III FSK 3358/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 1420/19 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę kasacyjną U Z A S D N I E N I E Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 1420/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 października 2019 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji. Skargę kasacyjną wywiodła skarżąca. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie pomimo tego, iż w postępowaniu przed organem oraz organem odwoławczym doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 199a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.), które to naruszenia nie zostały prawidłowo dostrzeżone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, a miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do: - nieustalenia, jakie jest rzeczywiste stanowisko skarżącej wyrażone w piśmie z 20 marca 2019 r., tj. nie dostrzeżenie, że rzeczywistą wolą skarżącej było zaskarżenie decyzji z 2 stycznia 2019 r., a nie złożenie wniosku o umorzenie podatku; - niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienia stanu finansowego skarżącej, tj. prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącej, czy jest ona w stanie faktycznie ponieść obciążenia z tytułem podatku od nieruchomości, a ponadto nie uwzględnieniu dowodów w postaci dokumentów przeglądu technicznego mieszkania skarżącej, czy pominięciu decyzji wydawanych w sprawie podatku od nieruchomości za lata ubiegłe, które to istotnie wykazywały, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości, a także nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nr [...], na które powołuje się organ w piśmie - odpowiedź na skargę, co stanowi także naruszenie art. 106 § 3 P.p.s.a.; - nieustalenia czy decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego; 2) art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. polegające na zbadaniu skargi jedynie w granicach jej podstaw i zarzutów i oddaleniu skargi z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 239f § 1 O.p., podczas gdy decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości nie jest ostateczna, a to z uwagi na fakt, że nie weszła prawidłowo do obrotu prawnego, albowiem decyzja ta jest niepodpisana własnoręcznym podpisem osoby uprawnionej, a z jej treści ani z żadnego dokumentu z akt sprawy nie wynika, aby była ona sporządzona za pomocą systemu teleinformatycznego, co skutkuje tym, iż nie podlega w wykonaniu; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, wskutek błędnego zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w ten sposób, że nienależycie zbadano interes podatnika i okoliczności przemawiające za zastosowaniem w stosunku do skarżącej ulgi podatkowej, czy przemawiające za umorzeniem zobowiązania podatkowego skarżącej. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zważywszy na postawione w skardze kasacyjnej zarzuty oraz jej uzasadnienie, przede wszystkim wskazać należy na przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniu, ponieważ to ten przedmiot wyznaczył zakres kontroli Sądu. Wcześniej jednak przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", a niezwiązany jest wyłącznie "granicami skargi". Termin "granice sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Takie stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 997 r., OPS 12/96 (ONSA 1997/3, poz. 104), w której stwierdzono, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (tak też w wyrokach NSA np. z dnia z 28 maja 2018 r., II FSK 1698/17 oraz z dnia 13 października 2020 r. II FSK 1819/18 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania decyzji i właśnie to rozstrzygnięcie wyznaczyło przedmiot i granice kontroli Sądu pierwszej instancji. Zaskarżony wyrok dotyczy wyłącznie postanowienia, od którego wniesiono skargę, a to oznacza, iż Sąd postąpił zgodnie z dyspozycją z art. 134 § 1 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej nie postawiono żadnego zarzutu dotyczącego przedmiotu sprawy, która została rozpoznana zaskarżonym wyrokiem. Tymczasem zarzuty skargi kasacyjnej, aby były skuteczne, muszą odnosić się do tych przepisów prawa, które legły u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w skarżonym wyroku sądu pierwszej instancji lub które powinien był sąd zastosować, jako że skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko wyrokowi sądowemu (jedynie pośrednio przeciwko rozstrzygnięciu administracyjnemu, które podlegało kontroli sądowej). Zauważyć też warto, że autor skargi kasacyjnej nie twierdził, iż w granicach sprawy zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji mieści postępowanie w sprawie umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za 2019 r., czy kontrola decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2019 r., natomiast wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą właśnie tego postępowania i tej decyzji. I tak, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 w związku art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 199a § 1 O.p. autor skargi kasacyjnej upatrywał w: 1) braku ustaleń odnośnie do rzeczywistej woli skarżącej wyrażonej w piśmie z 20 marca 2019 r., tj., czy jej wolą było zaskarżenie decyzji wymiarowej, czy złożenie wniosku o umorzenie podatku, 2) nienależytym ustaleniu sytuacji materialnej skarżącej, tj., czy jest ona w stanie faktycznie ponieść obciążenia z tytułu podatku od nieruchomości, 3) nieustaleniu czy decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego. Bezsprzecznie żaden z tych zarzutów nie dotyczy stanowiącego przedmiot kontroli Sądu pierwszej instancji postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, wydanego na podstawie art. 239f O.p. Podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się merytorycznie odnośnie do żadnej z ujętych w ww. trzech punktach kwestii. Przez wzgląd na zarzuty skargi wyłącznie wyjaśnił, że sprawa w zakresie zasadności ustalenia kwoty podatku od nieruchomości za 2019 r. nie jest przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym i nie może być też poddana kontroli Sądu w ramach niniejszego postępowania oraz że wniosek skarżącej o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za 2019 r. jest przedmiotem odrębnego postepowania. Stwierdzić zatem należy, że omawiany zarzut wykracza poza granice sprawy i związku z tym uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tych samych przyczyn nie może być rozpoznany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 P.p.s.a. wskutek błędnego zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Jest to wprawdzie oczywiste, mając na uwadze przedmiot zaskarżonego postanowienia, ale zwrócić można uwagę, że w sprawie niniejszej nie miał zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. (nie mógł być stosowany), a więc i Sąd pierwszej instancji nie miał nawet możliwości jego naruszenia. W kolejnym zarzucie skarżąca wskazała na naruszenie mającego w sprawie zastosowanie art. 239f § 1 O.p., ale naruszenia tego przepisu dopatrzyła się w tym, że decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości jest niepodpisana własnoręcznym podpisem osoby uprawnionej, a z jej treści ani z żadnego dokumentu nie wynika, aby była ona sporządzona za pomocą systemu teleinformatycznego. Skarżąca zarzuca w rzeczy samej wadę kwalifikowaną decyzji wymiarowej, której wystąpienie nie może być poddane ocenie w postępowaniu w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej. Prawidłowość tej decyzji może być badana wyłącznie w postępowaniu jej dotyczącym. Zatem zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej