IV SA/Wa 422/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. stwierdza nieważność § 1 ust. 2 i ust. 4 zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Gminy [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] w piśmie z dnia 10 lutego 221 r. wniósł skargę na uchwały Rady Gminy [...]: z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w sprawie "[...] oraz z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] zmieniającą uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazać należy, iż skarga na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w sprawie "[...]" została zarejestrowana i rozpatrzona pod sygnaturą akt IV SA/Wa 421/21. Wojewoda [...] wniósł o orzeczenie nieważności uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] zmieniającą uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] września 2019 r. w części, tj. w zakresie w § 1 ust. 2 w zakresie jakim zmienia §1 ust.1 pkt 1 lit. f) uchwały zmienianej w odniesieniu do sformułowania " w liczbie 3 worków o pojemności 120 l, odbieranych każdorazowo wyłącznie w okresie od 01 kwietnia do 30 listopada" oraz w zakresie § 3 ust.1 pkt 4 uchwały zmienianej w odniesieniu do sformułowania "w liczbie 3 worków o pojemności 1200 l, odbieranych każdorazowo wyłącznie w okresie od 01 kwietnia do 300 listopada", oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi organ nadzoru wskazał, iż z uchwale nr [...] zawarto § 1 ust.2 i ust. 4 o treści " 2. § 1 ust.1 pkt 1 lit. f) otrzymuje brzmienie: f) bioodpady (odpady zielone stanowiące części roślin z pielęgnacji terenów zielonych łącznie z innymi bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne) w liczbie 3 worków o pojemności 120 l, odbieranych każdorazowo wyłącznie w okresie od 01 kwietnia do 30 listopada (...)", zaś "4. § 3 ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: 4) bioodpady ( odpady zielone stanowiące części roślin z pielęgnacji terenów zielonych łącznie z innymi bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne) w liczbie 3 worków o pojemności 120 l, odbieranych każdorazowo wyłącznie w okresie od 01 kwietnia do 30 listopada. Z art. 4 ust. 2a pkt 2 ustawy o utrzymaniu czyści i porządku w gminach rada gminy może w regulaminie odpadów postanowić o zbieraniu odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy odrębnie od innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne. Organ wskazał, iż powyższy przepis pozwala wyłącznie na wyodrębnienie odpadów zielonych od innych bioodpadów w zakresie zbierania frakcji. Nie daje natomiast podstaw do ograniczania odbioru bioodpadów w zakresie ilościowym lub z ograniczeniem terminu. Takiego upoważnienia nie zawiera żaden inny przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 1b ustawy do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także z targowisk stosuje się przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą swym zakresem między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego - art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a), do których kwalifikuje się zaskarżona uchwała. Skargę w sprawie wywiódł Wojewoda, działający jako organ nadzoru. Stosownie do treści art. 91 ust. 1 tej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminny uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku, zgodnie z art. 93 ust. 1 powołanej ustawy organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie organ nadzoru w terminie zakreślonym przez przepis art. 91 ust. 1 ustawy nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały, natomiast w trybie art. 93 ust. 1 ustawy złożył skargę do sądu administracyjnego. Organ nadzoru realizując swe kompetencje na podstawie powyższej regulacji, nie jest krępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2005 r., II OSK 513/05, CBOSA). Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały wskazać należy, że podniesione zarzuty w skardze należy uznać za zasadne. Zaskarżona uchwała ma charakter aktu prawa miejscowego. Wydana została na podstawie art. 6r ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz. U. z 2019, poz. 2010 ze zm.,). Przepis ten stanowi, że rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 6r ust. 2d ustawy o utrzymaniu czystości w gminie w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób. Jak stanowi art. 6r. ust. 3b powołanej ustawy w uchwale, o której mowa ust. 3, dopuszcza się zróżnicowanie częstotliwości odbierania odpadów, w szczególności w zależności od ilości wytwarzanych odpadów i ich rodzajów, z tym że w okresie od kwietnia do października częstotliwość odbierania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz bioodpadów stanowiących odpady komunalne nie może być rzadsza niż raz na tydzień z budynków wielolokalowych i nie rzadsza niż raz na dwa tygodnie z budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Pokreślenia wymaga, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminie przewiduje po stronie gminy dwa niezależne od siebie podstawowe obowiązki w zakresie gospodarki odpadami. Po pierwsze ma być ich odbieranie sprzed poszczególnych posesji (art. 6c ust. 1) oraz po drugie ma być ich przyjmowanie w punkcie selektywnego zbierania odpadów komunalnych (art. 3 ust. 2 pkt 6). Oznacza to, że wypełnianie jednego obowiązku ustawowego nie zwalnia z konieczności wypełniania drugiego. Innymi słowy gospodarka odpadami zielonymi ma odbywać się dwutorowo - przez odbieranie ich sprzed domów mieszkańców i przyjmowanie w punkcie selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Te dwa tryby odbioru odpadów komunalnych są od siebie niezależne. Ma to znaczenie z punktu widzenia celu ustawy o utrzymaniu czystości w gminach, zwłaszcza w kontekście dążenia do wyeliminowania niewłaściwego postępowania z odpadami (ich wyrzucania w miejscach do tego nieprzeznaczonych), poprzez umożliwienie obywatelom przekazywania gminom dowolnych ilości odpadów w zamian za ponoszoną opłatę. Przede wszystkim to ochronie środowiska przed tworzeniem nielegalnych wysypisk i podrzucaniem śmieci na przykład do lasów, czy wód, służy z jednej strony przewidziany w ustawie obowiązek odbierania odpadów sprzed domów mieszkalnych, drugiej zaś możliwość ich nieodpłatnego pozostawiania w punkcie selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że treść § 1 ust. 2 i ust. 4 załącznika zaskarżonej uchwały w zakresie jakim ogranicza zarówno ilości bioodpadów, jak i czasokres ich odbioru przez punkty selektywnego odbierania odpadów od właścicieli nieruchomości w sposób istotny pozostają w sprzeczności treścią art. 6r ust. 3b ustawy. Z treści tego przepisu nie wynika aby rada gminy uprawniona była do ograniczenia ilości odbieranych odpadów komunalnych przez punkty selektywnego odbierania odpadów, jak również do ograniczenia czasokresu ich odbioru od 1 kwietnia do 30 listopada. Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca w powołanym przepisie jedynie określił częstotliwość odbierania odpadów komunalnych przez te punkty w okresie od 1 kwietnia do 30 listopada, natomiast częstotliwość odbioru tych odpadów poza tym okresem pozostawił do uregulowania radzie gminy. Jak słusznie wskazał organ nadzoru zgodnie z art. 1b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie do postępowań z odpadami komunalnymi stanowiącymi część roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także targowisk, stosuje się przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne. Wynika zatem z tego, że przy regulowaniu tego rodzaju materii będzie miał zastosowanie również przepis art. 4 ust. 2a pkt 2 ustawy, w myśl którego rada gminy może w regularnie czystości i porządku w gminach postanowić o zbieraniu odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów,. parków i cmentarzy odrębnie od innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne. Jak słusznie wskazał Wojewoda, przepis ten upoważnia jedynie do wyodrębnienia odpadów zielonych od innych bioodpadów w zakresie frakcji, natomiast nie upoważnia do wprowadzania ograniczeń co do ilości i czasokresu odbioru tych odpadów. Z podanych wyżej względów Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.