I SA/Wa 933/20
WyrokWSA w Warszawie2021-03-01
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Joanna Skiba, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej może zostać wydana, jeśli pierwotne decyzje zostały wydane w stosunku do osoby zmarłej, a następnie doszło do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej jest prawidłowa, jeśli pierwotne decyzje zostały wydane w stosunku do osoby zmarłej, co stanowi rażące naruszenie prawa. Nawet jeśli w międzyczasie doszło do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, nie stanowi to nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności pierwotnych decyzji, o ile decyzja ustanawiająca użytkowanie wieczyste była poprzedzona inną decyzją administracyjną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1966 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia z 1965 r., odmawiających ustanowienia użytkowania wieczystego do części gruntu. Organ stwierdził nieważność tych decyzji, uznając, że zostały one wydane w stosunku do osoby zmarłej. Skarżący zarzucali naruszenie art. 170 i 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej NSA oraz art. 81a k.p.a. poprzez dokonanie niekorzystnych ustaleń merytorycznych. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
I SA/Wa 933/20
UZASADNIENIE
Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], rozpatrzeniu wniosku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. nr [...] odmawiającego ustanowienia użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r.
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Organ ustalił, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) (zwany dalej: dekretem).
Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130).
Jak wynika ze znajdującego się w aktach własnościowych zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] września 1948 r. nr [...], tytuł własności nieruchomości położonej przy ul. [...] zapisany był na imię [...] małż. [...].
W dniu 12 października 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...], Wydziału Polityki Budowlanej, wpłynął wniosek adw. [...] pełnomocnika [...] - następców prawnych [...] o przyznanie im prawa własności czasowej do terenu nieruchomości w [...] przy ul. [...] nr hip. [...]
Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1965 r. nr [...] odmówiło spadkobiercom po zmarłych: [...] - [...] przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] wynoszącej [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] przy ul. [...] przeznaczony został pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] ". Orzeczeniu temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. zostało skierowane do adw. [...],[...] oraz do [...] z [...].
Od powyższego orzeczenia administracyjnego zostało w dniu 13 grudnia 1965 r. wniesione odwołanie przez adw. [...] pełnomocnika [...].
Pismem z dnia 24 grudnia 1965 r. Prezydium Rady Narodowej [...] przekazało złożone odwołanie do organu drugiej instancji. W przedmiotowym piśmie wskazano, że odwołanie wpłynęło w terminie przewidzianym przez ówcześnie obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego. Jednocześnie wskazano, że na nieruchomości znajduje się budynek wielokondygnacyjny. W odniesieniu do zarzutów odwołania Prezydium Rady Narodowej w [...] wyjaśniło, że na teren nieruchomości została wydana lokalizacja Nr [...] z dnia [...] października 1965 r. dla Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] ", a wydanie orzeczenia administracyjnego z rygorem natychmiastowej wykonalności, uzasadnione było koniecznością przekazania terenu na rzecz inwestora, tj. Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...].
Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] kwietnia 1966 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. nr [...] w sprawie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wobec tego, że grunt przy ul. [...] przeznaczony został w planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę osiedla mieszkaniowego, dalsze korzystanie z tego gruntu przez byłego właściciela nie jest możliwe. Przedmiotową decyzję skierowano do adw. [...] oraz [...].
Państwowe Biuro Notarialne w [...], w dniu [...] maja 1966 r. w księdze wieczystej nr hip. [...] dokonało wpisu prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] na rzecz Skarbu Państwa.
Co istotne, w dacie rozpoznawania wniosku przez organ pierwszej instancji nie żyła jedna z wnioskodawczyń – [...]. Informacja o jej śmierci została zamieszczona na zwróconej przez pocztę korespondencji i pomimo tej okoliczności, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania prawa własności czasowej.
Skarżący jako spadkobiercy wnioskodawczyń, a tym samym też dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w 2005 roku wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1965 r. odmawiającego ustanowienia użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa1369/16 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., wskazał, że "okolicznością niesporną w sprawie jest fakt skierowania pierwszoinstancyjnej decyzji dekretowej, to jest decyzji z dnia [...] listopada 1965 r. do zmarłej w dniu [...] października 1950 r. [...], oraz fakt, że decyzja organu drugiej instancji skierowana została wyłącznie do adw. [...] oraz [...]. Wobec powyższego, uznać należało, że decyzja pierwszoinstancyjna naruszała rażąco powołany w skardze art. 9 ust. 1, art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 341 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego i art. 8 kc. Nie ulega zatem wątpliwości w ocenie sądu, że pierwszoinstancyjna decyzja dekretowa, kształtująca prawa i obowiązki osoby zmarłej winna być uznana za rażąco naruszającą prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie sądu, w sytuacji w której decyzja organu pierwszej instancji dotknięta była wadą rażącego naruszenia prawa, obowiązkiem organu drugiej instancji było jej uchylenie i albo skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, albo też wydanie orzeczenia orzekającego co do istoty sprawy. Natomiast utrzymanie w mocy decyzji rażąco naruszającej prawo uznać należy za działanie również rażąco naruszające prawo, co skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu również decyzji drugoinstancyjnej."
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1227/17 oddalił skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965r.
Wskazał iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jako jedno z nadzwyczajnych trybów, ma na celu jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa., a obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy zachodziły podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia jak w orzeczeniu administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. jeśli zaś rozstrzygnięcia te wydano z naruszeniem prawa, to czy naruszenie to ma charakter rażącego.
Organ nadzoru omówił pod względem merytorycznym oba rozstrzygnięcia dekretowe i w konkluzji wskazał iż organy dekretowe zasadnie uznały, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z nieruchomości położonej przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość stała się bowiem częścią dużego założenia urbanistycznego jakim była budowa osiedla mieszkaniowego przez państwowego inwestora. Osiedle to było zaplanowane w rejonie [...]. Planowana była budowa wielokondygnacyjnych budynków mieszkaniowych oraz otaczającej je infrastruktury.
Organ nadzoru uznał, że ani Prezydium Rady Narodowej w [...] odmawiając ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], ani Ministerstwo Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. nr [...] nie naruszyły postanowień dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Następnie organ nadzoru wskazał, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. w związku z art. 191 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 30, poz. 168) prowadzone było na podstawie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 341) (dalej jako: rozporządzenie). Zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia osobą interesowaną był każdy, kto żąda czynności władzy, do kogo czynność władzy się odnosi lub też czyjego interesu czynność władzy choćby pośrednio dotyczy, zaś stroną w myśl art. 9 ust. 2 rozporządzenia była osoba interesowana, która uczestniczy w sprawie na podstawie roszczenia prawnego lub prawnie chronionego interesu.
Organ po dokonanej analizie akt ustalił, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. zostało skierowane m.in. do [...]. Tymczasem [...] zmarła w dniu [...] października 1950 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...]. A więc, nie mogła ona być stroną prowadzonego przez Prezydium Rady Narodowej w [...] postępowania administracyjnego ws. rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...].
Zmarły, jako nieposiadający zdolności prawnej, nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak, to w stosunku do takiej osoby nie można ani wszcząć, ani prowadzić postępowania, jak również nie można skierować do niej podjętych rozstrzygnięć.
Skierowanie decyzji administracyjnej do strony zmarłej, a więc do osoby, która w danym momencie nie miała już w istocie przymiotu strony postępowania, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji.
Organ nadzoru podkreślił, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., którym organ jest związany, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji w której decyzja organu pierwszej instancji dotknięta była wadą rażącego naruszenia prawa, obowiązkiem organu drugiej instancji było jej uchylenie i albo skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, albo też wydanie orzeczenia orzekającego co do istoty sprawy. Natomiast utrzymanie w mocy decyzji rażąco naruszającej prawo uznać należy za działanie również rażąco naruszające prawo, co skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu również decyzji drugoinstancyjnej.
Mając powyższe na uwadze, wskazał , że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. rażąco naruszała art. 9 ust. 1, art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. nr 36, poz. 341 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego i art. 8 kc.
Wobec powyższego, stwierdził, iż prowadzenie postępowania oraz skierowanie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. do zmarłej [...] - stanowi rażące naruszenie prawa. Również za rażące naruszenie prawa organ nadzoru uznał utrzymanie w mocy orzeczenia administracyjnego rażąco naruszającego prawo, co skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu również decyzji drugoinstancyjnej Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r.
Następnie organ nadzoru zbadał czy badane w trybie nadzoru orzeczenia organu I i II instancji wywołały nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 kpa.
Wskazał, że stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądowego nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce wówczas, gdy organ administracyjny w drodze postępowania administracyjnego nie jest w stanie, w granicach swoich kompetencji wyznaczonych prawem, cofnąć ani odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała decyzja.
Organ nadzoru zwrócił uwagę, że w skład przedmiotowej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], wchodzi obecnie m.in. zabudowana budynkiem mieszkalnym dz. ew. nr [...] z obrębu [...].
Organ ustalił, że dz. ew. nr [...] z obrębu [...] została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w [...] na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1973 r. rep. A-ll nr [...] przez notariusz [...]. W przedmiotowym akcie notarialnym wskazano, że stanowi on wykonanie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] maja 1971 r. nr [...].
W każdym przypadku, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej poprzedzona była wydaniem decyzji administracyjnej, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntu i podstawą nabycia przez tę osobę tytułu własności budynku mieszkalnego.
