z faktur VAT wystawionych na rzecz kolejnego podmiotu w łańcuchu - A. Sp. z o.o. w W.. Nie posiadała ona faktycznej siedziby (wirtualne biuro), pracowników, zaplecza gospodarczego, środków finansowych ani środków trwałych, nie ponosiła wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej typu media (telefon, energia, woda, internet), paliwa, obsługi biura rachunkowego, jej kapitał zakładowy wynosił 5.000 zł, co, jak trafnie stwierdził organ, nie pozwala realnie myśleć o prowadzeniu działalności gospodarczej a ponadto kwota ta wyklucza możliwość dokonywania zakupu towarów handlowych o wartości kilku milionów zł czy też uzyskanie kredytu kupieckiego. Spółka ta, po otrzymaniu płatności od A. sp. z o.o. przekazywała w tym samym dniu środki pieniężne na rachunki podmiotów zarejestrowanych w krajach UE, przy jednoczesnym braku zadeklarowania transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia. Przyjęto więc, że spółka ta nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej, a jedynie stwarzała pozory legalności transakcji poprzez obrót środkami finansowymi, nie mający odzwierciedlenia w rzeczywistym obrocie towarami i poprzez szybki transfer faktur.
Odnośnie spółki A. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przeprowadził wobec niej kontrolę podatkową m.in. w zakresie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2014 r. oraz za okresy od stycznia do marca 2015 r. Kontrola ta została wszczęta w trybie art. 284 § 3 i 4 o.p., gdyż ze spółką i osobami upoważnionymi do jej reprezentowania nie było żadnego kontaktu. W trakcie kontroli ustalono, że pod zgłoszonym przez A. Sp. z o.o. adresem brak jest oznak prowadzenia działalności gospodarczej. Z protokołu kontroli wynika, że udział A. Sp. z o.o. w obrocie sprowadzał się w istocie do przyjmowania i wystawiania fikcyjnych faktur VAT. Ustalono, że spółka ta pełniła rolę bufora, czyli podmiotu pośredniczącego pomiędzy znikającym podatnikiem a brokerem.
W tym miejscu należy podkreślić, że chociaż decyzje wydane wobec A. Sp. z o.o. i wobec spółki A. dotyczyły okresu styczeń – marzec 2015 r., to, zdaniem Sądu rację mają organy, że treść poczynionych w nich ustaleń dotyczących tych podmiotów miały znaczenie również dla oceny transakcji realizowanych w kwietniu 2015 r. Należy bowiem wskazać, że również w tym okresie spółka A. była fakturowym odbiorcą towarów wskazywanych na fakturach wystawionych przez K..
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ zasadnie zakwestionował transakcje pomiędzy K. a polską spółką A., gdyż zgromadzone w aktach sprawy dowody jasno wskazują, że ostatni z wymienionych podmiotów nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie pozorował transakcje, wystawiając faktury i dokonując przelewów ze środków, które uzyskiwał od spółki A. Ze zgromadzonych dowodów wynika też fakt istnienia współpracy pomiędzy S. a K., przy czym z jednej strony potwierdzono fakt dokonywania sprzedaży kawy pomiędzy tymi podmiotami (faktury, przelewy bankowe), z drugiej jednak wskazano, że nabywane towary nie zmieniały położenia, gdyż obie firmy wynajmowały ten sam magazyn w M. W ocenie Sądu ten rodzaj powiązań stanowi podstawę do przyjęcia, że obrót towarów pomiędzy tymi podmiotami był pozorowany.
W niniejszej sprawie organ zakwestionował sprzedaż przez skarżącą kawy Jacobs na rzecz S., która z kolei zbywała kawę na rzecz K.. Ustalono też, że skarżąca w spornym okresie nabywała towary od polskich podmiotów: I. sp. z o.o. sp. k. w W., B. sp. z o.o. sp. k. w K., T. Sp. z o.o. Sp. k. w S., S. Sp. z o.o. w C., W. Sp. z o.o. w K., V. Sp. z o.o. w W. i H. w B. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. nie zakwestionował również prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych na rzecz skarżącej przez V. Sp. z o.o. i W. Sp. z o.o.
