I FZ 251/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1568/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 24 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1568/20 odmówił C. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Skarżąca/Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z 9 czerwca 2021 r. tutejszy Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego K.. Odpis sentencji tego wyroku, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, został doręczony pełnomocnikowi Skarżącej, będącemu doradcą podatkowym, 16 czerwca 2021 r. Następnie postanowieniem z 15 lipca 2021 r. starszy referendarz sądowy stwierdził prawomocność powyższego wyroku od 10 lipca 2021 r. W piśmie procesowym z 18 lipca 2022 r., nadanym w tym samym dniu, pełnomocnik Skarżącej wniósł m.in. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek podniósł, że oczekiwał na doręczenie mu odpisu sentencji wyroku. 12 lipca 2022 r. pracownik pełnomocnika skontaktował się z Sądem w celu ustalenia stanu sprawy i uzyskał informację, że 9 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wydany został wyrok, którego sentencja powinna zostać doręczona pełnomocnikowi, zaś w sprawie stwierdzono już prawomocność wyroku. Jak akcentował dalej pełnomocnik spółki, ustalił on "ponad wszelką wątpliwość", że "ani wtedy ani do dnia dzisiejszego nie otrzymał z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sentencji wyroku". Jakkolwiek potwierdził otrzymanie korespondencji z sądu to stwierdził, że "w czerwcu 2021 r. otrzymał on pustą kopertę od nadawcy", koperta ta nie posiadała żadnej zawartości a nadto na kopercie brak było jakiegokolwiek wskazania, czego może przesyłka dotyczyć. WSA uznał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż pełnomocnikowi Spółki doręczona została 16 czerwca 2021 r. przesyłka, zawierająca trzy odpisy sentencji wyroków, wydanych w sprawach o sygn. I SA/Gl 1568/20, I SA/Gl 1570/20 oraz I SA/Gl 1572/20, wraz z trzema pismami doręczającymi z 10 czerwca 2021 r., dotyczącymi tychże spraw. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opisana jest przy tym dokładnie zawartość przesyłki, zaś na znajdującym się w aktach sądowych niniejszej sprawy piśmie doręczającym z 10 czerwca 2021 r. znajduje się adnotacja pracownika sekretariatu "Wysłano", podpis oraz data wysyłki, tj. 10 czerwca 2021 r. W podsumowaniu swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji uznał, że w interesie Skarżącej leży sprawdzenie (weryfikacja) zawartości przesyłki z adnotacją, poczynioną przez nadawcę na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru (wskazującą na zawartość korespondencji). Tym bardziej na podmiocie zajmującym się w sposób profesjonalny świadczeniem usług prawniczych, ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby weryfikacja zawartości przesyłki była dokonywana. Skoro skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należało odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania w szczególności: - art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 oraz § 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako P.p.s.a. poprzez brak przywrócenia terminu do złożenia wniosku pomimo wykazania, że brak złożenia takiego wniosku nastąpił bez winy Spółki i nie uwzględnieniu argumentów Skarżącej uprawdopodobniających uchybienia terminowi bez jej winy; - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy oraz braku odniesienia się do przedstawionych wskazań o braku doręczenia pełnomocnikowi Spółki odpisu sentencji wyroku, co wyłączało istnienie winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że zasadnicze znaczenie dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu ma uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagający od strony staranności. Mając powyższe na względzie należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu złożonego przez pełnomocnika Skarżącego. Należy wyjaśnić, że strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi skutki jego nieprawidłowego działania, jego uchybień czy zaniedbań. Czynności dokonane przez pełnomocnika wywierają bezpośredni skutek dla osoby mocodawcy w okresie istnienia umocowania. W niniejszej sprawie to właśnie działania pełnomocnika były przedmiotem oceny Sądu pod kątem tego, czy ponosi on winę za uchybienie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik upatrywał brak swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w tym, że przesyłka zawierająca sentencję wyroku nigdy nie została mu doręczona. Pełnomocnik uważał, że "w czerwcu 2021 r. otrzymał on pustą kopertę od nadawcy". Pusta koperta, co zostało podkreślone, dodatkowo nie zawierała wskazania czego mogła przesyłka dotyczyć. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że adresat przesyłki poleconej z sądu ma obowiązek przed pokwitowaniem jej odbioru zweryfikować jej zawartość, bowiem kwitując odbiór potwierdza nie tylko, że otrzymał przesyłkę danego dnia ale też, że otrzymał przesyłkę, która zawierała pisma wskazane na zwrotnym potwierdzeniu jako rodzaj pisma. Fakt, że zazwyczaj adresat poświadcza odbiór przesyłki nie weryfikując zawartości przesyłki świadczy o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że odbierając przesyłkę z Sądu z 10 czerwca 2021 r. zweryfikował jej zawartość w obecności doręczającego. Wówczas zapewne złożyłby reklamację takiej przesyłki i wyjaśniłby w Sądzie dlaczego skierowana do niego przesyłka nie zawierała pism, na które wskazywało zwrotne potwierdzenie odbioru. Takie działanie wskazywałoby na dochowanie należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy, do czego profesjonalny pełnomocnik jest zobowiązany. Wskazana koperta zawierała oznaczenie, że pochodzi z sądu więc nawet (niewykazane w sprawie) ustalenie, że była pusta powinno zainicjować u profesjonalnego pełnomocnika działania wyjaśniające. Bierne oczekiwanie przez blisko rok czasu nie jest adekwatnym zachowaniem. Pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał, że dochował on staranności w podejmowaniu czynności mających na celu ustalenie zgodności pomiędzy faktycznie otrzymaną przesyłką a jej opisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Nadto twierdzenie, że w kopercie którą otrzymał z WSA w Gliwicach nie było żadnej zawartości pozostaje w sprzeczności z opisem przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 65 akt sądowych), z którego wynika, że przesyłka zawierała "I SA/Gl 1568/20, I SA/Gl 1570/20, I SA/Gl 1572/20 3x (pismo z dnia 10.06.21 + odpis sentencji wyroku z dnia 9.06.21 ksero x 2". Ponieważ zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta jako dokument urzędowy z domniemania prawdziwości danych w nim zawartych, to w razie kwestionowania go pełnomocnik powinien przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Tego jednak pełnomocnik nie dokonał. Mając na uwadze powyższe okoliczności zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że na pełnomocniku z racji jego profesjonalizmu i wiedzy fachowej ciążył wyższy stopień należytej staranności w prowadzeniu spraw swego mocodawcy. Skoro nie wykazał on, że zweryfikował zawartość przesyłki z 10 czerwca 2021 r., to niezasadne jest twierdzenie, że wykazał się należytą starannością. Zaniedbanie w tym zakresie powoduje, że to on ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Okoliczność ta uniemożliwia zatem przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. bowiem brak winy w uchybieniu terminowi w okolicznościach sprawy nie został wykazany. Ocenę taką podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Należy zatem uznać, że zaskarżone postanowienie z 29 sierpnia 2022 r. jest prawidłowe bowiem Sąd wykazał, że nie zaistniały okoliczności braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.