II OZ 297/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. Ch.j-S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 833/18 o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ze skarg P. B., B. Ch.-S., W. S. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Uzasadnienie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a., zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na śmierć skarżącego W. S., który zmarł w dniu 20 kwietnia 2019 r. Skarżąca B. Ch.-S. pismem z dnia 7 sierpnia 2020 r., doprecyzowanym pismem z dnia 11 września 2020 r., wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 833/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. Na wezwanie Sądu skarżąca B. Ch.-S. podała, że spadkobiercami/następcami prawnymi zmarłego skarżącego są: żona zmarłego B. Ch.-S. oraz siostrzenica zmarłego K. K. M.-F., jednakże nie przedłożyła postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ani sporządzonego przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym skarżącym W. S. Pismami z k. 847 i 850 akt sprawy B. Ch.- S. i K. K. M.-F. podały, że postępowanie spadkowe po zmarłym nie toczy się. Sąd uznał, że brak jest podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania sądowego do czasu potwierdzenia kręgu spadkobierców zmarłego postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź sporządzonym przez notariusza aktem poświadczenia dziedziczenia po zmarłym skarżącym W. S. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. Ch.-S. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że trzykrotnie informowała Sąd, że spadkobiercami ustawowymi po zmarłym W. S. są żona i siostrzenica zmarłego, czego nie przyjęto do wiadomości, oczekując dokumentów sądowych w tej sprawie. Skarżąca stwierdziła, że reakcja Sądu jest dla niej niezrozumiała, ponieważ ma dwa różne postanowienia Sądu w tym przedmiocie. Wskazała, że w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1012/14, postanowieniem z dnia 27 lipca 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął postępowanie sądowe z udziałem następców prawnych zmarłego skarżącego W. S., a to: B. Ch.-S. i K. M.- F. Spadkobiercy ci zostali wskazani przez skarżącą w piśmie z dnia 10 lipca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a, sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności, w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle art. 180 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm. - zwanej dalej: K.p.c.), który zawiera analogiczne unormowanie jak art. 128 P.p.s.a, utrwaliło się stanowisko, że do podjęcia postępowania wystarcza, że następcy prawni są znani sądowi, choćby brak było ich formalnego zgłoszenia się lub wskazania ich przez zainteresowaną stronę (patrz: uchwała SN z 24 marca 1975 r., sygn. akt III CZP 5/75, OSN 1976, nr 2, poz. 26). Wskazywano, że fakt ten powinien być jednak znany sądowi urzędowo. Podkreślano nadto, że dla podjęcia zawieszonego postępowania wystarcza, że fakt następstwa prawnego zostanie wykazany w postępowaniu, przy czym ukształtowało się zapatrywanie, że nie jest konieczne wykazanie następstwa prawnego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku (zob. literatura i orzecznictwo powołane (w:) "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz", t. 1, pod red. Z. Resicha, W. Siedleckiego, s. 308; tak też orzeczenie SN z 19 czerwca 1975 r., sygn. akt III CRN 102/75, OSN 1976, nr 6, poz. 138). Wskazywano, że chodzi wyłącznie o procesowe zagadnienie podjęcia zawieszonego postępowania, natomiast w sferze materialnoprawnej brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia może wywrzeć skutki związane z nieudowodnieniem praw wynikających z dziedziczenia stosownie do art. 1027 K.c. (patrz: H. Dolecki, T. Wiśniewski, I. Gromska-Szuster, A. Jakubecki, J. Klimkowicz, K. Knoppek, G. Misiurek, P. Pogonowski, T. Zembrzuski, T. Żyznowski, "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" LEX 2011). W konsekwencji, w orzecznictwie cywilnoprawnym zaaprobowano stanowisko, według którego, uprawnienie do udziału w postępowaniu sądowym wytoczonym przez stronę, która zmarła, powinno być wykazane notarialnym poświadczeniem dziedziczenia lub postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku (art. 1025 § 1 i art. 1027 K.c.), w odniesieniu do obowiązku udowodnienia nabycia prawa materialnego lub zobowiązania po spadkodawcy. Natomiast dla podjęcia postępowania zawieszonego wskutek śmierci strony nie jest konieczne wykazanie następstwa prawnego, np. postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, jednak uprawdopodobnienie następstwa musi być dokonane (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt III CZP 100/15). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego można odnotować postanowienia o podjęciu postępowania po zgłoszeniu się następców prawnych zmarłej strony i przedłożeniu przez zgłaszających się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia. Jednak podejmowano postępowanie, w takiej sytuacji procesowej, również po zgłoszeniu się następców zmarłego i złożeniu przezeń oświadczenia o tym, że są spadkobiercami zmarłej strony, czy też po wskazaniu następców prawnych przez pełnomocnika strony (patrz m.in. postanowienie NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1891/09; postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 550/10). Podobnie, podejmowano postępowanie po wskazaniu następców zmarłej strony przez inną stronę postępowania sądowego (patrz: postanowienie NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 896/11). Stanowisko o możliwości podjęcia postępowania sądowoadministracyjnego po zgłoszeniu się następców prawnych zmarłej strony, którzy uprawdopodobnią, że są spadkobiercami należy zaaprobować. Treść art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie wyklucza możliwości zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego bez udokumentowania tego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub poświadczeniem dziedziczenia. Tylko w sytuacji, w której zgłoszenie się następcy prawnego lub wskazanie następcy prawnego zmarłej strony nie zostanie wystarczająco uprawdopodobnione, należy posłużyć się dokumentami z których wynika domniemanie następstwa prawnego po zmarłej stronie. Dokumentem potwierdzającym, kto jest spadkobiercą zmarłej strony postępowania sądowoadministracyjnego jest odpis prawomocnego postanowienia właściwego sądu lub poświadczenie dziedziczenia (patrz: postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 651/10; uzasadnienie postanowienia NSA z dnia 1 października 2018 r., sygn. akt II FSK 3643/15, ONSA i wsa 2019/6/100). W rozpoznawanej sprawie dla podjęcia zawieszonego postępowania nie było konieczne przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłym W. S. Zaznaczyć trzeba, że w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1012/14, postanowieniem z dnia 27 lipca 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął postępowanie sądowe z udziałem następców prawnych zmarłego skarżącego W. S., a to: B. Ch.-S. i K. M.- F. W takiej sytuacji uznać należy, że osoby te, zgłaszając się do niniejszej sprawy i oświadczając, że są spadkobiercami W. S. uprawdopodobniły, że są następcami prawnymi skarżącego W. S. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.