W tych okolicznościach przyjmując, że zachodził nielegalny obrót kawą szczególnie istotne jest ustalenie, czy skarżąca dochowała należytej staranności w doborze kontrahentów. Organ zakwestionował wywóz przez skarżącą towarów, uznając, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że kawa widniejąca na fakturach VAT wystawionych przez skarżącą na rzecz S. została wywieziona z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego, jednak wywozowi nie towarzyszyła rzeczywista dostawa, a pomiędzy podmiotami wskazanymi na fakturach nie doszło do przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel. Zdaniem organu skarżąca jedynie pozorowała wewnątrzwspólnotowe dostawy, aby doprowadzić do uzyskania nienależnego zwrotu podatku VAT. Organ wskazuje, że za każdym razem kawa wracała z powrotem na terytorium kraju do spółki A. – znikającego podatnika.
W tym miejscu należy zauważyć, że zachowanie należytej staranności przez podatnika podatku od wartości dodanej otrzymującego zarówno fakturę, jak i towar (usługę), jest przesłanką ochrony jego praw jako słabszej, niż organ podatkowy, strony stosunku podatkowoprawnego. Załamanie systemu naliczania i odliczania kwot podatku oznacza utratę odliczenia, bowiem godzi w interes finansów publicznych oraz w neutralność podatku VAT. Formą ochrony praw podatnika jest natomiast zagwarantowanie mu wspomnianej redukcji, o ile nie wiedział oraz przy dołożeniu należytej (a nie szczególnej, czy nadzwyczajnej) staranności nie mógł się dowiedzieć o tym, iż wcześniej (tj. we wcześniejszych fazach obrotu) ów system naliczeń i odliczeń uległ zachwianiu. Oznacza to, że od podatnika nie można oczekiwać zachowań właściwych dla organu podatkowego (tym bardziej, że nie jest on organem podatkowym i nie dysponuje ani władztwem publicznym, ani instrumentami prawnymi właściwymi podmiotowi "górującemu" w stosunku prawnym podległości kompetencji). Zasadne jest natomiast (w imię wspomnianych wcześniej względów ochronnych) oczekiwanie od dłużnika podatkowego klasycznej, typowej przezorności pozwalającej mu na zachowanie odliczenia, pomimo wcześniejszego przerwania "łańcucha" naliczeń i odliczeń podatku od towarów i usług. Dotyczy to również przypadków, gdy podatnik posługuje się fakturą, która nie spełnia warunku "podmiotowej tożsamości z rzeczywistością" – cechującą się tym, że jeden podmiot wystawił ten szczególnego rodzaju rachunek, a inny przeniósł na rzecz podmiotu obowiązanego z tytułu podatku prawo do dysponowania towarem jak właściciel. Również w takiej sytuacji konieczne jest czynienie ustaleń, czy podatnik o tym wiedział, albo czy przy dołożeniu należytej staranności (w przedstawionym wcześniej znaczeniu) mógł się dowiedzieć.
Tym samym, jeżeli organ podatkowy stwierdzi którąkolwiek niedoskonałość w rozliczeniu (podmiotową lub przedmiotową, w połączeniu z brakiem tzw. dobrej wiary podatnika) ma prawo, a przez wzgląd na neutralność podatku oraz interes finansów publicznych, obowiązek zanegowania odliczenia. Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje bowiem z mocy prawa. Skoro zaś odliczenie podatku naliczonego jest elementem konstrukcyjnym podatku od towarów i usług i nie zaistniał którykolwiek z ustawowych warunków tej redukcji, z mocy samego prawa zobowiązanie podatkowe ciążące na podatniku jest kształtowane bez odliczenia kwoty podatku naliczonego od należnego podatku od towarów i usług. W konsekwencji, w przypadku zanegowania odliczenia, należny podatek od towarów i usług jest tożsamy z kwotą podatku do zapłaty. Jeśli zaś podatnik w zawyżonej wysokości wykazywał nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym, istnieje podstawa do jej określenia na prawidłowym poziomie.
Zdaniem organów na świadome uczestnictwo skarżącej w karuzelowym obrocie kawą, którego celem było wyłudzanie podatku VAT, wskazują przede wszystkim następujące okoliczności:
- skokowy wzrost WDT, który wiąże się z podjęciem współpracy z S., a później także z S.;
- powiązania osobowe pomiędzy tymi podmiotami;
- znaczna częstotliwość i wysoka wartość transakcji sprzedaży dokonywanych na rzecz ww. podmiotów, przekładająca się na wymierne korzyści finansowe, jakie skarżąca odnosiła z tych transakcji;
- treść wiadomości mailowej z dnia [...] października 2014 r. wskazujący, że P. D. wszedł w posiadanie informacji o tym, że towar sprzedany za granicę wróci do Polski i to tym samym transportem, którym wyjechał.
