II SA/Rz 193/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr albumu: [...] II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] na rzecz skarżącej M. P. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 193/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. (Nr albumu [...]) Komisja Stypendialna [...], po rozpatrzeniu wniosku M.P. zwróciła o przyznanie stypendium rektora na semestr zimowy w roku akademickim 2020/2021, odmówiła przyznania wyżej wymienionej wnioskowanego stypendium. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej: "k.p.a."), art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm. – "P.s.w.n.") w zw. z § 6 ust. 2 pkt 1 regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów [...] z dnia 17 lipca 2019 r. Organ podał, że biorąc pod uwagę unormowania zawarte w ww. przepisach wnioskowane stypendium nie może być przyznane z powodu upływu 6 lat od rozpoczęcia studiów I stopnia, w których możliwe było otrzymywanie stypendium rektora. Okres ten upłynął w dniu 31 marca 2020 r. W odwołaniu od tej decyzji M.P., powołując się na art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. oraz § 6 ust. 2 regulaminu zarzuciła, że organ w sposób niewłaściwy zinterpretował wymienione przepisy. Maksymalny okres 6 lat, o jakim mowa w tych przepisach, dotyczy nie okresu pobierania nauki, a okresu pobierania stypendium. Stypendium pobierane było przez nią jedynie przez okres 1 roku (dwa semestry). Na poparcie swego stanowiska odwołująca powołała się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim II SA/Go 155/20. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów [...] utrzymała w mocy zakwestionowaną odwołaniem decyzję, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. w zw. z § 6 ust. 2 pkt 1 regulaminu. Uzasadniając swoje stanowisko Komisja podała, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W myśl § 6 ust. 2 pkt 1 regulaminu stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora i stypendium ministra: przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zgodnie § 6 ust. 5 ww. regulaminu, w celu ustalenia okresu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i ust.4, student jest obowiązany poinformować uczelnię o studiach odbytych lub odbywanych do dnia złożenia wniosku przyznanie świadczenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-4, w tym studiach ukończonych, przerwanych, ponownie podjętych, długości ich trwania, uczelni, na których były lub są odbywane, bez względu na poziom studiów. Okres ten biegnie od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy, a w przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane (okresy studiowania sumują się). Informację student składa wraz z wnioskiem o przyznanie danego świadczenia. Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że M.P. na [...] odbywała studia w okresach: - od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2014 r. na studiach stacjonarnych I stopnia na kierunku: Logistyka (1 rok 4 miesiące 17 dni), - od [...] lutego 2014 r. do [...] marca 2016 r. na studiach niestacjonarnych I stopnia na kierunku: Logistyka (2 lata i 11 dni), - od [...] października 2017 r. do [...] września 2020 r. na studiach niestacjonarnych I stopnia na kierunku: Mechanika i budowa maszyn (2 lata 11 miesięcy i 29 dni). Łączny okres studiowania wynosi 6 lat 4 miesiące i 26 dni. Zdaniem organu odwoławczego prawidłowa wykładnia przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że określają one łączny okres (nieprzekraczający 6 lat), w którym studentowi przysługuje możliwość ubiegania się m. in. o stypendium rektora w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Dla biegu 6-letniego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Z przepisu tego nie sposób wyprowadzić wniosku, że dla obliczenia tego okresu należy uwzględnić wyłącznie okres pobierania stypendium. W tych okolicznościach organ odwoławczy jako prawidłowe ocenił stanowisko organu I instancji. Nie podzielił natomiast wykładni zaprezentowanej przez odwołującą oraz poglądu zaprezentowanego w przywołanym przez nią wyroku. Reasumując stwierdził, że łączny okres studiowania przez Stronę na studiach I wynosi 6 lat 4 miesiące i 26 dni. Tym samym upłynął okres 6 lat w którym możliwe było otrzymywanie stypendium rektora. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowani. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania stypendium rektora, podczas gdy wnikliwa analiza przepisu art. 93 ust. 1 pkt 2 P.s.w.n. prowadzi do odmiennego wniosku. Powtarzając zarzuty i argumenty sformułowane w odwołaniu skarżąca podkreśliła, że organ w sposób niewłaściwy zinterpretował przywoływany przepis, bowiem maksymalny okres 6 lat dotyczy nie okresu pobierania nauki na studiach wyższych, a okresu pobierania stypendium, a to z kolei było do tej pory pobierane przez skarżącą jedynie przez okres 1 roku (dwóch semestrów). W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. W piśmie z dnia 9 marca 2021 r. organ poinformował, że wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim na jaki powołuje się skarżąca został uchylony wyrokiem NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. III OSK 3219/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss4 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących i uwzględniając jednocześnie potrzebę rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najkrótszym terminie. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie legalności obejmuje kontrolę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego i ich wykładni, jak również przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stypendium rektora dla najlepszych studentów jest formą pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, o która student może się ubiegać na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm. – "P.s.w.n.") Przyznanie tego świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). W myśl art. 91 ust. 1 P.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi (ust. 3). Stosownie do art. 92 ust. 1 P.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Przedmiotem kontrowersji i podstawą wydania decyzji odmownej w niniejszej sprawie jest art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., stanowiący, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem organu, w świetle ww. przepisu stypendium nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich posiada status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. W rozpoznawanej sprawie skarżąca odbywała studia na [...] na studiach stacjonarnych I stopnia na kierunku: Logistyka w okresach od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2014 r. (1 rok 4 miesiące 17 dni) i od [...] lutego 2014 r. do [...] marca 2016 r. (2 lata i 11 dni) oraz na studiach niestacjonarnych I stopnia na kierunku: Mechanika i budowa maszyn w okresie od [...] października 2017 r. do [...] września 2020 r. (2 lata 11 miesięcy i 29 dni), co łącznie stanowi czas studiów wynoszący 6 lat 4 miesiące i 26 dni, a zatem zdaniem organu przekracza okres 6 lat, w którym studentowi przysługuje możliwość ubiegania się m. in. o stypendium rektora w ramach studiów, przy czym dla biegu 6-letniego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Ze stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez nie wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. jest wadliwa. Wskazany przepis określa wyłącznie maksymalny okres przysługiwania uprawnień do świadczeń, nie dłuższy niż 6 lat. Przedmiotowe stypendium "przysługuje" bowiem danej osobie dopiero po spełnieniu przez nią określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Sam status studenta nie skutkuje powstaniem uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. Takie rozumienie ww. przepisu wynika z jego wykładni językowej, jest także zgodne z uzasadnieniem projektu obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. powiązano bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano, że: "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Takie też stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. w wyrokach WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r., II SA/Go 155/20, WSA w Gliwicach z dnia 15 września 2020 r., III SA/Gl 248/20, WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., II SA/Sz 222/20, z dnia 18 grudnia 2020 r., II SA/Sz 259/20 oarz z dnia 22 grudnia 2020 r., II SA/Sz 260/20, WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2021 r,, III SA/Kr 394/20, WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r., II SA/Wa 2166/20), jak również w doktrynie (por. K. Lewecki, Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów, Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych nr 1/2020, s. 157 i n.). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta", czyli okresu , kiedy przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie, co nie wynika z treści art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. Jak wskazał WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 19 stycznia 2021 r., II SA/Bd 1223/20, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni. Należy również wskazać, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił obok art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. przepis § 6 ust. 2 pkt 1 regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów [...] z dnia 17 lipca 2019 r., zgodnie z którym stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora i stypendium ministra: przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. § 6 ust. 5 ww. regulaminu stanowi natomiast, że w celu ustalenia okresu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i ust. 4, student jest obowiązany poinformować uczelnię o studiach odbytych lub odbywanych do dnia złożenia wniosku przyznanie świadczenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-4, w tym studiach ukończonych, przerwanych, ponownie podjętych, długości ich trwania, uczelni, na których były lub są odbywane, bez względu na poziom studiów. Okres ten biegnie od momentu rozpoczęcia studiów po raz pierwszy, a w przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane (okresy studiowania sumują się). Informację student składa wraz z wnioskiem o przyznanie danego świadczenia. Regulacja ta zdaniem Sądu pozostaje w sprzeczności z art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., bowiem § 6 ust. 5 Regulaminu nakazuje sumować okresy, w których dana osoba posiada status studenta, a nie jak zostało to uregulowane w art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. okresy przysługiwania świadczeń. Regulamin nie wiąże jednak Sądu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – podlegania sędziów w sprawowaniu swojego urzędu jedynie Konstytucji oraz ustawom. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] listopada 2020 r., zostały wydane z naruszeniem art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną. Jednocześnie Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy nie odniosły się do faktycznego okresu pobierania przez skarżącą stypendium, a tylko ten okres może być brany pod uwagę przy badaniu przesłanki z art. 93 ust. 2 pkt 1 P.s.w.n. Zwraca też uwagę na art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 z późn. zm.), zgodnie z którym powołane przepisy P.s.w.n. obowiązują od dnia 1 października 2019 r. w przypadku stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora, co ma wpływ na obliczenie 6-letniego okresu przysługiwania przedmiotowego stypendium. Z wszystkich tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Zawarte w pkt II wyroku orzeczenie o kosztach zapadło w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.