III FSK 3344/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 326/20 w sprawie ze skargi Z.O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 326/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Z.O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie obrazę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 148 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez WSA, że organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał obliczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co ma istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, o czym stanowi art. 147 k.p.a. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, o czym z kolei stanowi art. 148 § 1 k.p.a. Przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz będą mogły stanowić podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Nowe okoliczności potwierdzają stan faktyczny, a w konsekwencji prawny istniejący w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nieznany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślić jednocześnie należy, że skoro wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, to tym samym wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. Celem nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, toczącego się na skutek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną, nie może być ponowna weryfikacja zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z tego względu, że jest ona oceniana przez stronę jako wadliwa. Taki cel realizuje niewątpliwie postępowanie zwykłe, w ramach którego stronie przysługuje prawa kwestionowania dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny dowodów w drodze odwołania do organu drugiej instancji, a po wyczerpaniu tego środka zaskarżenia służy skarga do sądu administracyjnego. Istota sporu w niniejszym postępowaniu kasacyjnym w ramach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej ogniskuje się wokół problemu spełnienia formalnej przesłanki dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem ostatecznym Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach. W ocenie sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły, że wniesienie żądania strony nastąpiło po upływie terminu do złożenia wniosku, tj. po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach z tytułu składek zdrowotnych zostało zakończone wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 371/19, na mocy którego oddalono skargę strony. Skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o wznowienie postępowania celem uchylenia ostatecznej decyzji z uwagi na fakt, że w świetle nowych dowodów, tj. decyzji Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 października 2017 r. oraz innych załączonych dokumentów egzekucja jest bezprzedmiotowa. Zgodnie z argumentacją skarżącej zawartą w skardze kasacyjnej okolicznością, z którą skarżąca łączy początek biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 371/19. Natomiast w ocenie sądu pierwszej instancji wydanie decyzji oraz zapoznanie się z okolicznością nią stwierdzona, mianowicie, że nie istniał obowiązek opłacania składek, stanowiły podstawę wznowienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo uznał WSA, że skarżąca błędnie założyła, że początkiem biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania było wydanie ww. wyroku. Termin ten należy bowiem liczyć od dnia powzięcia przez skarżącą wiedzy o treści decyzji NFZ. Zgodnie z informacjami zawartymi w aktach administracyjnych strona najpóźniej w dniu 8 kwietnia 2019 r. miała wiedzę o treści decyzji NFZ, ponieważ w piśmie z tego dnia wskazywała na decyzję NFZ (k. 41 akt administracyjnych). Zatem termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania minął w dniu 8 maja 2019 r. Skarżąca natomiast złożyła wniosek o wznowienie postępowania 4 marca 2020 r. Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zaliczyć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. Rozstrzygający jest moment, w którym strona dowiaduje się o możliwości wznowienia, a nie subiektywne uświadomienie sobie konsekwencji wyjścia na jaw nowych okoliczności. Dlatego też należy wskazać, że to wydanie decyzji przez NFZ oraz zapoznanie się z okolicznością nią stwierdzoną (nieistnienie obowiązku opłacania składek) stanowiły podstawę wznowienia. Wskazuje na to wprost skarżąca w ww. wniosku z 4 marca 2020 r. Nie można się więc zgodzić się z twierdzeniem skargi, że to ww. wyrok stanowił nową okoliczność z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz że data jego otrzymania stanowiła początek biegu miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Sędzia NSA Jolanta Sokołowska Sędzia NSA Dominik Gajewski Sędzia del. WSA Marek Kraus