Sąd nie kwestionuje tego, że w poszczególnych miesiącach roku 2015, również w kwietniu, nastąpił znaczny wzrost wartość WDT - w styczniu 2015 r. wyniósł 4.322.881 zł, w lutym – 7.316.515 zł, w marcu – 13.692.246 a w kwietniu 2015 r. - 6.020.347 zł. Słusznie zauważa organ, że w latach 2012 – 2013 wartość zrealizowanych dostaw nie przekroczyła w żadnym miesiącu kwoty 1.000.000 zł, z wyjątkiem października 2013 r. Skarżąca nie kwestionuje, że wzrost wartości w lutym 2014 r. wiązał się z nawiązaniem współpracy z firmą L. a później z S.. Jednocześnie rację ma też organ, że wszczęcie kontroli wobec skarżącej i przedłużenie terminu zwrotu nadwyżek VAT za marzec, kwiecień i maj 2015 r. spowodowało spadek wartości WDT do poziomu notowanego przed rozpoczęciem współpracy z L..
Organ wykazał też istnienie powiązań osobowych pomiędzy spółkami L. i S. Nie jest to jednak wystarczający dowód na to, że skarżąca miała świadomość uczestnictwa w oszukańczym procederze.
Odnosząc się natomiast do dowodu mającego wskazywać na świadomość skarżącej (tj. jej pracownika P. D.) udziału w oszukańczym procederze, tj. wiadomości e-mail z dnia [...] października 2014 r. dotyczącej trasy przejazdu samochodu dostawczego, sąd stoi na stanowisku, że nie jest to dowód wystarczający, aby przypisać skarżącej i jej pracownikowi świadomy udział w karuzeli podatkowej. W treści omawianego maila wysłanego z adresu e-mail L. ([...]) na adres e-mail przedsiębiorstwa skarżącej ([...]) osoba o imieniu G. podaje numery rejestracyjne pojazdu, którym zostanie odebrany towar. Z treści tego maila wynika, że pojazd będzie się poruszał na trasie B. Z treści wiadomości nie można, w ocenie sądu, wywodzić, że towar będący przedmiotem sprzedaży na rzecz S., po zawiezieniu na Litwę wróci do W. Nawet jeśli przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że opisany w ww. e-mailu schemat transakcji był faktycznie realizowany (z tym że towar wracał nie bezpośrednio do W., ale do pobliskiej miejscowości S.), to nie można z tego wysnuć wniosków o świadomości skarżącej czy też P. D. co do udziału w oszustwie podatkowym. Z e-maila tego nie wynika bowiem, że do Polski miała wrócić ta sama kawa. Zdaniem sądu organy podatkowe wysnuły zbyt daleko idące wnioski z ww. wiadomości e-mailowej.
Należy zauważyć, że P. D.(zięć skarżącej), pełniący ważną rolę w prowadzonej przez skarżącą działalności, otrzymywał informacje dotyczące przewozów, kierowców kierujących danym transportem, czy też czasu przyjazdu i wyjazdu samochodów dostawczych. Nie ma w tym więc nic dziwnego, że również i e-mail z dnia [...] października 2014 r. został wysłany na jego skrzynkę e-mailową. Nie bez znaczenia jest również to, że P. D. sam przedłożył organom podatkowym treść ww. e-maila, co poddaje wątpliwość wniosek o jego świadomości, że kawa krąży w kółko. Logika oraz doświadczenie życiowe prowadzą do wniosku, że nie dostarczałby on dowodu na swoją niekorzyść.
Należy pamiętać, że skarżąca nabywała towar od podmiotów, które rzeczywiście dysponowały towarem. Jest ona podmiotem działającym na rynku od 2001 r., prowadzącym prężną działalność, inwestującym, poszukującym zbywców i nabywców na rynkach międzynarodowych. Charakteryzuje ją wielość kontrahentów i rozwojowość. Organ nie kwestionował ani istnienia towaru, ani tego, że dokonane były zapłaty za towar. Co więcej skarżąca płaciła za towar poprzez przelewy bankowe, jak też uzyskała płatności od spółki estońskiej w drodze przelewów. Nie ustalono, że skarżąca nie weryfikowała kontrahentów. Przeciwnie, kontrahenci są znani skarżącej (jej pracownikom), z akt sprawy wynika, że dochodziło do spotkań z kontrahentami. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że również spółka S. uzyskała płatności od swojego kontrahenta – K. Organ nie wykazał też, że skarżąca dokonywała płatności po otrzymaniu zapłaty od swoich nabywców. Trudno wskazać w sprawie na niezbite dowody, że skarżąca miała świadomość uczestnictwa w oszukańczym procederze.
W sprawie organy zgromadziły materiał dowodowy skupiając się na ustaleniach dotyczących dostawców skarżącej oraz dalszych odbiorców towaru. Podkreślić przy tym należy, że znajdujące się w aktach protokoły z kontroli podatkowych zostały uzyskane post factum i ten materiał dowodowy nie dotyczył skarżącej, a innych podmiotów, które nie były jej znane. Nie można przy tym oczekiwać od skarżącej, że będzie weryfikowała wszystkich kontrahentów swoich kontrahentów. Co więcej, przeprowadzone postępowanie podatkowe nie wykazało, że skarżąca nie nabyła kawy Jacobs Kronung będącej przedmiotem obrotu, ani też tego, że przyjmowała od swoich dostawców puste faktury. Organy ustaliły bowiem, że faktycznie dysponowała ona zakupionym towarem.
Zauważyć przy tym należy, że Naczelnik US w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie na wątpliwości estońskiej administracji podatkowej co do rzetelności transakcji prowadzonych S. oraz podejrzenia o bycie spółką wiodącą. Nie wskazano, aby osoby nią zarządzające, jej pracownicy lub księgowy spółki (znany estońskim organom podatkowym z innych spraw), zostały pociągnięte do odpowiedzialności. W sprawie nie ustalono, że spółka została wykreślona z odpowiednika polskiego rejestru podatników VAT dokonujących transakcji wewnątrzwspólnotowych lub z estońskiego rejestru przedsiębiorców – co byłoby okolicznością, co do której skarżąca mogłaby pozyskać wiedzę. Organy nie przedstawiły jednoznacznych dowodów świadczących o tym, że ktokolwiek z osób zatrudnionych w S. brał świadomy udział w procederze mającym na celu wyłudzenia w zakresie podatku VAT. Dopiero co do kolejnych nabywców towaru zostały poczynione ustalenia o nieprawidłowościach, czy też o wykreśleniu z ewidencji podatników VAT, jednakże organ nie wykazał, aby w badanym okresie skarżąca o tych nieprawidłowościach wiedziała, lub nawet zachowując należytą staranność mogła wiedzieć.
Zauważyć przy tym należy, że w okresie, w którym skarżąca realizowała transakcje zakupu kawy od: I. sp. z o.o. sp. k. w W., B. sp. z o.o. sp. k. w K., T. Sp. z o.o. Sp. k. w S., S. Sp. z o.o. w C., W. Sp. z o.o. w K., V. Sp. z o.o. w W. i H. w B., każdy z ww. podmiotów był czynnym zarejestrowanym podatnikami VAT. Co więcej skarżąca otrzymywała towar i płatności na czas, w związku z tym z jej perspektywy były to prawidłowe transakcje i trudno oczekiwać, aby cokolwiek powinno było w owym okresie wzbudzić jej wątpliwości co do rzetelności zarówno kontrahentów, jak i samych transakcji. Organy nie wskazały przekonujących okoliczności, które powinny były wzbudzić czujność skarżącej. Fakt powiązania podmiotów osobowo i kapitałowo jest zjawiskiem powszechnym, dopuszczonym przez prawo i nie jest okolicznością nadzwyczajną, że jedna osoba zasiada w zarządzie lub posiada udziały kilku spółek, które ze sobą kooperują. Działanie takie samo z siebie nie świadczy o tym, że w tych podmiotach występują nieprawidłowości. Nie dziwi zatem sądu, że okoliczność powiązania podmiotów, nawet jeżeli była wiadoma skarżącej, nie wzbudzała jej podejrzeń.
Zdaniem sądu, przedstawione w niniejszej sprawie argumenty organów, mające wskazywać na niedochowanie przez skarżącą aktów należytej staranności kupieckiej w zakwestionowanych transakcjach, nie są wystarczające w okolicznościach tej sprawy. Opisując mechanizmy i działania podmiotów uczestniczących w karuzeli podatkowej, nie wykazały, że skarżąca świadomie brała w nich udział, organizowała, czy uczestniczyła w działalności. Co więcej przyznały wprost, że w toku postępowania nie zebrano dowodów wskazujących w sposób jednoznaczny na świadomy udział skarżącej lub osób zarządzających jej przedsiębiorstwem w omawianym procederze. Przeciwne wnioski w tym względzie organy poczyniły na tle dowodów pośrednich, w sposób niewystarczający przemawiających za postawioną przez organy tezą. Jednocześnie nie sposób nie dostrzegać wskazanych przez organy okoliczności skokowego wzrostu WDT w okresie podjęcia przez skarżącą współpracy z S. a wcześniej z S. a także tego, że skarżąca występuje w pozycji podmiotu, który uzyskuje największe korzyści – odzyskiwała podatek naliczony i nie płaciła podatku od WDT.
W zakresie WDT należy ocenić okoliczności transakcji w kontekście posiadania przez skarżącą stosownej dokumentacji, w tym potwierdzającej wywóz towaru poza granice kraju na adres wskazany przez kupującego. Skoro z dokumentów transportowych wynikało, że towar został wywieziony za granicę, organy powinny wskazać, jakie obiektywne przesłanki powinny były skłonić skarżącą do powzięcia podejrzeń, że towar albo nie opuścił terytorium kraju, albo opuścił tylko po to, aby tego samego dnia do kraju powrócić. Wskazać w tym miejscu należy, że prawa podatnika dokonującego dostaw towarów nie mogą ucierpieć wskutek tego, że w łańcuchu dostaw, którego część stanowią owe transakcje, inna transakcja, wcześniejsza lub późniejsza w stosunku do tej, która została dokonana przez niego, stanowi oszustwo podatkowe, o czym podatnik ten nie miał wiedzy ani też przy dochowaniu staranności kupieckiej nie mógł wiedzieć. Kontrahenci skarżącej byli jej stałymi dostawcami i odbiorcami kawy, a przeprowadzone transakcje nie wyróżniały się niczym spośród innych transakcji (por. wyrok NSA z dnia 31 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1661/17, CBOSA).
W tych okolicznościach sąd przyjął, że w świetle całokształtu okoliczności rozpatrywanej sprawy, organy podatkowe nie wskazały w sposób wystarczający, na podstawie jakich przesłanek skarżąca powinna była mieć świadomość, czy też choćby podejrzenia co do tego, że dostawcy kawy, a następnie jej nabywcy, dopuścili się nieprawidłowości lub przestępstwa. Zebrany materiał dowodowy koncentruje się raczej na wskazaniu dowodów świadczących o istnieniu zorganizowanego procederu oraz na zakwestionowaniu transakcji dokonywanych przez kontrahentów skarżącej, lecz nie zawiera dowodów wskazujących w sposób jednoznaczny na jej świadome działania, czy też niedochowanie przez nią należytej staranności w tym względzie. Okoliczności wskazujące, że podmioty te były nierzetelne i nie rozliczały się z budżetem państwa z podatku VAT, zostały wykazane dopiero po przeprowadzeniu postępowań podatkowych w stosunku do tych podmiotów w okresie późniejszym, co więcej dzięki wykorzystaniu przez organy podatkowe środków, którymi skarżąca nie mogła dysponować.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wskazania sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ powinien rozważyć, czy jest w stanie wskazać dowody na świadomy udział skarżącej w nielegalnym procederze.
Sąd zauważa, że organ wystąpił do Prokuratury Regionalnej w B. z zapytaniem, czy w toku śledztwa zgromadzono dowody wskazujące na świadomy udział skarżącej w transakcjach mających na celu oszustwo w podatku VAT. Pismem z [...] marca 2019 r. Prokuratura poinformowała, że w toku śledztwa nie przedstawiono zarzutów skarżącej ani osobom działającym w jej imieniu, a materiał dowodowy nie pozwala na wnioskowanie, że osoby te brały udział w transakcjach mających na celu nadużycia w podatku VAT. Sąd nie neguje twierdzenia organu, że informacje Prokuratury dotyczą materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie śledztwa [...] i odnoszą się do karnego aspektu sprawy zaś organy podatkowe badają podatkowy aspekt sprawy, będąc w tym zakresie uprawnione do samodzielnego zbierania dowodów. Jednak, w ocenie sądu, na gruncie tej sprawy organy nie zgromadziły wystarczających dowodów na potwierdzenie tezy o świadomym uczestnictwie skarżącej w łańcuchu transakcji mających na celu wyłudzenie od państwa podatku VAT.
W trakcie rozprawy pełnomocnik organu zwrócił się wystąpienie przez sąd do Prokuratury Rejonowej w O. o przesłanie informacji na temat prowadzonego śledztwa z udziałem skarżącej. Sąd oddalił ten wniosek z uwagi na to, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do przeprowadzania dowodów, z wyjątkiem uzupełniających dowodów z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.). W ocenie sądu przeprowadzenie takiego dowodu jest jednak w tej sprawie wskazane, co winien jednak uczynić organ ponownie rozpoznając sprawę i dokonać jego oceny.
Końcowo należy stwierdzić, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi naruszenia art. 165 § 2 w zw. z art. 181 w zw. z art. 192 o.p. poprzez wyłączenie z postępowania rozstrzygnięć i dokumentów, które zostały zgromadzone w toku postępowań prowadzonych przez inne organy podatkowe. Zgodnie z art. 180 § 1 o.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 181 o.p., dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Rację ma organ, że nie ma bezwzględnego wymogu oparcia rozstrzygnięcia jedynie na dowodach przeprowadzonych przez organ rozstrzygający sprawę, a katalog środków dowodowych prowadzących do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności ma charakter otwarty. Nie jest zatem nieprawidłowym postępowanie organu, który wydaje swoje rozstrzygnięcie na podstawie materiałów zebranych w trakcie innych postępowań podatkowych czy też kontrolnych także tych, w których nie uczestniczyła Skarżąca. Nie można wykluczyć, że jako dowód mogą zostać uznane materiały z postępowań prowadzonych wobec innych podatników, które dotyczyły innych okresów rozliczeniowych niż ten, co do którego jest kontrolowany podatnik. Ponawianie czynności dowodowych przeprowadzonych już wcześniej w innych postępowaniach byłoby nieuzasadnione chociażby ze względu na ekonomikę postępowania. Istotne jest jednak przy tym, aby a jak największym zakresie zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu. W ocenie Sądu w tej sprawie taki udział został stronie zapewniony. Pełnomocnik skarżącej kilkakrotnie zapoznawał się z aktami sprawy, sporządzał fotokopie, znana mu była treść informacji otrzymanych od zagranicznych administracji podatkowych, decyzji wydanych wobec A. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., protokołów kontroli przeprowadzonych wobec S. Sp. z o.o. i V. Sp. z o.o., protokołu badania ksiąg przeprowadzonego przez Naczelnika W. Urzędu Skarbowego w P. wobec B. Sp. z o.o. Sp. k. oraz protokołów przesłuchań E. Z., S. L., B. L. i D. C. W toku postępowania pełnomocnik wypowiadał się w sprawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności odnosił się do dokumentów SCAC i ustaleń zawartych w decyzji wydanej wobec A. Sp. z o.o. Stronie umożliwiono więc zakwestionowanie ustaleń wynikających z decyzji i protokołów kontroli wydanych wobec innych podmiotów oraz zeznań E. Z., S. L., B. L. i D. C. Zaznaczyć też trzeba, że w sprawie organy kierując się interesem publicznym jakim jest dobro osób trzecich odmówiły udostępnienia stronie udostępnienia części dokumentów, jednak skarżąca miała możliwość zapoznania się z ich zanonimizowanymi wersjami. W ocenie sądu, zastosowane przez organ ograniczenia skarżącej dostępu do niektórych dokumentów nie ograniczyły jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
Odnosząc się natomiast do zarzutów, że w aktach sprawy brak jest dowodów, które dokumentowałyby prawdziwość stanowisk zaprezentowanych w dokumentach SCAC przez zagraniczne administracje chociażby w postaci wyników kontroli przeprowadzonych wobec zagranicznych kontrahentów sąd podziela stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że z art. 55 i 56 Rozporządzenia Rady (UE) Nr 904/2010 z dnia 07.10.2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2010.268.1 ze zm.) wynika, że wszelkiego rodzaju dowody pozyskane na podstawie przepisów rozporządzenia przez państwo występujące z wnioskiem są traktowane w taki sam sposób, jak stosowne dokumenty - takiego samego rodzaju - które zostałyby pozyskane wewnątrz danego państwa. Oznacza to, że uzyskanie informacji od innego państwa członkowskiego w sposób ściśle sformalizowany (dokument SCAC) należy traktować jako dowód w rozumieniu art. 180 § 1 o.p., który podlega ocenie przez organ podatkowy wraz z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Zarzuty skargi kwestionujące takie dowody Sąd uznaje za niezasługujące na aprobatę.
Wobec powyższego sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło