I GZ 151/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 782/20 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia wymaganej kwoty cła antydumpingowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 24 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 782/20, odrzucił skargę kasacyjną A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 października 2020 r. w sprawie ze skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z [...] maja 2020 r. w przedmiocie umorzenia wymaganej kwoty ostatecznego cła antydumpingowego. Sąd zwrócił stronie uiszczony wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Przedstawiając stan faktyczny Sąd podał, że odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony 1 lutego 2021 r. Pismem z 3 marca 2021 r. pełnomocnik strony wniosła za pośrednictwem ePUAP skargę kasacyjną od tego wyroku. Do pisma przewodniego nazwanego "Skarga kasacyjna do NSA" (podpis elektroniczny zweryfikowany poprawnie) złączono skargę kasacyjną, w stosunku do której stwierdzono brak podpisu elektronicznego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 5 marca 2021 r. wezwano pełnomocnika strony do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez jej podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na zarządzenie pełnomocnik strony złożył w terminie za pośrednictwem ePUAP pismo przewodnie zatytułowane "Uzupełninie braków" (podpis elektroniczny zweryfikowany poprawnie), do którego załączono skargę kasacyjną, w stosunku do której ponownie stwierdzono brak podpisu elektronicznego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że skarga kasacyjna, sporządzona przez pełnomocnika strony, została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego. Z akt sprawy wynika, że jedynie pismo przewodnie zostało podpisane, natomiast załącznik w postaci skargi kasacyjnej podpisu nie zawierał. Pełnomocnik został zatem wezwany do uzupełnienia powyższego braku formalnego skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Nadesłana w odpowiedzi skarga kasacyjna stanowiąca załącznik do pisma przewodniego ponownie nie została opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym – podpisane w ten sposób zostało wyłącznie pismo przewodnie. Brak formalny skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 46 § 2a i § 2b p.p.s.a , nie został zatem uzupełniony. Strona wniosła drogą elektroniczną zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Strona wskazała, że pismo główne jest ograniczone ilością znaków, jak i możliwością włączenia skanów i dlatego są możliwości przesyłania załączników. Strona wskazała, że elektroniczna korespondencja z sądami administracyjnymi stanowi równorzędną alternatywę wobec korespondencji tradycyjnej, dlatego narzędzia skonstruowane do tego przez władzę publiczną powinny oferować rozwiązania zapewniające analogiczne do tradycyjnych środki realizacji tej korespondencji. Prawie pewne wydaje się, że nigdy skarga kasacyjna wysłana w tradycyjny sposób nie stanowi załącznika do pisma przewodniego, a zwłaszcza do samej siebie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie, strona wniosła skargę kasacyjną drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "skarga kasacyjną do NSA", zaś podpis elektroniczny został złożony wyłącznie pod pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd I instancji wezwał stronę do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi kasacyjnej przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W zakreślonym terminie strona nie uzupełniła poprawnie braku formalnego skargi kasacyjnej. Do pisma przewodniego zatytułowanego "Uzupełnienie braków" załączyła skargę kasacyjną w stosunku do której ponownie stwierdzono brak podpisu elektronicznego. W tym miejscu wskazać należy, że pismem w sprawie jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga kasacyjna. Ze względu zaś na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. nie można przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej będącej załącznikiem dokumentu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela stanowiska wyrażonego w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 275/20, z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FZ 76/20, z 7 października 2020 r., sygn. akt II OZ 747/20 oraz z 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 815/20 i I OZ 816/20 i przywołanej w tych uzasadnieniach argumentacji dotyczącej zasad korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, a w szczególności koncentrującej się na informacjach zawartych w "dokumencie pomocy" zamieszczonym na stronie internetowej www.epuap.gov.pl. Rozważania w tych orzeczeniach pomijały bowiem okoliczność, że Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP) służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób nie jest systemem sądowym, ale systemem państwowym, na którego funkcjonowanie sąd nie ma wpływu. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza natomiast możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma bowiem przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. Platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem otrzymuje informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne – w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym (jak zrobiła skarżąca, wnosząc zażalenie). W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga) po czym podpiszemy, to pismo ogólne to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b p.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularzu pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki. Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób. Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 p.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a p.p.s.a. Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20, z 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1000/20, I OZ 1003/20, I OZ 1014/20, I OZ 1015/20 i I OZ 1022/20 oraz z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1061/20 i I OZ 1062/20, z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt III OZ 19/21, z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GZ 99/21 który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. W konsekwencji należało uznać, że prawidłowo uznał Sąd I instancji, że złożona skarga kasacyjna nie została podpisana. Opatrzone podpisem było jedynie pismo ogólne. Wobec tego Sąd I instancji zasadnie wezwał stronę do podpisania skargi kasacyjnej, którego to zobowiązania strona nie wykonała. Nie przesłała bowiem załącznika (skargi kasacyjnej) popisanego podpisem elektronicznym ani pisma podpisanego własnoręcznie w oryginale. Sąd I instancji słusznie więc stwierdził, że pomimo wezwania nie zostały uzupełnione braki formalne skargi i odrzucił ją na mocy art. 178 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.