II FSK 408/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Płusa (spr.) Sędzia del. WSA Artur Kot Protokolant Konrad Kapiński po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 505/20 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w B. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 lipca 2020 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.217.2020.1.MZA w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 505/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej jako "Spółka"), uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 lipca 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych (treść uzasadnienia ww. wyroku oraz innych wyroków sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W skardze kasacyjnej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego: - art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 865, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.p.", poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego stanu faktycznego/opisu zdarzenia przyszłego, polegającą na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że ustanowienie na rzecz Spółki nieodpłatnej służebności przesyłu, nie będzie powodować po stronie Spółki powstania przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, zatem art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. nie znajdzie zastosowania w sprawie. W ocenie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w wyniku ustanowienia na rzecz Spółki nieodpłatnej służebności przesyłu, Spółka uzyskała i będzie uzyskiwać konkretną korzyść, wymierną ekonomicznie, polegającą na umożliwieniu jej prowadzenia działalności gospodarczej związanej z dostarczaniem usług wodociągowo-kanalizacyjnych, zatem prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. prowadzi do uznania, że z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności przesyłu, Spółka jako podmiot uprawniony z tego tytułu uzyska przychód podatkowy z nieodpłatnego świadczenia, zatem przepis ten znajdzie zastosowanie w sprawie. W związku z powyższym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie - wyrażająca się w pytaniu, czy nieodpłatne ustanowienie przez właściciela gruntu na rzecz przedsiębiorstwa eksploatującego określonego rodzaju linię przesyłową służebności przesyłu stanowi dla tego przedsiębiorstwa przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. - była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po początkowym okresie, w którym wystąpiła pewna niejednolitość w poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie do powyższej kwestii, zdecydowanie dominująca stała się linia orzecznicza, w której uznano, że na powyższe pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 1133/15, z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt II FSK 2541/15, z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 882/16, z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. akt II FSK 3396/17, z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 3497/18, z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt II FSK 2936/20, z dnia 21 września 2021 r. sygn. akt II FSK 660/21 i z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt Ii FSK II FSK 2666/20). Takie też stanowisko zajął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wraz z uzasadniającą je argumentacją wyrażone w powołanych wyżej wyrokach tego Sądu, bez konieczności jej szczegółowego powtarzania. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny wskaże jedynie na kluczowy argument przemawiający za prawidłowością rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Zgodzić się bowiem należy z tym, że użyte w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. określenie "otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw" należy rozumieć jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty nieodpłatna. Sąd pierwszej instancji wymienia w tym zakresie sytuacje, gdy nabycie następuje w drodze zasiedzenia służebności przesyłu lub gdy podatnik, korzystając z zasady swobody umów i kształtowania swej sytuacji prawnej, dokonuje czynności prawnej nieodpłatnie, w drodze umowy lub ugody sądowej. Przychód powstałby natomiast w takich przypadkach, gdy pomimo odpłatnego charakteru czynność prawnej podatnik dokonuje jej nieodpłatnie. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zawarcie przez strony nieodpłatnej umowy służebności przesyłu na podstawie art. 3051 k.c. nie stanowi przychodu dla przedsiębiorstwa, na rzecz którego tę służebność ustanowiono z tytułu niepłatnego lub częściowo odpłatnego otrzymania rzeczy lub praw, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił zatem specyfikę ustanowienia służebności przesyłu i słusznie uznał, że nie uzyskano przychodu w rozumieniu cytowanego przepisu. Wskazał bowiem, że umowa o ustanowienie służebności przesyłu ze swej istoty prawnej może być także czynnością nieodpłatną. Z tych względów zarzut skargi kasacyjnej dotyczący na ruszenia ww. przepisu u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłową ocenę co do możliwości jego zastosowania, należało uznać za niezasadny. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.