I SA/Łd 278/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2021 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2020r., którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A Sp. z o.o. (dalej: "skarżąca", "spółka"). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie czterech własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2019 r. obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec w kwocie 6.503,00 zł, kwiecień w kwocie 17.251,00 zł, maj w kwocie 43.246,00 zł oraz czerwiec 2014 r. w kwocie 5.738,00 zł (łącznie 72.738,00 zł) wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2019 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej spółki w B Bank [...] S.A. z siedzibą w W. Pismem z dnia 1 lipca 2019 r. Bank poinformował organ egzekucyjny, że przedmiotowe zajęcie nie może być zrealizowane z powody braku środków pieniężnych na wskazanym rachunku bankowym. Po ustaleniu, że spółka nie posiada żadnego majątku, a także uwzględnieniu faktu wykreślenia spółki z rejestr podatników VAT oraz tego, że nie posiada ona rachunków rozliczeniowych lub imiennych rachunków w SKOK, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne. Po złożeniu zażalenia na to postanowienie i wskazaniu przez pełnomocnika spółki majątku spółki w postaci samochodu osobowego i gotówki w kasie, organ egzekucyjny uchylił we własnym zakresie ww. orzeczenie. Następnie organ egzekucyjny zajął w dniu 2 września 2020 r. samochód osobowy marki Fiat BRAVO nr rej. [...] i tego samego dnia pojazd ten odebrał dłużnikowi, sprzedając go 23 października 2020 r. za kwotę 5.650,00 zł. Część tej kwoty w wysokości 1.056,50 zł przekazano na indywidualne konto podatkowe spółki tytułem podatku VAT od przeprowadzonej sprzedaży egzekucyjnej, natomiast pozostała kwota w wysokości 4.593,50 zł pokryła część powstałych kosztów egzekucyjnych, które na dzień 23.10.2020r. stanowiły kwotę 6.582.54 zł. Z kolei wpłacona w dniu 10 listopada 2020r. przez zobowiązaną kwota 6.144,65 zł pokryła pozostałą część kosztów egzekucyjnych oraz część dochodzonych należności podatkowych za miesiąc marzec 2014 r. waz z odsetkami za zwłokę (objętej tytułem wykonawczym nr [...]), skutkiem czego należność za ten okres zmniejszyła się do kwoty 3.800,80 zł. Wobec niemożności wyegzekwowania pozostałych należności podatkowych, postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2019 r. i postanowienie to zostało utrzymane w mocy – po rozpoznaniu zażalenia spółki - zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. Organ odwoławczy stwierdził na wstępie, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) i stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ odwoławczy wskazał, iż tylko częściowo uzyskano środki pieniężne w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej na pokrycie należności podatkowych i kosztów egzekucyjnych. Z pozyskanych przez organ egzekucyjny informacji nie wynika, aby - oprócz opisanego wyżej pojazdu oraz rachunku bankowego — spółka posiadała jakikolwiek majątek podlegający egzekucji administracyjnej. Co więcej, brak jest podstaw do uznania, że taki majątek się pojawi, gdyż zobowiązana de facto zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż począwszy od czerwca 2018 roku nie dokonywała sprzedaży, ostatnia złożona przez nią deklaracja CIT-8 dotyczy 2018 roku i spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT w listopadzie 2019 roku, nie posiada rachunków rozliczeniowych lub imiennych rachunków w SKOK. Okoliczności te potwierdził pełnomocnik skarżącej w swoim piśmie z dnia 31.07.2020 r., będącym odpowiedzią na wystosowane do niej wezwanie organu egzekucyjnego, jak również w informacji telefonicznej przekazanej wcześniej (tj. 07.08.2019 r.) pracownikowi tego organu. Wobec tego podejmowane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. działania dotyczące poszukiwania składników majątkowych zobowiązanej nie doprowadziły do osiągnięcia celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie dochodzonych należności. Zasadnym zatem było podjęcie przez organ egzekucyjny decyzji o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z narastaniem związanych z nim kosztów. Zatem decydując o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą celowości tego postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że jeżeli skarżąca uważa, iż posiada składniki majątkowe umożliwiające przeprowadzenie skutecznej egzekucji, która doprowadzi do pokrycia ciążących na niej zaległości podatkowych, nic nie stoi na przeszkodzie aby składniki te ujawniła organowi egzekucyjnemu. Organ odwoławczy podkreślił, iż skarżąca nie uczyniła tego ani na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ani obecnie na etapie postępowania odwoławczego dotyczącego umorzenia tegoż postępowania. Ewentualne zmiany stanu faktycznego świadczące o ujawnieniu majątku lub źródła dochodu zobowiązanej, umożliwiające prowadzenie egzekucji, mogą prowadzić do ponownego wszczęcia egzekucji, gdyż umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zamyka ostatecznie możliwości dochodzenia należności na drodze tego postępowania (art. 61 ww. ustawy). W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. oraz poprzedzającego je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. i zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie z urzędu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2019 r., mimo że nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, a mianowicie nie zostało stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł., a następnie organ odwoławczy rozpatrując zażalenie spółki, nie przeprowadziły kalkulacji w formie pisemnej, z którą to kalkulacją strona winna być zapoznana przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; - art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na przedwczesnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz nierzetelnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz nie sporządzeniu kalkulacji, która stanowiłaby ewentualnie podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał wniesioną skargę za niezasadną. Pełnomocnik skarżącej spółki kwestionuje formalne zakończenie postępowania egzekucyjnego, poprzez jego przedwczesne umorzenie, zarzucając, że organ egzekucyjny nie przedstawił ewentualnej kalkulacji, która wskazywałaby, iż w dalszym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu zarzut ten nie koresponduje z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, w którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. przedstawił wielkości należności podatkowych VAT dochodzonych tytułami wykonawczymi z dnia [...] czerwca 2019 r. (łącznie należności główne wynosiły 72.738,00 zł) oraz wskazał jakie środki pozyskał z dokonanych czynności egzekucyjnych – sprzedaży samochodu osobowego i egzekucji z pieniędzy znajdujących się w kasie spółki. Samochód osobowy marki Fiat BRAVO nr rej. [...] został sprzedany za kwotę 5.650,00 zł, a wpłacona w dniu 10 listopada 2020 r. przez pełnomocnika spółki kwota to 6.144,65 zł i środki te pokryły część kosztów egzekucyjnych oraz tylko część dochodzonych należności podatkowych za miesiąc marzec 2014 r. waz z odsetkami za zwłokę (objętej tytułem wykonawczym nr [...]), co spowodowało zmniejszenie się należności za ten okres do kwoty 3.800,80 zł. Pełnomocnik skarżącej spółki nie kwestionuje tych okoliczności, a ponadto sam przyznał w piśmie z dnia 31 lipca 2020 r., że dłużnik aktualnie nie prowadzi żadnej działalności handlowej lub usługowej i oprócz ww. samochodu i kwoty w kasie spółki nie ma żadnego majątku ruchomego lub nieruchomego. W związku z tym po rozliczeniu środków pieniężnych uzyskanych w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej i stwierdzeniu, że dłużnik nie ma już majątku podlegającego egzekucji, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. miał pełne podstawy do umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku twierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd w tym składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 28 lipca 2020 r. o sygn. akt II FSK 2656/18 (LEX nr 3058640), że przepis art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dlatego też wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie, tak jak w niniejszej sprawie. Dopóki istnieje majątek dający podstawy do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym, to brak jest podstaw do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli jednak organ egzekucyjny wykaże, że dłużnik nie ma już jakiegokolwiek majątku i stan ten ma charakter trwały, czyli w świetle obiektywnych okoliczności także w przyszłości majątek taki nie może zostać przez dłużnika zgromadzony, to organ egzekucyjny może umorzyć prowadzone postępowanie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W niniejszej sprawie organy egzekucyjne wykazały jakie środki udało się pozyskać w celu częściowego pokrycia należności podatkowych w VAT za 2014 r. i kosztów egzekucyjnych z tym związanych, a ponadto wykazały, że spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ostatnia złożona przez nią deklaracja CIT-8 dotyczy 2018 roku i została wykreślona z rejestru podatników VAT w listopadzie 2019 roku, nie posiada rachunków rozliczeniowych (bankowych) i innego majątku ruchomego lub nieruchomego. W związku z tym Sąd uznał za bezzasadne zarzuty co do naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096) - polegające na przedwczesnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz nierzetelnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, nie sporządzeniu kalkulacji, która stanowiłaby ewentualnie podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Sąd oddalił skargę. m.m.