I SA/Gd 1116/20
WyrokWSA w Gdańsku2021-02-02
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Alicja Stępień, Krzysztof Przasnyski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie wierzyciela (Prezesa UKE) w sprawie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, wydane przez pracownika, który brał udział w wydaniu wcześniejszego postanowienia w tej samej sprawie, jest prawidłowe w świetle art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i czy jego wadliwość wpływa na możliwość oceny merytorycznej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie wierzyciela (Prezesa UKE) wydane w drugiej instancji było wadliwe z powodu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ pracownik, który brał udział w wydaniu postanowienia w pierwszej instancji, nie został wyłączony od udziału w postępowaniu odwoławczym. Ta wadliwość uniemożliwiła sądowi ocenę merytorycznej prawidłowości postanowień organu egzekucyjnego i organu odwoławczego dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienia.Stan faktyczny
Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne wobec spółki "A" S.A. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, kwestionując m.in. istnienie obowiązku w zakresie odsetek, błąd co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienie wymogów formalnych tytułu wykonawczego. Wierzyciel (Prezes UKE) wydał postanowienie uznające zarzuty za nieuzasadnione, które następnie zostało utrzymane w mocy w postępowaniu zażaleniowym. Organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego), związany stanowiskiem wierzyciela, również uznał zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Spółka wniosła skargę do WSA w Gdańsku, domagając się uchylenia zaskarżonych postanowień.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego, a także postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 5 czerwca 2020 r. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 28 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 31 lipca 2020 r. nr [...] 2. uchyla postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji E. z dnia 5 czerwca 2020 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G.na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan faktyczny przedstawia się następująco:
Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne wobec "A" S.A. z siedzibą w G. Podstawą wszczęcia był tytuł wykonawczy z dnia 7 listopada 2019r. nr [...] wystawiony przez wierzyciela - Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, a dotyczył nieuregulowanej kwoty udziału w pokryciu dopłaty do kosztów świadczenia przez przedsiębiorcę wyznaczonego usługi o charakterze powszechnym w 2010r., orzeczonej na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 27 czerwca 2018r. w kwocie należności głównej -607.600 zł.
Zawiadomieniem z dnia 8 listopada 2019r. organ dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego w "B" S.A. W dniu 15 listopada 2019r. wyegzekwowano całą kwotę należności głównej wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono spółce w dniu 14 listopada 2019r.
Pismem z dnia 21 stycznia 2019r. spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wspomnianego tytułu wykonawczego z dnia 7 listopada 2019r. Zarzuty zostały oparte na art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", tj.: częściowego nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek; błędu co do osoby zobowiązanego; niespełnienia przez ww. tytuł wykonawczy wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a., w zakresie braku wskazania wysokości odsetek od należności głównej. Zarzucając powyższe, strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów.
W dniu 19 marca 2020r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wydał jako wierzyciel postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty: błędu co do osoby zobowiązanego, nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek i niespełnienia przez ww. tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., poprzez brak wskazania wysokości należności pieniężnej w zakresie odsetek. W związku z wniesieniem przez stronę zażalenia na ww. postanowienie, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej postanowieniem z dnia 5 czerwca 2020r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 19 marca 2020r.
W tych okolicznościach, postanowieniem z dnia 31 lipca 2020r. organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku w zakresie naliczenia odsetek, błędu co osoby zobowiązanego i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów wynikających z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
W zażaleniu na to postanowienie spółka podtrzymała wniesione zarzuty, wnosząc o jego uchylenie, umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości i uchylenie dokonanego zajęcia w całości, ewentualnie w razie nieuwzględnienia zarzutów dalej idących - w części dotyczących odsetek.
Postanowieniem z dnia 28 września 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 lipca 2020r. W uzasadnieniu zauważył, że z dniem 30 lipca 2020r. weszła w życie nowelizacja u.p.e.a. która m.in. zmienia sposób wnoszenia i rozpoznawania środka zaskarżenia w postaci zarzutów. Zgodnie z przepisami przejściowymi zamieszczonymi w art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W przywołanym powyżej stanie prawnym organ zaznaczył, że organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela - Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, wyrażonym w postanowieniu z dnia 19 marca 2020r. utrzymanym następnie w mocy postanowieniem Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 5 czerwca 2020r. w zakresie zgłoszonych przez skarżącą spółkę zarzutów częściowego nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek od należności głównej (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i błędu co do osoby zobowiązanego.
Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza natomiast to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do orzeczenia inaczej niż wierzyciel. Również Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jako organ II instancji pozostaje związany stanowiskiem wierzyciela.
Analizując podniesiony przez spółkę zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, organ II instancji zauważył, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Przedsiębiorców dla spółki "A" S.A. w dniu 1 sierpnia 2019r. dokonano wpisu informacji o podziale spółki "A" S.A. przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej - stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: "k.c.", na "C" Spółka z o.o., jako spółkę przejmującą. Podział spółki dzielonej nastąpił w trybie przewidzianym w przepisie art. 529 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.) dalej: "k.s.h.". Z planu podziału sporządzonego pomiędzy "A" S.A. i "C" Spółka z o.o. w dniu 29 maja 2019r. wynika, że w ramach wydzielonej zorganizowanej części przedsiębiorstwa "A" S.A., były świadczone dwie usługi pomocnicze:
1.działalność w zakresie procedury utylizacji zwracanych przez abonentów do spółki urządzeń i akcesoriów abonenckich, jak również innych urządzeń technicznych wykorzystywanych w podstawowej działalności "A" S.A., które ze względów technologicznych lub biznesowych utraciły swoją użyteczność w prowadzonej działalności,
2.działalność w zakresie obsługi zobowiązań i wierzytelności związanych z dopłatą do kosztów świadczenia usług wchodzących w skład usługi powszechnej świadczonej przez "D" S.A. (aktualnie: "E" S.A.) w latach 2006-2011.
Mając na uwadze przepisy k.s.h. oraz art. 97 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2460 ze zm.), organ II instancji stwierdził, że "C" Sp. z o.o. nie zostały przydzielone składniki majątku służące do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej. Nie można zatem podzielić stanowiska, jakoby na spółkę przejmującą przeszły obowiązki związane z dopłatą, a to z uwagi na brak przejęcia majątku umożliwiającego uiszczenie zobowiązań w zakresie dopłaty, które nadal spoczywają na spółce "A" Sp. z o.o. Zatem wskazanie w tytule wykonawczym spółki "A" Sp. z o.o. jako zobowiązanego należało uznać za prawidłowe. Tym samym zarzut błędu co do osoby zobowiązanej był niezasadny.
Zdaniem organu, nie doszło również do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek. Wierzyciel wskazał, że Prawo telekomunikacyjne nie reguluje kwestii odsetek w zakresie dopłaty. Nie można również stosować przepisów rozdziału VI Ordynacji podatkowej, gdyż dochodzona należność nie ma charakteru należności budżetowej Skarbu Państwa. Mają za to zastosowanie uregulowania zawarte w Kodeksie cywilnym, a w szczególności art. 481. A zatem, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Wobec powyższego żądanie uiszczenia odsetek za opóźnienie od należności związane z dopłatą było zasadne.
Zdaniem organu odwoławczego, zarzut dotyczący niespełnienia przez ww. tytuł wykonawczy wymogów formalnych określonych w art. 27 u.p.e.a., a w szczególności art. 27 § 1 pkt 3 w zakresie niewskazania kwoty odsetek nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Jakkolwiek w jego treści nie wskazano kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, to ten brak nie miał wpływu na wynik sprawy. Zarzuty wadliwości postępowania egzekucyjnego opartego na niespełniającym wymogów formalnych tytule wykonawczym należy oceniać przez pryzmat wypełnienia funkcji gwarancyjnej oraz pewności co do tego, czy wyegzekwowana zostanie faktycznie obciążająca zobowiązanego kwota. Może bowiem zdarzyć się sytuacja, w której dostrzegalne są pewne braki bądź niedokładności tytułu wykonawczego, jednak ich nieistotność nie zagraża naruszeniu zasad legalizmu i prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie. Brak wskazania kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego mógłby mieć wpływ na wysokość wyegzekwowanej od zobowiązanej spółki kwoty jedynie w przypadku, gdy w sprawie wystąpiłyby przerwy w ich naliczaniu. Ze stanu sprawy nie wynikało, aby takowe przerwy nastąpiły.
Końcowo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że poddał analizie tytuł wykonawczy z dnia 7 listopada 2019r. pod kątem spełnienia przez ten dokument pozostałych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i nie stwierdził żadnych nieprawidłowości.
Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 września 2020r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania:
1.art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu, dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego wywołanego naruszeniem art. 531 § 1 i § 2 k.s.h.,
2.art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu, dotyczącego częściowego nieistnienia obowiązku - w zakresie odsetek,
3.z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu, dotyczącego niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a to brak wskazania wysokości należności pieniężnej - w zakresie odsetek, czego skutkiem było błędne uznanie zarzutów skarżącego za nieuzasadnione i wydanie zaskarżonego postanowienia.
W związku z tym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 lipca 2020 r. oraz postanowień Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 19 marca 2020 r. i z dnia 5 czerwca 2020 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej zawartych. Działanie takie ma umocowanie w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stanowiącym, że co do zasady sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postepowania egzekucyjnego.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Z uwagi na to, że postanowienie dotyczące stanowiska wierzyciela nie jest zaskarżalne, jego prawidłowość jest oceniana w postępowaniu dotyczącym zgłoszonym zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zatem w ramach kontroli zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na sądzie administracyjnym spoczywa również obowiązek zbadania prawidłowości stanowiska wierzyciela, którym organ egzekucyjny był związany.
Pogląd ten został potwierdzony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki: z dnia 9 maja 2017 r., II FSK 1582/17 i z dnia 11 czerwca 2019 r., II FSK 2024/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) i wywodzony jest w oparciu o nowelizację art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), którą wyłączono możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz zawierających stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W obecnym stanie prawnym stanowisko wierzyciela podlega zatem kontroli sądowej w ramach zasadniczej sprawy egzekucyjnej, a więc w następstwie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że ostateczne postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 5 czerwca 2020 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zostało wydane w trybie określonym w art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - dalej jako "k.p.a." w związku z art. 17 § 1a i art. 34 § 2 u.p.e.a. O ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, czyli w przedmiocie stanowiska wierzyciela na zarzuty, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Przy czym zażalenie to przysługuje jednak do tego samego organu, a nie do ministra.
Z uwagi na zastosowanie tych przepisów, zarówno postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, jak i postanowienie w postępowaniu zażaleniowym wydał ten sam organ - Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Z akt sprawy wynika, że autorem zarówno wydanego w pierwszej instancji postanowienia z dnia 19 marca 2020 r., jak i postanowienia z dnia 5 czerwca 2020 r., wydanego wskutek wniesionego zażalenia jest działająca z upoważnienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej – Dyrektor Biura Finansów, Pani G. Z.
W tej sytuacji rozważyć należało, czy ww. pracownik organu - Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej nie podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia.
Zauważyć należy, że przepisy prawa procesowego, w tym art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wyrażający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zawierają system gwarancji procesowych bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Urzeczywistnieniu tych zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, będąca jedną z gwarancji zgodnego z prawem działania organów administracji publicznej przy wykonywaniu zadań publicznych. Przepisy o wyłączeniu pracownika administracji publicznej mają na celu stworzenie warunków do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, chronią obiektywizm orzekania.
Zgodnie zaś z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., od udziału w sprawie obligatoryjnie powinien być wyłączony pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Mimo, że w treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. mowa jest o "decyzji", a nie o "postanowieniu", to jednak regulacja ta ma odpowiednie zastosowanie także do postanowień wydawanych w toku postępowania, co wynika z art. 126 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2 - 5 oraz art. 109 - 113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145 -152 oraz art. 156 - 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Zatem do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio art. 145 k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Tak więc ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wprost odwołuje się do art. 24, a co za tym idzie także do treści zawartej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Przeciwne stanowisko byłoby zaprzeczeniem idei zapewnienia bezstronności organu. Nie sposób bowiem uznać za bezstronnego pracownika, który ponownie rozpoznaje sprawę, zakończoną wydaną przez siebie decyzją (w niniejszej sprawie – postanowieniem). Wyłączenie od orzekania podczas ponownego rozpoznawania sprawy wyraża najistotniejszy aspekt bezstronności, tj. przekonanie strony postępowania, że jej sprawa została rozpatrzona obiektywnie.
Ustawodawca, decydując się na kategoryczną konstrukcję dyspozycji analizowanej normy, poprzez użycie sformułowania "podlega wyłączeniu", zrezygnował z obowiązku przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie, czy wskazany wcześniej związek osoby ze sprawą miał w istocie wpływ na dalsze działania pracownika organu, a tym samym - na całe postępowanie administracyjne. Uznał zatem, że już samo wypełnienie hipotezy normy z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na udziale w wydawaniu obu orzeczeń ferowanych w każdej sprawie w wykonaniu zasady dwuinstancyjności, stwarza tak znaczne niebezpieczeństwo, że dodatkowe badanie, czy doszło do naruszenia zasady obiektywizmu, jest już zbędne.
Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Służy ona realizacji konstytucyjnych standardów sprawiedliwości proceduralnej, znajdujących podstawy prawne w art. 2 Konstytucji RP. Dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, wzrasta poziom obiektywnego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12, publ. j.w.). W powołanej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ trzeba badać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przy współczesnej organizacji aparatu administracyjnego istnieje realna możliwość zapewnienia, by przy ponownym rozpatrywaniu spraw administracyjnych przez ten sam organ, nie brali udziału pracownicy, którzy mieli jakikolwiek związek z poprzednim rozstrzygnięciem. Na organach administracji o jednoszczeblowej strukturze ciąży szczególny obowiązek w tym zakresie, bowiem poza zapewnieniem standardu sprawiedliwości proceduralnej, muszą wprowadzić jeszcze takie transparentne rozwiązania, by uniknąć zarzutu "pozornej bezstronności". Dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji wzrasta poziom obiektywnego, rzetelnego rozpatrzenia sprawy.
Jak z kolei wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Trybunał podkreślił, że osobiste zainteresowanie pracownika określonym sposobem załatwienia sprawy rodzi niebezpieczeństwo stronniczego, sprzecznego z celem postępowania rozstrzygnięcia, nieopartego na obiektywnej ocenie sprawy. Chodzi bowiem o uniknięcie sytuacji, w której pracownik raz już uczestniczący w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to ugruntowany pogląd na stan faktyczny sprawy, czy też na sposób rozstrzygnięcia sprawy, byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu. Osoba taka może być "przywiązana" do swojego stanowiska wyrażonego we wcześniejszej decyzji administracyjnej. Nie służy to obiektywizmowi w postępowaniu administracyjnym i treści wydawanych w nim decyzji.
Ponowne postępowanie administracyjne w tej samej sprawie, powinno umożliwiać stronie weryfikację decyzji, zaś sprawa administracyjna powinna zostać dwukrotnie merytorycznie, a nie tylko formalnie rozpoznana. Zaangażowanie innych osób do orzekania po raz drugi w sprawie administracyjnej służy poprawie jakości orzecznictwa administracyjnego. W odczuciu społecznym znacznie gorzej zostanie oceniona decyzja, która tylko z pozoru została podjęta w sprawie dwukrotnie, gdyż decyzję weryfikowały te same osoby, które brały wcześniej udział w jej wydaniu. Taka sytuacja może mieć negatywny wpływ na zaufanie obywateli do działań administracji publicznej. Celem wyłączenia pracownika jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i nie ma znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) będzie następnie uczestniczyła w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji (postanowienia) .
Z uwagi na udział w wydaniu postanowienia z dnia 19 marca 2020 r. pracownika, którzy nie został wyłączony następnie od udziału w postępowaniu wywołanym zażaleniem i wydaniu ostatecznego postanowienia z dnia 5 czerwca 2020 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznać należy, iż doszło do naruszenia art. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Powyższa wadliwość postanowienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 5 czerwca 2020 r. uniemożliwia Sądowi ocenę merytorycznej prawidłowości postanowień w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 34 § 4 u.p.e.a. postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów może być wydane dopiero po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
W toku dalszego postępowania zażaleniowego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, należy wyeliminować udział w tej fazie postępowania pracownika, który brał udział w wydaniu postanowienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 19 marca 2020 r. Chodzi bowiem o to, aby ponowne rozpatrzenie sprawy było rzeczywistym jej rozpatrzeniem, nie zaś powtórzeniem przez te same osoby poglądu raz już wyrażonego w pierwszym postępowaniu.
Ponieważ stwierdzone naruszenie prawa procesowego mogło mieć - z oczywistych powodów - wpływ na końcowy wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło