II SA/Bk 341/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Podczas kontroli drogowej pojazdu marki A., przeprowadzonej w dniu [...] maja 2019 r. przez inspektorów inspekcji transportu drogowego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w B., stwierdzono, że kierujący ww. pojazdem P. R., świadczył usługę przewozu osób z ul. [...] na ul. [...] w B., korzystając z aplikacji BOLT. Na tą okoliczność sporządzony został protokół nr [...], z którego wynika że ww. przejazd zamówiono za pomocą aplikacji BOLT zainstalowanej w telefonie pasażera – M. G. Po wykonaniu przewozu w godzinach 15:05-15:13 aplikacja wskazała koszt wykonanej usługi na kwotę 5,46 zł, którą następnie została pobrała z konta pasażerki. W protokole kontroli zawarto informacje, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli drogowej zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób, lub przewóz drogowy osób taksówką wydanych na swoje nazwisko. W protokole wskazano również, że pojazd, którym wykonano przejazd nie był oznakowany w sposób przewidziany dla taksówek, ani też nie posiadał taksometru i kasy fiskalnej. W trakcie przesłuchania P. R. w charakterze świadka wskazał on, że nie posiada zaświadczeń o przebytych badaniach lekarskich lub psychologicznych. Pismem z dnia [...] maja 2019 r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. (dalej: "PWITD") zawiadomił P. R. o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia na niego kary pieniężnej w związku z naruszeniami opisanymi w punktach 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do ustawy z dnia z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019 r., poz. 2140 ze zm. dalej: "u.t.d.") dotyczącymi wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę nie posiadającego zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz zaświadczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., PWITD nałożył na P. R. karę pieniężną wysokości 2.000 zł, wskazując w uzasadnieniu, że składają się na nią: – kara pieniężna w wysokości 1.000 zł za naruszenie opisane w pkt 4.2. załącznika nr 4 do u.t.d. polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; – kara pieniężna w wysokości 1.000 zł za naruszenie opisane w pkt 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d. polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W odniesieniu do każdego z ww. naruszeń organ powołał się na okoliczności opisane w protokole kontroli z dnia [...] maja 2019 r., wskazując, że wykonywany tego dnia przez P. R. przewóz miał charakter przewozu okazjonalnego, w związku z czym kierowca winien był posiadać orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Brak posiadania ww. orzeczenia stanowi zaś w ocenie organu naruszenie art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d., za które wymierzana jest kara opisana odpowiednio w lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. Organ stwierdził również brak przesłanek uzasadniających zastosowanie w sprawie art. 92b i art. 92c u.t.d. Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") utrzymał w mocy ww. decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione przez PWITD wskazując, że podstawą wymierzenia kary pieniężnej stały się stwierdzone podczas kontroli naruszenia obowiązków wynikających z art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 u.t.d. Organ odwoławczy wskazał, że skoro kierowca wykonywał przewóz okazjonalny, winien był spełniać warunki o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 4 u.t.d. Przewóz ten wykonywany był ponadto w imieniu własnym, bowiem kierowca nie przedstawił żadnej dokumentacji, z której wynikałoby, że wykonywał go na rzecz innego podmiotu. Kierowca był zatem osobą wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, o której odpowiedzialności stanowi art. 92a ust. 2 u.t.d. Skargę na ww. decyzję, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku P. R. zaskarżając ją w całości i zarzucając jej: 1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli; 2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust 1, art. 92a ust. 6 u.t.d. w zw. z punktem 4.2. załącznika nr 4, polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniem; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1, art. 92a ust 6 u.t.d. w zw. z punktem 4.3. załącznika nr 4 polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniem; 5) naruszenie art. 8 k.p.a. przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji jej poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja GITD o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Obowiązek posiadania takich orzeczeń wynika wprost z art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. W przepisach tych wskazano, że kierowca jest uprawniony do wykonywania przewozu drogowego jeśli nie ma przeciwwskazań zdrowotnych oraz przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, co stwierdza się przez poddanie kierowcy stosownym badaniom lekarskim oraz psychologicznym. Stosownie do art. 39m u.t.d., wymagania wskazane w art. 39a-39l stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Podkreślić trzeba, na co zwrócił uwagę organ, że skarżący w sprawie niniejszej został ukarana nie jako przedsiębiorca (na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d.), ale jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. Zgodnie zaś z tym przepisem, zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2 000 zł za każde naruszenie. Oznacza to, że skarżący jako osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym (kierowca), zgodnie z art. 39m u.t.d. był zobowiązany legitymować się stosownymi orzeczeniami lekarskimi lub psychologicznymi. Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy powoduje nałożenie kary pieniężnej w kwocie 1000 zł (lp. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d.). Natomiast wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, powoduje nałożenie kary pieniężnej w kwocie 1000 zł (lp. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.). Prawidłowo ustalił organ, że skarżący w dniu 15 maja 2019 r. wykonywał przewóz okazjonalny osób we własnym imieniu, mieszczący się w pojęciu krajowego transportu drogowego. Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że zwięzłość definicji przewozu okazjonalnego zawartej w u.t.d. wymusza - celem prawidłowego zdefiniowania tego pojęcia - sięgnięcie do kryteriów charakteryzujących przewóz okazjonalny wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz. Urz. UE L 300 z 2009 r., s. 8). Zgodnie z art. 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Przewóz okazjonalny należy rozumieć zatem jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej jako Baza Orzeczeń). Z akt sprawy wynika, że skarżący swoją działalność wykonywał w dniu 15 maja 2019 r. w sposób odpłatny i oparty na nadarzających się okazjach zainicjowanych i zaplanowanych. Świadczy o tym sposób, w jaki doszło do spornego przewozu. Skarżący jak i jego pasażer posiadali zainstalowane w telefonach komórkowych odpowiednie dla kierowcy (Bolt Driver) i pasażera (Bolt) wersje aplikacji kojarzącej kierowcę z pasażerem, co wypełnia przesłankę okazjonalności w wyżej wskazanym rozumieniu. Przewóz ten miał niewątpliwie charakter odpłatny. Nie podważa tego ustalenia okoliczność, że należność za przejazd została pobrana z karty kredytowej pasażera po wykonanym kursie. Z kolei skarżący, jak wynika z protokołu z dnia [...] maja 2019 r. sporządzonego przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, wykonywał podobne kursy jak ten kontrolowany, w tym w okresie od 13 marca 2019 r. do 15 marca 2019 r. łącznie było ich 44. Otrzymał za nie łącznie wynagrodzenie w kwocie 631,47 zł – płatne za pomocą aplikacji Bolt. Cykliczność (co jakiś czas) lub nawet nieregularność przelewania wynagrodzenia, tzn. nie za każdy kurs oddzielnie, jak również wypłacanie wynagrodzenia za pomocą aplikacji internetowej nie są przeciwwskazaniem do przyjęcia cechy odpłatności. Wskazać również trzeba na dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C- 34/15) analizę charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Taxify. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami, nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług tych kierowców. W tych okolicznościach należy przyjąć, że skarżący korzystając z aplikacji Bolt Driver przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z ww. aplikacji skarżący uzyskał wynagrodzenie za wykonany przewóz osób. W konsekwencji skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego. Zdaniem sądu, trafnie organy ustaliły, że inne czynności związane z przewozem drogowym (funkcja kierowcy w trakcie realizowanego przewozu) skarżący wykonywał we własnym imieniu i na swoją rzecz. Zauważyć należy, że w zawiadomieniu z dnia [...] maja 2019 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego organy wskazały skarżącemu treść art. 92b i art. 92c u.t.d. (zawierające przesłanki negatywne dla nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przesłanki negatywne do wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia takiej kary). W tymże zawiadomieniu również pouczyły, że w terminie 7 dni skarżący może wskazać okoliczności i dowody świadczące o tym, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Skarżący pokwitował odbiór zawiadomienia w dniu [...] maja 2019 r. W zakreślonym terminie w żaden jednak sposób nie zareagował na powyższe pouczenie i wezwanie. Z kolei jak wyjaśnił skarżący do protokołu z dnia [...] maja 2019 r. sporządzonego przez funkcjonariuszy celno-skarbowych, jest on w trakcie podpisywania umowy o dzieło z firmą V. w W., albowiem miał zostać zatrudniany jako kierowca wykonujący przewozy na rzecz tej firmy. Ww. umowę otrzymał pocztą, ale jeszcze jej nie podpisał. Natomiast na etapie postępowania odwoławczego pełnomocnik strony zakwestionował podmiot, który powinien być strona niniejszego postępowania. Zauważyć jednak należy, że strona tych wątpliwości w żaden sposób nie udowodniła. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów tym zakresie. Faktu tego nie dowodzi natomiast okazana kontrolującym licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, wystawiona na rzecz przedsiębiorcy – V. Nie ma również znaczenia dla odpowiedzialności skarżącego za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego okoliczność, że nie prowadzi on zarejestrowanej działalności gospodarczej. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji jest działaniem faktycznym polegającym na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadającym transportowi drogowemu. Czynności wykonywane przez skarżącego, aby zostały zakwalifikowane jako wykonywanie transportu drogowego, nie muszą stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, w tym ewidencjonowanej (vide np. wyrok NSA w sprawie II GSK 701/17, Baza Orzeczeń). Skoro więc skarżący nie wykonywał przewozu na rzecz i w imieniu innego podmiotu, to wykonywał w dniu kontroli inne czynności związane z przewozem (przewóz okazjonalny) w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. we własnym imieniu. Ponosi zatem osobistą odpowiedzialność za brak ważnych w dniu kontroli orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Organ prawidłowo nałożył zatem karę pieniężną. Niezasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 92a ust. 1 – bowiem nie miał ten przepis w sprawie zastosowania, gdyż skarżącego ukarano na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., jak też przepisu art. 92 ust. 6 w zw. z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. – bowiem przepis ten dotyczy co prawda kierowców, ale w innej sytuacji niż będąca przedmiotem sporu (kierowców jako osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, a faktycznie wykonujące na jego rzecz przewozy drogowe). Końcowo wskazać należy, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Skarżący jako podmiot wykonujący w dniu kontroli inne czynności związane z przewozem drogowym (przewóz okazjonalny osób) był zobowiązany do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym i posiadania odpowiednich dokumentów. Brak dopełnienia tych obowiązków oraz niewykazanie wystąpienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność za ten brak skutkował nałożeniem kary. W sprawie nie wystąpiły ponadto okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącego, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Ciężar dowodu wykazania przesłanek wymienionych w tym przepisie spoczywa na stronie postępowania, gdyż to ona wywodzi z tego przepisu skutki prawne. Skarżący, o czym była już mowa wyżej nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, że naruszenia spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. Wobec powyższego Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a ich stanowisko znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji. Zapewniono skarżącemu udział w postępowaniu. Nie doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 K.p.a. Organ informował skarżącego o podejmowanych czynnościach, zakresie prowadzonego postępowania i treści przepisów. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości było nałożenie odpowiednich kar pieniężnych, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ odwoławczy nie naruszył również przepisu art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się merytorycznie do podniesionych w odwołaniu zarzutów odnośnie do nieposiadania przez skarżącego statusu przedsiębiorcy, jak również co do zasad działania aplikacji Bolt, przez którą była zamawiana usługa przewozu. Organ odwoławczy uznając decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową, a zarzuty zawarte w odwołaniu strony za niezasadne, obowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. do utrzymania tej decyzji w mocy. Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.