Organ nadzoru podkreślił, że dla wykazania, czy wystąpiły w sprawie nieodwracalne skutki prawne, organ bierze pod uwagę pierwszą czynność prawną rozporządzającą danym prawem
Stąd też ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu, na podstawie samej tylko decyzji administracyjnej, dopiero w następstwie której zawarta została umowa cywilnoprawna w formie aktu notarialnego, nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie:
- art. 170 i 153 p.p.s.a. poprzez przemilczenie w treści zaskarżonej decyzji i brak zastosowania ocen prawnych i wytycznych co do dalszego postępowania wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 14 marca 2019r. sygn. I OSK 1227/17. Mocą przytoczonego powyżej wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zmienił częściowo oceny prawne i wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016r. sygn. I SA/Wa 1369/16. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że w tej konkretnej sprawie dla stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych wystarczające jest dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie, że decyzja została skierowana do osoby zmarłej.
W ocenie prawnej NSA dalsze ustalenia faktyczne nie są potrzebne i nawet "nieuprawnione było ich analizowanie", ponieważ "kwestie te i tak nie miały już istotnego wpływu na wynik sprawy" (str. 11 uzasadnienia NSA). W tym stanie rzeczy - będąc związanym oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania - Minister winien ograniczyć ustalenia faktyczne tylko do tych okoliczności faktycznych, które stanowią podstawę rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności decyzji dekretowych. Okolicznością wystarczająca jest skierowanie decyzji do osoby zmarłej. Nie uprawnione jest natomiast dokonywanie rozważań co do innych okoliczności faktycznych, które nie wynikają jednoznacznie z materiału zgromadzonego w sprawie.
- art. 81a k.p.a. poprzez dokonanie niekorzystnych dla skarżących ustaleń merytorycznych, iż "w realiach sprawy uzasadniona była odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego" na podstawie materiału dowodowego, który jest niejednoznaczny - pomimo że NSA postawił tezę dalej idącą, że w tej sprawie w ogóle "nieuprawnione było analizowanie" tych kwestii merytorycznych. Minister nie tylko poczynił te ustalenia, ale co więcej poczynił je błędnie, powielając je automatycznie z uchylonych decyzji organu (uprzednio Minister Infrastruktury i Budownictwa) z dnia [...] lipca 2016 r., oraz z dnia [...] października 2015 r.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.
Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, LEX nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).
Powyższe oznacza, że decyzja Ministra Rozwoju jest prawidłowa, gdyż orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. skierowane do [...] zmarłej w dniu [...] października 1950 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt [...] rażąco narusza prawo, jak również utrzymanie w mocy decyzji rażąco naruszającej prawo uznać należy za działanie również rażąco naruszające prawo, co skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu również decyzji drugoinstancyjnej.
Zarzuty skargi są bez znaczenia gdyż nie mają żadnego wpływu na wynik sprawy, chociaż należy zgodzić się ze skarżącymi, że ocena prawna zawarta w uzasadnieniu decyzji nie powinna wykraczać poza niezbędne i konieczne dla załatwienia sprawy elementy.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo opisał i wywiódł dlaczego jego zdaniem decyzje organów dekretowych są prawidłowe, co było zbędne gdyż organ nadzoru stwierdził nieważność decyzji dekretowych ponieważ skierowane zostały do osoby zmarłej w dacie ich wydawania.
Organ nadzoru nie był uprawniony do analizowania kwestii materialnoprawnych, zwłaszcza że nie miały one w realiach tej konkretnej sprawy znaczenia dla wyniku rozstrzygnięcia
Jedynym zaleceniem wynikającym z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt. SA/Wa 1369/16 była konieczność uznania przez organ, że wydana w postępowaniu zwykłym decyzja obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej oraz konieczność rozważenia czy decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w kontekście możliwości stwierdzenia jej nieważności lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa (art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 kpa).
Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. stosownie do oceny prawnej wyrażonej przez sąd stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1966 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1965 r. z powodu prowadzenia postępowania oraz skierowania w/w orzeczeń administracyjnych do zmarłej [...].
Organ nadzoru wykazał również, że decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Organ ustalił, że dz. ew. nr [...] z obrębu [...] została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w [...] na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1973 r. stanowiącej wykonanie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] maja 1971 r. nr [...].
W sytuacji gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej poprzedzona była wydaniem decyzji administracyjnej, to właśnie ta decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntu i podstawą nabycia przez tę osobę tytułu własności budynku mieszkalnego.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia Ministrowi zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z uwagi na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, co znajdowało odzwierciedlenie na stronie www.worldometers.info/coronavirus/country/poland, objęcie Warszawy strefą zagrożenia przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem Warszawy strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło