I GZ 116/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 159/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Op 159/20 oddalił skargę A. D. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z [...] marca 2020 r. przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. Odpis sentencji wyroku został skarżącemu (wraz ze stosownym pouczeniem) doręczony 10 grudnia 2020 r. 18 grudnia 2020 r. skarżący nadał wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 29 grudnia 2020 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pełnomocnik skarżącego 26 stycznia 2021 r. nadała wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2021 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu skarżący winien samodzielnie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdyż złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie "zawieszało" biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu wyjaśnienia jak i całokształt okoliczności sprawy, nie świadczą o uprawdopodobnieniu wystąpienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia spornego wniosku. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik nie odwołała się do żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiłyby skarżącemu terminowe złożenie wniosku. Natomiast sam fakt, że w czasie, kiedy biegł termin do złożenia spornego wniosku, skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uzasadnia przywrócenia terminu. Sąd zauważył, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest czynności nieskomplikowaną, i nie jest tu niezbędny udział pełnomocnika. Co więcej, jak wynika z akt sprawy, skarżący do czasu ustanowienia pełnomocnika, samodzielnie podejmował skuteczne czynności procesowe, tj. samodzielnie sporządził i wniósł skargę do sądu; dwukrotnie składał skuteczne wnioski o przyznanie prawa pomocy; złożył pismo z ustosunkowaniem się do odpowiedzi na skargę organu; dokonał też uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący został również pouczony o potrzebie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od doręczenia jego odpisu, co jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy jak i uzasadnienia wniosku nie wynikają zatem żadne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu terminowe złożenie wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2000 r., sygn. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 4 grudnia 2020 r. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem skutecznie, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy, tj. wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Należy podkreślić, że skarżący otrzymał sentencję wyroku z jasnym i prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi (karta nr 48 akt sądowych). Skarżący został poinformowany o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia przedmiotowemu terminowi. Został wyraźnie pouczony, że zgłoszenie wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zachowanie skarżącego świadczy natomiast o braku dochowania przez niego należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Wskazać należy, ze dołączone do odpisu sentencji pouczenie jest w ocenie Sądu jasne i wyczerpujące. W konsekwencji stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 4 grudnia 2020 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.