III SA/Po 330/21

WyrokWSA w Poznaniu2021-05-19

Skład orzekający: Marek Sachajko, Małgorzata Górecka, Piotr Ławrynowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej i imiennych raportów w ustawowym terminie, mimo że strona nie została poinformowana o brakach i trudnej sytuacji osobistej pełnomocnika?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ZUS, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania (art. 10 § 1, art. 77 § 4, art. 79a § 1 KPA), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. ZUS nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu, nie poinformował o brakach formalnych wniosku przed upływem terminu, ani nie uwzględnił trudnej sytuacji osobistej pełnomocnika, co mogło uniemożliwić terminowe złożenie dokumentów.
Stan faktyczny
Spółka A zwróciła się do ZUS o zwolnienie z opłacania składek za maj 2020 r. ZUS odmówił, wskazując na niezłożenie deklaracji rozliczeniowej i imiennych raportów do 30 czerwca 2020 r. Pełnomocnik spółki złożyła dokumenty 10 lipca 2020 r., tłumacząc to trudną sytuacją rodzinną (śmierć męża). ZUS utrzymał decyzję w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając brak analizy, postępowania wyjaśniającego i nieuwzględnienie sytuacji osobistej pełnomocnika. WSA uchylił decyzje ZUS.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi B. K., A. K. – wspólników Spółki A s.c. w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] Spółka A w P. reprezentowana przez M. R. wnioskiem z [...] kwietnia 2020r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy (FP), Fundusz Solidarnościowy (FS), Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) za osoby ubezpieczone za okres marzec, kwiecień i maj 2020r. ZUS decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm., dalej: usus) odmówił skarżącej spółce prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FS, FGŚP za maj 2020r. Organ powołał przesłanki zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek określone w art. 31zo ust. 1a ustawy COVID-19 i wyjaśnił, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba, że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania. Z danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że wnioskodawca złożył deklarację rozliczeniową ZUS DRA i imienne raporty za zatrudnianych ubezpieczonych za maj 2020 r. w dniu [...] lipca 2020r., tj. po upływie ustawowego terminu. Spółka A. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. ZUS decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] sierpnia 2020 r. W motywach rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 31zq ust. 3 i 8 ustawy COVID-19 wyjaśniając, jak uprzednio, że z danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że deklarację rozliczeniową ZUS DRA i imienne raporty za zatrudnianych ubezpieczonych za maj 2020 r. złożono [...] lipca 2020 r, a więc po ustawowym terminie. Dodano, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano błędnie podstawę prawną, albowiem w niniejszym stanie faktycznym sprawy powinno się powołać art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. ZUS zważył, że uchybienie to nie na wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. B. K., A. K. – wspólnicy Spółki A w P. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję ZUS z [...] listopada 2020 r. zarzucili organowi brak właściwej analizy sprawy, nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, niesprawdzenie prawidłowości wywiązywania się płatnika z obowiązków składkowych, nieuwzględnienie przy wydaniu trudnej sytuacji życiowej pełnomocnika spółki. Skarżący wnieśli o "zmianę" zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że [...] kwietnia 2020 r. złożono wniosek RDZ w formie elektronicznej poprzez ZUS PUE. Następnie [...] czerwca 2020 r. na profilu płatnika ZUS PUE ukazała się informacja o zwolnieniu z opłacenia należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2020 r. Na profilu płatnika w systemie ZUS PUE w zakładce dokumenty i wiadomości – korespondencja ZUS tarcza antykryzysowa – wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek – aż do dnia wydania decyzji widniała informacja o statusie wniosku za maj, wobec którego prowadzone jest postępowanie wyjaśniające, bez konkretnych informacji o jego zakresie. W związku z ograniczeniami spowodowanymi stanem epidemii kontakt z ZUS był utrudniony, a ZUS nie podaje danych teleadresowych osoby zajmującej się daną sprawą. Nadto wyjaśniono, że Spółka A jest mikro przedsiębiorcą zatrudniającym dwóch pracowników i winien podlegać w 100% zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek również za maj 2020 r. Przyznano, że pełnomocnik spółki M. R. deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty za zatrudnionych pracowników za maj 2020 r. złożyła [...] lipca 2020 r., co spowodowane było jej bardzo trudną sytuacją rodzinną. Od końca maja 2020 r. pogorszył się stan zdrowia jej męża cierpiącego na chorobę nowotworową, a [...] lipca 2020 r. został on przewieziony do Hospicjum [...], gdzie [...] lipca 2020 r. zmarł. W okresie tym pełnomocnik spółki opiekowała się mężem i nie zwróciła uwagi, że deklaracje złożyła po terminie. Nigdy wcześniej nie zdarzyło jej się uchybić terminowi w wysłaniu deklaracji rozliczeniowych. W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Na wstępie zważyć należy, iż z uwagi na wniosek skarżących i brak sprzeciwu ZUS Sąd rozpoznał sprawę - na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa) - w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez ZUS przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID-19 (pełny tytuł ustawy i jej publikator powołano na wstępie). W przepisach art. 31zo tej ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób. Zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020r. od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Spółka A jako płatnik składek skorzystała z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. ZUS rozpoznał wniosek Spółki A. z [...] kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r. za każdy miesiąc osobno. W aktach brak informacji dotyczących rozpoznania wniosku za marzec i kwiecień 2020r. Niemniej zaskarżonymi decyzjami z [...] sierpnia 2020 r. i z [...] listopada 2020 r.(po ponownym rozpatrzeniu sprawy) ZUS odmówił zwolnienia z opłacania składek jedynie za maj 2020r. Bezsporne było, że deklarację rozliczeniową za ten miesiąc pełnomocnik spółki złożyła [...] lipca 2020 r., z naruszeniem terminu, który upłynął 30 czerwca 2020r. Bezsporne było również i to, że spółka nie była zwolniona z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów za zatrudnionych ubezpieczonych. W wyjaśnieniach dotyczących uchybienia terminu określonego w art. 31q ust. 3 ustawy COVID-19 skarżący wspólnicy podali następujące okoliczności. Wyjaśnili, iż choć ZUS [...] czerwca 2020 r. za pośrednictwem systemu informatycznego ZUS PUE umieścił na profilu płatnika informację o zwolnieniu z opłacenia należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2020 r., to na tym samym profilu, w zakładce dokumenty i wiadomości – korespondencja ZUS tarcza antykryzysowa – wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek – do dnia wydania decyzji zamieszczono jedynie informację o statusie wniosku za maj, wobec którego prowadzone jest postępowanie wyjaśniające, bez konkretnych informacji o jego zakresie. Podnieśli również, iż pełnomocnik spółki w okresie, w którym należało przedłożyć ZUS deklaracje rozliczeniowe z imiennymi raportami za zatrudnionych ubezpieczonych opiekowała się umierającym mężem i dlatego uchybiła terminowi składając ww. dokumenty [...] lipca 2020 r. Wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mają zastosowanie przepisy Kpa, stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366). W kontrolowanej sprawie zainicjowanej wnioskiem Spółki A z [...] kwietnia 2020r. pełnomocnik spółki M. R. na żadnym jej etapie nie otrzymała od organu informacji o braku przesłania wypełnionych w terminie deklaracji rozliczeniowej i miesięcznych imiennych raportów ZUS za zatrudnionych ubezpieczonych za maj 2020 r. Termin do złożenia dokumentów upływał 30 czerwca 2020r. Sama informacja umieszczona przez ZUS na profilu płatnika ZUS PUE o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w zakresie obejmującym zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za maj 2020 r. nie oznacza jeszcze, by organ zakomunikował płatnikowi (jego pełnomocnikowi), że wniosek zawiera istotne braki, od których usunięcia w terminie do 30 czerwca 2020 r. zależne jest przedmiotowe zwolnienie (umorzenie składek – art. 31zt ustawy COVID-19). ZUS nie podważył również wyjaśnień wspólników spółki o trudnościach związanych ze skontaktowaniem się z organem w celu wyjaśnienia statusu sprawy. W ocenie Sądu ograniczenia funkcjonalne działania programu ePłatnik (ZUS PUE), a także komplikacje w realizacji obowiązków zarówno przez płatników, jak i organ w okresie stanu epidemii nie mogą obciążać jedynie strony postępowania, jednocześnie usprawiedliwiając zaniechania organu. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 Kpa). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 Kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 Kpa). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 Kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 Kpa, a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z danych powszechnie dostępnych (komunikatu ZUS z 29.04.2020 r., dostępny na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce "Aktualności"), ZUS od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ powinien był realizować w sprawie, od 4 maja 2020 r., uregulowaną w przywołanym wyżej art. 10 Kpa, zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. Tymczasem z akt sprawy wynika, że uczynił to dopiero zawiadomieniem z [...] sierpnia 2020 r., na etapie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kiedy już termin do złożenia ww. dokumentów upłynął. W ocenie Sądu zamieszczenie 17 czerwca 2020 r. na stronie internetowej ZUS (dostępne j.w.) komunikatu, iż jednym z warunków zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania, nie wyczerpuje ciążącego na organie obowiązku indywidualnego, w konkretnej sprawie, poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 Kpa). Ponadto z akt badanej sprawy nie wynika również, aby przed wydaniem decyzji odmownej z [...] sierpnia 2020 r. organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 Kpa). Również przepis art. 77 § 4 Kpa zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych posiadał wiedzę, że spółka nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportów za zatrudnionych ubezpieczonych, a nie jest zwolniona z obowiązku ich składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed do 30 czerwca 2020 r. Niewystarczające było zaś samo – jeżeli taki zapis miał miejsce, jak podano w skardze – umieszczenie na profilu płatnika w systemie ePłatnik (ZUS PUE) informacji, że w sprawie prowadzone jest postępowanie wyjaśniające. Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., pełnomocnik spółki miałaby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację, tym bardziej, że z uwagi na wspomniany zapis na profilu płatnika (o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym) mogła pozostawać w przekonaniu, że w sytuacji ewentualnych braków, czy uchybień ZUS ją o tym poinformuje. Dodać należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 Kpa i wytycznych płynących z art. 79a § 1 Kpa (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 Kpa), to w myśl art. 10 § 3 Kpa jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej adnotacji brak w aktach. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwraca uwagę, że uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie wyjaśniają, czy organ zachował w zakończonym postępowaniu powyżej opisane wymogi procesowe. Uzasadnienia obu decyzji ZUS sprowadzają się do powołania materialnej i formalnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jednozdaniowej konstatacji, iż według danych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS spółka złożyła deklarację rozliczeniową i imienne raporty za zatrudnionych ubezpieczonych za maj 2020 r. w dniu [...] lipca 2020 r. tj. po ustawowym terminie. Nie wyjaśniono i nie wykazano, czy wobec pełnomocnika płatnika wywiązano się z obowiązków wynikających z art. 10 § 1, art. 77 § 4 i art. 79a § 1 Kpa, co świadczy o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa. Z uwagi na powyższe, stwierdziwszy, że naruszenia wskazanych powyższej przepisów Kpa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2020r. Ponownie rozpoznając sprawę, organ kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa wyjaśni, czy przed 30 czerwca 2020 r., a jeśli tak w jakiej formie i kiedy, poinformował pełnomocnika Spółki A o skutkach niezłożenia do 30 czerwca 2020 r. wymaganych deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów za maj 2020 r. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć potwierdzenie w uzupełnionym materiale. W sytuacji stwierdzenia, że strony nie zawiadomiono o powyższym, organ biorąc pod uwagę cel przedmiotowego zwolnienia (zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego) oraz trwający nadal stan epidemii, rozważy, czy nie powinno się zastosować instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. poz. 2255). Nakazują one, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepis weszły w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji (od 16.12.2020r.), lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20.03.2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii– Dz. U. poz. 491). Omawiana regulacja niejako koryguje nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy COVID-19 obowiązujący od 31 marca 2020 r., który przewidywał w ust. 1 pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Wydaje się więc, że wejście w życie 16 grudnia 2020 r. przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 ma na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15 zzr ustawy COVID-19.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło