III SA/Wa 809/20
WyrokWSA w Warszawie2020-08-06
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Elżbieta Olechniewicz, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wydane na podstawie uznania wnioskodawcy za osobę niebędącą stroną postępowania egzekucyjnego, może zostać utrzymane w mocy, jeśli organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych wobec tego wnioskodawcy?Ratio decidendi
Postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostało uchylone, ponieważ organ egzekucyjny, dokonując czynności egzekucyjnych wobec wnioskodawcy (małżonka zobowiązanego) i traktując go jako stronę postępowania, nie mógł następnie odmówić wszczęcia postępowania w sprawie jego wniosku o umorzenie, powołując się na brak statusu strony. Ponadto, organy winny zbadać wszystkie zdarzenia prawne istotne dla biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jest zobowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje.Stan faktyczny
Skarżący, P.S., złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności podatkowych jego żony, K.S., wskazując na przedawnienie i bezskuteczność egzekucji. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając Skarżącego za osobę niebędącą stroną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa i pozbawienie go ochrony prawnej, wskazując na wcześniejsze czynności egzekucyjne skierowane bezpośrednio do niego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P.S. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P.S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Na podstawie przedłożonych akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniał następujący stan faktyczny: Dyrektor Izby Celnej w W. wnioskiem z 30 czerwca 2014 r. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS") celem przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości wystawione wobec zobowiązanej K. S. tytuły wykonawcze z [...] grudnia 2013 r. nr od nr [...] do nr [...] obejmujące należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2001 r., w łącznej kwocie należności głównej 190.559,80 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W tytułach wykonawczych zakreślono kwadrat "małżeństwo", a w części " N" zostały dane identyfikacyjne współmałżonka P. S. (dalej: "Skarżący", "Strona").
NUS wezwaniem z [...] października 2014 r. nr [...]. cz. nr [...] z [...] października 2014 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] oraz wezwał K. S. i Skarżącego do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania egzekwowanych należności na podstawie ww. tytułów wykonawczych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości.
Pismem z 30 marca 2015 r. NUS uchylił zajęcie nieruchomości w związku z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") w sprawie uznania skargi na czynność egzekucyjną zajęcie nieruchomości za zasadną.
NUS wezwaniem z [...] marca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 z późn., dalej: "u.p.e.a."), dokonał zajęcia nieruchomości położonej w Z., ul. [...], nr działki 194, wzywając K. S. i Skarżącego do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z [...] października 2019 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości dokonanego w dniu [...] października 2014 r. Wskazał, że podstawą prowadzonego postępowania są czynności egzekucyjne polegające na zabezpieczeniu nieruchomości wspólnej małżonków, w którym to postępowaniu jedynym dłużnikiem jest małżonka wnioskodawcy. Skarżący wskazał, że źródło sporu powstało w wyniku wydania decyzji wymiarowych datowanych na 2001 rok, których adresatem była tylko i wyłącznie żona wnioskodawcy. Poprzez czynności, egzekucyjne organ dokonał zajęcia nieruchomości wspólnej wzywając jednocześnie, wnioskodawcę do tzw. odpowiedzialności solidarnej i zapłaty należności. Skarżący wyjaśnił, ze próby zajęcia majątku osobistego wnioskodawcy, który nie jest zobowiązanym, a także podjęte czynności od chwili wszczęcia egzekucji w kosztach znacznie przewyższyłyby wyegzekwowane do tej pory kwoty, a w większości tytułów wykonawczych organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnej kwoty. Zdaniem Skarżącego, powyższe okoliczności uzasadniają wniosek o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Należności nie są faktycznie egzekwowane od dnia doręczenia tytułów wykonawczych, zaś dług powiększają odsetki za zwłokę, a brak jest składników majątkowych zatem nie ma realnej możliwości zaspokojenia wierzyciela. Wypełnia to, zdaniem Strony, przesłanki do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji administracyjnej. To z kolei w ocenie Skarżącego pozwalało zobowiązanemu wnioskować do wierzyciela, aby ten żądał umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Skarżący nie posiadał statusu zobowiązanego, bowiem w razie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. pozostaje wyłącznie podatnik, a jego małżonek takiego statusu nie ma. Dlatego też, jeżeli Skarżący ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za zobowiązanie małżonki, to tym samym nie ma uprawnień do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Pismem z [...] grudnia 2019 r. Skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że organ wielokrotnie dokonywał czynności egzekucyjnych kierując je bezpośrednio do Skarżącego, a tym samym uznawał Skarżącego jako stronę oraz zobowiązanego do wykonania wskazanych w swoich rozstrzygnięciach czynności. Podniósł również, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z [...] października 2014 r., skierowano do Skarżącego jako współdłużnika, a zatem fakt ten pozwala na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie ma przymiot strony. Ponadto, organ egzekucyjny żądał od Skarżącego spełnienia określonego obowiązku, a tym samym uznawał go jako zobowiązanego do jego wypełnienia. Nadto Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., bowiem w kontekście pozbawienia go przymiotu strony, w istocie powołanie tego przepisu przez NUS stanowi podstawę odmowy rozpatrzenia merytorycznego jego wniosku, co w Jego ocenie jest niezgodne z prawem. Skarżący uważał, że należności podatkowe objęte tytułami wykonawczymi wymienionymi w zawiadomieniu uległy przedawnieniu, zgodnie z treścią przepisu art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, z późn. zm, dalej: "O.p."). Wyjaśnił, że egzekwowany obowiązek został określony na podstawie decyzji wydanych w 2004 r. i 2006 r., jednak zdarzenia powodujące powstanie obowiązku podatkowego datowane są na 2001 rok. W Jego ocenie stan taki powoduje, że upłynął termin przedawnienia od daty dokonania zgłoszeń celnych oraz od wydania decyzji stanowiących podstawę wszczęcia egzekucji.
DIAS postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z [...] listopada 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. DIAS wskazał, że postanawiając o odmowie wszczęcia postępowania, organ nie podejmuje sprawy i tym samym odmawia merytorycznego jej załatwienia, wypowiadając się co do zasady tylko co do okoliczności odnoszących się do braku podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego.
W ocenie DIAS prawidłowym działaniem NUS była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, że we wniosku z [...] października 2019 r. Skarżący powołał się na numer zawiadomienia o zajęciu nieruchomości [...] z [...] października 2014 r., natomiast jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości na podstawie zawiadomienia nr [...] z [...] października 2014 r., który dodatkowo oznaczył cz. 1816825 z [...] października 2014 r. Organ podkreślił, że w sprawie nie dokonywano zajęcia nr [...] w związku organ przyjął, że przedmiotowy wniosek dotyczył tytułów wykonawczych objętych zawiadomieniem z [...] października 2014 r. nr [...] cz. nr 1816825 z dnia [...].10.2014r., tj. tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w W. od nr [...] do nr [...].
Dalej DIAS zaznaczył, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne (art. 59 § 1 u.p.e.a.), jak i fakultatywne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a., zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony albo określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Organ zaznaczył, że z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanym jest osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Organ zauważył również, że zobowiązanie podatkowe wobec pozostającego w związku małżeńskim podatnika powstaje w sposób określony w art. 29 § 1 O.p., a zakres odpowiedzialności z tego tytułu w odniesieniu do majątku wspólnego, co do zasady wynika z mocy prawa, czyli z samego faktu pozostawania w związku małżeńskim i istnienia majątkowej wspólności małżeńskiej Organ zaznaczył, że zobowiązanie Skarżącego wynika z długu małżonka i jest ograniczone od odpowiedzialności z majątku wspólnego.
Dalej DIAS wskazał, że zgodnie z art. 27c u.p.e.a., jeśli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków odrębnych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. W niniejszej sprawie obowiązku o charakterze pieniężnym nie wykonała małżonka Skarżącego. Obowiązek ten wynikał z decyzji określających zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług, których adresatem była wyłącznie małżonka Strony. Zatem Zobowiązaną w rozumieniu ww. przepisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. była K.S. Organ wskazał, że przymiotu takiego nie posiadał Skarżący, zaś jego odpowiedzialność za zobowiązania małżonki wynika z art. 29 § 1 O.p. DIAS zaznaczył, że współmałżonek ponoszący odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe małżonka będącego podatnikiem nie może być utożsamiany z podatnikiem. Obowiązek podatkowy może ciążyć bowiem jedynie na podatniku. W znaczeniu materialnym przepis art. 29 § 1 O.p. nie tworzy statusu małżonka jako podatnika, lecz jedynie wyznacza zakres jego odpowiedzialności, ograniczając go do majątku wspólnego małżonków, co ma wyraźne przełożenie na przedmiot egzekucji administracyjnej, która w przypadku istnienia pomiędzy podatnikiem i jego małżonkiem wspólności majątkowej, poza majątkiem odrębnym podatnika, może być skierowana wyłącznie do przedmiotów majątkowych objętych tą wspólnością Biorąc powyższe pod uwagę, DIAS stwierdził, że NUS, prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 a § 1 k.p.a. nakazuje bowiem podjęcie takiego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, co w ocenie DIAS miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił, że odmowa wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie pozbawia go skutecznej ochrony własnych interesów w kontekście dokonanych czynności egzekucyjnych. Skarżący zauważył, że obowiązek zapłaty zobowiązania zaistniał wyłącznie po stronie jego żony K. S.. Skarżący nigdy nie był i wciąż nie jest dłużnikiem ani też zobowiązanym wobec Skarbu Państwa, a do momentu pojawienia się w roku 2013 ww. tytułów wykonawczych nie był odpowiedzialny za zobowiązania podatkowe żony. Organ egzekucyjny z uwagi na nieskuteczność egzekucji prowadzonej wobec K. S. przekierował swoje żądania na małżonka dokonując zajęcia nieruchomości wspólnej, jednakże zdaniem Skarżącego uczynił to bezskutecznie z uwagi na upływ terminów przedawnienia dochodzonych zobowiązań. Skarżący podniósł, iż próby zajęcia majątku i związane z tym czynności od chwili wszczęcia egzekucji w swoich kosztach znacznie przewyższyły wyegzekwowane do tej pory kwoty, a w większości tytułów wykonawczych organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnej kwoty. Zdaniem Skarżącego, powyższe okoliczności uzasadniają wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie ma w sprawie zastosowania).
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Wskazać należy, że stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,
9) na żądanie wierzyciela,
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń i w tym zakresie organ egzekucyjny jest zobowiązany do sprawdzenia podnoszonych przez stronę okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podjęcia (także z urzędu) rozstrzygnięć adekwatnie do stanu sprawy (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Wyjaśnić przyjdzie, że użyty w komentowanym przepisie zwrot "postępowanie egzekucyjne umarza się" oznacza, że organ egzekucyjny zobligowany jest do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku zajścia wymienionych w przepisie zdarzeń. Istotne jest również, że powyższe przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione przez ustawodawcę w sposób enumeratywny, co oznacza, że żadne inne przesłanki aniżeli te wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a., nie mogą stanowić podstawy obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że organ prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku należnego od małżonki Skarżącego. Organ wystawił w dniu [...] grudnia
2013 r. tytuły wykonawcze. W pkt 9 zaznaczono kwadrat nr "1. Małżeństwo", do tego punktu odnosi się zawarte pouczenie, że "w poz. 9 zakreśla się kwadrat nr 1, jeżeli wystawia się tytuł wykonawczy na wspólne zobowiązanie małżonków". Dalej, w części "N" tytułu, podano dane identyfikacyjne współmałżonka; zawarte na tytule pouczenie stanowi, że "wpisuje się dane współmałżonka osoby wykazanej w poz. 10, jeżeli w poz. 9 zakreślono kwadrat nr 1".
Jak z tego wynika, organy egzekucyjne rozstrzygnęły sprawę traktując oboje małżonków w istocie jako "wspólnie zobowiązanych", z jednoczesnym wskazaniem, że nie zaszły przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 u.p.e.a. pozwalające na umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Tymczasem w sytuacji gdy prowadzona egzekucja dotyczy majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka (odpowiadającego majątkiem wspólnym na zasadzie art. 29 O.p.) tytuł wykonawczy należy wystawić przeciwko obojgu małżonkom. Należy wskazać, że w myśl art. 26 O.p. podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. W odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność ta, stosownie do art. 29 § 1 O.p., obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Wymienione przepisy stanowią jedynie materialnoprawną podstawę odpowiedzialności zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim. Natomiast realizacja tych norm prawa materialnego przewidziana jest w ustawie egzekucyjnej. Zgodnie z przepisem art. 27c u.p.e.a, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Regulacja ta ma zastosowanie wówczas, gdy jeden z małżonków jest zobowiązanym w znaczeniu określonym w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. a drugi takiego statusu nie ma, ale zachodzi potrzeba skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego
i jego współmałżonka. Warto zauważyć, że gdyby oboje małżonkowie mieli status zobowiązanego, to jest oczywiste, że odpowiadaliby zarówno majątkami odrębnymi, jak i majątkiem wspólnym, a wówczas podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego należałoby upatrywać w przepisach ogólnych, tj. art. 26 i 27 u.p.e.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że nieskierowanie tytułu wykonawczego do małżonka podatnika w sposób rażący narusza art. 27 § 1 u.p.e.a. i żadną miarą nie można uznać za wypełnienie tego obowiązku zakreślenie w tytule wykonawczym odnośników (kwadratów) dotyczących małżonka, bowiem nie wypełnia to dyspozycji art. 27c u.p.e.a. (por. np. wyroki: WSA w P. z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 1083/17, WSA w G. z dnia [...]czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 249/19, NSA z dnia [...] stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05). Stanowisko to Sąd w pełni podziela.
Z kolei weryfikacja prawidłowości i skuteczności czynności egzekucyjnych skierowanych do majątku wspólnego małżonków na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wpływa na ocenę zasadności podniesionego zarzutu przedawnienia obowiązku. Żądając bowiem umorzenia postępowania egzekucyjnego Skarżący wskazał m.in. na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku z powodu jego przedawnienia.
Mając na względzie powyższe wywody stwierdzić należało, że postanowienie organu nadzoru o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mogło się ostać w obrocie prawnym. W ponownym postępowaniu, uwzględniając wyrażoną przez Sąd ocenę prawną co do konieczności wystawienia tytułu wykonawczego na nazwisko zobowiązanego oraz jego małżonki (art. 27c u.p.e.a.), organy winny zbadać wszystkie zdarzenia prawne istotne dla biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Jakkolwiek bowiem organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jednak jest on zobowiązany do sprawdzenia czy obowiązek ten istnieje (por. wyrok WSA w G. z dnia [...] maja 2019 r. , sygn. akt SA/Gl 1207/18).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (100 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło