IV SAB/Po 58/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania ponaglenia postanawia 1. odrzucić skargę. 2. odmówić R. S. przyznania prawa pomocy. R. S. pismem z [...] lutego 2021 r. wniósł drogą elektroniczną za pośrednictwem organu do tutejszego Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie nr [...] dotyczącej rozpoznania ponaglenia złożonego przeze zeń pismem z [...] listopada 2019 r. w sprawie uchylenia uchwały Rady Miejskiej w Ś. nr [...] z 30 września 2010 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wskazało, że postępowanie prowadzone pod nr [...] zostało zakończone zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r. o przekazaniu podania R. S. z [...] listopada 2019 r. (ponaglenie) według właściwości do Rady Miejskiej w Ś. na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie podkreślić należy, że każdorazowo merytoryczne rozpatrzenie skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście powyższych przesłanek Sąd uznał, że skarga nie jest dopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd orzeka w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (§ 2a p.p.s.a.) oraz sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Złożona skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez SKO w P. w przedmiocie rozpoznania ponaglenia złożonego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Środek prawny uregulowany w tym przepisie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub w sprawie stwierdzenia przewlekłości, które kończy wydanie postanowienia i stanowi postępowanie incydentalne, odrębne od postępowania właściwego. Wniesienie ponaglenia jest również niezbędną do wyczerpania przesłanką złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy. Rozpoznanie ponaglenia jest sprawą odrębną od właściwego postępowania, choć niewątpliwie z nią powiązaną. Przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia wydawanego przez organ, do którego wniesiono ponaglenie (por. art. 37 § 3 k.p.a.). Skoro zaś prawodawca nie przewidział możliwości wnoszenia zażalenia czy innego środka zaskarżenia na tego typu rozstrzygnięcie stwierdzić należy, że nie przysługuje na nie również skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji przyjąć należy, że skarga ta będzie niedopuszczalna zarówno od postanowienia kończącego postępowanie z przyczyn procesowych, jak również merytorycznie rozpatrującego ponaglenie. Rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 37 k.p.a. nie kończy postępowania, ani nie rozstrzyga sprawy administracyjnej, co do jej istoty. Z uwagi na to, że postanowienie wydane w sprawie wniesionego ponaglenia nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego ponaglenia R. S. z [...] listopada 2019 r. uznać należy za niedopuszczalną (por. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było przewlekłe prowadzenie przez SKO w P. postępowania w sprawie nr [...] dotyczącej rozpoznania ponaglenia złożonego przeze zeń pismem z [...] listopada 2019 r. w sprawie uchylenia uchwały Rady Miejskiej w Ś. nr [...] z [...] września 2010 r. Jak wskazano powyżej, kwestia ponaglenia pozostaje poza właściwością rzeczową sądów administracyjnych i nie mieści się we wskazanym na wstępie zakresie uregulowanym w art. 3 ust. 2 p.p.s.a. Sprawa o nr [...] nie stanowiła odrębnego postępowania zakończonego jednym z aktów przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 i 4a, na które można wnieść skargę na przewlekłość postępowania organów administracji publicznej. Ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter incydentalny (wpadkowy), nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a także nie kończy postępowania w sprawie. Niezależnie zatem od pozytywnego lub negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu lub przewlekłość prowadzonego postępowania. Z tych też względów, złożenie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. stanowi wyłącznie warunek formalny do wniesienia przez osobę zainteresowaną skargi do sądu administracyjnego. W sprawach bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania istotne znaczenie ma nie tyle sposób rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 37 k.p.a., ale sam fakt dopełnienia takiej czynności przez stronę. Złożenie takiego ponaglenia wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na przewlekłość organu. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę odrzucił, o czym orzeczono w pkt 1. sentencji postanowienia. W tym stanie rzeczy nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 101/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie oczywista bezzasadność skargi R. S. wynikała z jej niedopuszczalności. W konsekwencji, na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2. sentencji postanowienia.